Wat weten we ervan ? Af en toe een kort berichtje in een krant die nog een hoekje vrij heeft. Een foto op sociale media. Maar is Kenya ooit echt in het nieuws? Is Afrika ooit echt in het nieuws? Hier of daar wat ‘human interest’. Oost-Kongo, af en toe nieuws over de opmars van rebellen. Soedan, om de twee weken een zinnetje over de overwinning of de nederlaag van het regeringsleger. Noord-Afrika, waar migranten creperen maar waar het sinds de Arabische lente zo stil is.
Die stilte, hier in het nieuws en ginder in de realiteit zou ons moeten verbazen. Want het gaat niet goed met Afrika. De armoede neemt toe. De ongelijkheid groeit. Ontwikkelingsgeld verschraalt.
Er wordt wel geïnvesteerd. In mijnbouwprojecten, waarvan de opbrengst verdwijnt in diepe corruptiezakken en in de balansen van multinationals. Hoe kan je verklaren dat superrijke landen als de Democratische Republiek Kongo of Nigeria extreme-armoedecijfers hebben van respectievelijk 73 en 47 %? Dat Nigeria 8200 miljonairs en 4 miljardairs heeft? Dat 6 % van de Kongolese bevolking miljonair is?
Er wordt ook geïnvesteerd in gezondheidszorg. Voor de Wereldbank is armoedebestrijding de grote prioriteit en via haar investeringsfonds voor de particuliere sector werkt ze mee aan de bouw van ziekenhuizen. Privé-ziekenhuizen, waar een arm gezin nooit of te nimmer terecht kan. En mocht iemand al binnen geraken, wie de rekening niet kan betalen wordt vast gehouden.
Rellen
In Kenya zijn rellen schering en inslag. De laatste serie begon in 2023, als protest tegen de te hoge inflatie.
In 2024 begon het opnieuw, tegen een wet die de belastingen verhoogde. Het parlementsgebouw werd bestormd, er vielen ongeveer 50 doden, 230 gewonden en 283 mensen werden opgepakt. De politie trad erg brutaal op en sommige overheidsleiders zeiden kortweg dat rellenschoppers moesten neergeschoten worden. Er waren standrechtelijke executies, er werd gefolterd.
De wet werd ingetrokken en het IMF, op wiens verzoek de wet er was gekomen, verontschuldigde zich. Men zei wel – waar hoorden we dat nog? – dat de maatregelen nodig waren voor de toekomst van het land.
Het zijn de slachtoffers van 2024 die vorige maand werden herdacht. In het hele land waren er betogingen en rellen. Opnieuw vielen er een twintigtal doden, meer dan 500 gewonden en 179 mensen werden gearresteerd.
De media-autoriteit van het land verbood het om beelden van de rellen uit te zenden.
Post-kolonialisme
‘Waarom zouden we bang zijn van de dood als we nu al levende doden zijn’, aldus de vele sociale bewegingen, vakbonden, feministen, mensenrechtenorganisaties, boeren, enz. die mee betoogden.
Wie vandaag de straat op komt zijn inderdaad overwegend jongeren voor wie geen toekomst is in het land, er is geen werk, er is geen huisvesting. De vele loze beloften van ‘ontwikkeling’ zijn 60 jaar na de onafhankelijkheid niet ingelost. Dit is de ontgoochelde generatie van de sloppenwijken.
‘Regeringen die het leven van hun burgers niet kunnen garanderen zijn niet legitiem’, aldus de bisschoppenconferentie. Ook de ambassadeurs van de VS en de EU herhalen dat vreedzaam betogen een recht is, maar ze blijven de regering wel steunen.
De Kameroense filosoof Achille Mbembe spreekt over ‘necropolitiek’ in Afrika. Het zijn de regeringen die beslissen wie mag leven en wie mag sterven, zo stelt hij. Er zijn geen kogels voor nodig, mensen worden gewoon aan hun lot overgelaten. Door te beslissen wie in de marge mag ten onder gaan, beslist men tegelijk wie aan de top mag overleven. Té veel mensen zijn geen burgers meer, zijn het ook nooit geweest, het zijn lichamen die je gewoon overboord kan gooien.
Mensen uit de sloppenwijken kunnen echter ook nuttig zijn. Af en toe wordt hen een dollar en een stok toegegooid waarmee ze op de betogers mogen gaan slaan. ‘Protest goons’, het meest cynische bewijs van hoe levens ontmenselijkt worden, hoe chaos wordt gecreëerd om winst en rijkdom veilig te stellen.
