Vandaag zit NAVO-secretaris-generaal Stoltenberg een bijeenkomst voor van de ‘Nuclear Planning Group’ om de Russische nucleaire bedreigingen en de nucleaire rol van de NAVO te bespreken. Hij kondigde deze week ook al aan dat er volgende week ‘Steadfast Noon’-manoeuvres zullen plaatsvinden. Wat Stoltenberg niet bekendmaakte is dat deze “routineoefeningen” dit jaar zullen plaatsvinden in het Belgische Kleine-Brogel.
Onder de noemer Steadfast Noon worden in het kader van de nucleaire taakverdeling binnen de NAVO, jaarlijks gezamenlijke multinationale oefeningen uitgevoerd door Belgische, Duitse, Italiaanse en Nederlandse gevechtsvliegtuigen. Die nucleaire taakverdeling vereist dat de luchtmacht van de Europese niet-kernwapenstaten die VS-kernwapens op hun grondgebied huisvesten, deze bommen zelf moeten kunnen afleveren op een vijandelijk doelwit. Tijdens Steadfast Noon wordt op deze inzet van kernbommen getraind.
De nucleaire manoeuvres gaan door op een ogenblik dat de nucleaire spanningen tussen de NAVO en Rusland zich op een historisch hoogtepunt bevinden. President Poetin dreigde al meermaals met de inzet van “alle wapensystemen” in het geval van een bedreiging van de Russiche “territoriale integriteit” – sinds de annexatie van Oekraïens gebied, een erg rekbaar begrip.
Het is niet de eerste keer dat de Russische president gebruik maakt van nucleaire chantage. Hij is ook niet de eerste. In 2017 maakte president Trump bijvoorbeeld gebruik van nucleaire chantage tegen Noord-Korea. Poetin zou kunnen bluffen, maar zeker weten we het niet. Gezien zijn recente militaire acties heeft hij alleszins de reputatie opgebouwd onberekenbaar te zijn.
De huidige nucleaire dreiging is een gevolg van de weigering van de kernwapenstaten om werk te maken van volledige nucleaire ontwapening.
Dat dit nucleair zwaard van Damocles vandaag boven onze hoofden hangt, is een gevolg van de weigering van de kernwapenstaten om werk te maken van volledige nucleaire ontwapening. In het inmiddels meer dan een halve eeuw oude Non-proliferatieverdrag (NPV) hadden ze zich daartoe nochtans geëngageerd. De VS, de leidende NAVO-grootmacht, gaat niet vrijuit. Washington heeft bijgedragen aan het huidige nucleaire gevaar door een hele reeks ontwapeningsverdragen op te zeggen, zoals het ABM-verdrag, het INF-Verdrag, het Open Skiesverdrag en de nucleaire deal met Iran.
De gevaarlijke illusie van de ‘afschrikking’
Volgens de NAVO zorgen de VS-kernwapens in België, Duitsland, Italië en Nederland voor onze veiligheid omdat ze de tegenstander afschrikken. Het concept ‘nucleaire afschrikking’, dat dateert uit de jaren 1960, is evenwel gebaseerd op zeer gevaarlijk hypotheses die geen rekening houden met recentere geopolitieke en technologische ontwikkelingen.
De ontwikkeling van nieuwe wapensystemen, zoals hypersonische wapens of ‘kleine’ tactische kernwapens met een geringere explosiekracht, maken kernwapens volgens militaire planners bijvoorbeeld ‘inzetbaarder’, wat regelrecht ingaat tegen het concept van de nucleaire afschrikking dat net steunt op de idee dat rivalen te bang zijn voor totale wederzijdse vernietiging om hun kernwapens effectief in te zetten.
Het concept gaat bovendien uit van rationele leiders die rationele beslissingen nemen. In hoeverre kunnen we vertrouwen op leiders als Poetin, of voorheen Trump, wetende dat de presidenten van de twee grootste kernwapenmachten ter wereld over een de facto autonome bevoegdheid beschikken om kernwapens in te zetten? De NAVO zelf zegt geregeld dat de Russische leider zich “onverantwoord” gedraagt. Als het Kremlin zich verder in de hoek gedrumd voelt, is het levensgevaarlijk om te speculeren op de efficiëntie van het afschrikkingseffect.
Een nucleaire escalatie is m.a.w. niet uit te sluiten en dan behoren militaire basissen met kernwapens, zoals in Kleine-Brogel, tot de eerste potentiële doelwitten. Ze maken ons dus niet veiliger, integendeel. Laten we ook niet vergeten dat het hoofdkwartier van de NAVO in Brussel ligt en dat het uitvoeren van nucleaire manoeuvres in België, ons land markeert als een nog belangrijker potentieel doelwit.
De VS-kernwapens op Belgische bodem en de aanwezigheid van het NAVO-hoofdkwartier maken van ons land een belangrijk potentieel doelwit.
Daarnaast betreft Steadfast Noon de voorbereiding op een illegale militaire taak. Volgens het Non-proliferatieverdrag -waar alle landen die participeren aan de oefeningen partij bij zijn- is het verboden om kernwapens “rechtstreeks” of “onrechtstreeks” te “transfereren” of onder “controle te stellen van niet-kernwapenstaten”. Dat de gevechtsvliegtuigen van België, Duitsland, Italië en Nederland oefenen om de kernbommen -nadat ze in oorlogstijd door de VS zijn geactiveerd- zelf in te zetten, is duidelijk een schending van het NPV.
