In Duitsland en de rest van de EU gaan stemmen op om de gaspijpleiding Nord Stream 2, zo goed als af, op te geven. Dat als sanctie voor de vergiftiging van de Russische opposant Alexej Navalny. Voor veel aanklagers staat de schuld van het Kremlin hierbij immers vast, Poetin en Gazprom moeten boeten. De Duitse kanselier Angela Merkel wil het omzichtiger aanpakken maar staat onder zware druk, druk bovenop die van Donald Trump.
Poetin
Washington heeft al zeer zware wereldwijde sancties uitgevaardigd tegen al wie betrokken is bij de werken aan Nord Stream 2. In het VS-Congres liggen voorstellen om dat nog op te drijven, tot in het ridicule toe tegen personen, bedrijven en zelfs locaties. Hier spelen de belangen van de VS-gasproducenten, voorop de schaliegasboeren die zware tijden doormaken nu de prijzen laag zijn. Voor Trump en zijn fracking achterban komt de affaire Navalny goed van pas, al laat de zaak Navalny Trump verder steenkoud. Hij zal zelf geen vies woord zeggen over zijn Russische collega Vladimir Poetin.
Zijn Europese medestanders roepen des te harder. De vergiftiging van Navalny vinden ze de druppel te veel, nu moet hard worden opgetreden. En het enige dat Poetin kan treffen, is de gaspijpleiding die nog meer Russisch gas naar Duitsland zal brengen.
In Duitsland is de hardste roeper Norbert Röttgen, voorzitter van de commissie Buitenlandse Zaken in de Bondsdag, en kandidaat-voorzitter van de regerende CDU. “Als we nu niet optreden, is dat een sein aan Poetin dat hij ongestraft zijn gang kan gaan”, aldus Röttgen. Hij wordt enthousiast bijgetreden door een andere kandidaat-voorzitter, Friedrich Merz, die plet voor een moratorium van twee jaar op de werken aan de pijpleiding.
Aanklachten
De roepers om sancties sommen de lijst van Poetins wandaden op, ervan uitgaande dat de president van Rusland uiteraard schuldig is. Bondskanselier Angela Merkel is wel wat voorzichtiger, zij dringt bij Moskou aan mee te werken aan een internationaal onderzoek naar deze zaak. Zij herinnert er wel aan dat Duitsland met zijn kernuitstap en zijn afhankelijkheid van steenkool, die gas wel nodig heeft. De meeregerende SPD staat daar in grote lijnen achter, hun vroegere voorman, ex-kanselier Gerhard Schröder, is persoonlijk zeer nauw bij dat project betrokken.
De lijst wandaden waarmee wordt uitgepakt, is wel een amalgaam van uiteenlopende en betwistbare aanklachten. De moord van vijf jaar geleden op opposant Boris Nemtsov wordt in Poetins schoenen geschoven. Vijf leden van een Tsjetsjeens commando werden in 2016 tot zware straffen veroordeeld. De (onbekende) vermoedelijke opdrachtgever ging er wellicht van uit dat hij Poetin zo een plezier deed zonder dat daar om gevraagd had. Er wordt gekeken naar een goede vriend van Poetin, de Tsjetsjeense islamistische president Razam Kadyrov die al menig Tsjetsjeens opposant in Europa heeft doen vermoorden.
De annexatie van de Krim staat ook op de lijst. Daarover werd op de Krim een eerlijk referendum gehouden, waarbij de grote meerderheid van de bevolking zich uitsprak voor terugkeer naar Rusland – waartoe het behoorde tot Sovjetleider Chroesjtsjov het aan Oekraïne schonk, toen nog een Sovjetrepubliek.
Verder de steun aan de separatisten in het oosten van Oekraïne. Tot vandaag weigert het Oekraïense parlement zich te buigen over een voorstel om de eigenheid van de opstandige gebieden te erkennen Integendeel, in Oekraïne worden de Russischtaligen – de meerderheid in het oosten – tot derderangsburgers gedegradeerd. Die ‘separatisten’ (ze willen een apart statuut) hebben dus wel gegronde redenen.
De bombardementen op ziekenhuizen in Syrië. Alsof er tegen de VS sancties zijn getroffen voor massale misdaden tegen burgers in Irak of voor de vele burgerslachtoffers gevallen onder VS-drones. Of voor het feit dat Trump medewerkers van het door Washington gehate Internationaal Strafhof zwaar bedreigt.
Verder het neerhalen van een vliegtuig van Malaysian Airlines boven het oosten van Oekraïne. Voor deze zaak verwijzen ze naar een uitgebreid recent artikel over dat proces in Uitpers. Russische huurlingen in Libië? Die zijn in veel geringer aantal dan de duizenden huurlingen die Navo-bondgenoot Turkije in datzelfde land heeft ingezet.
De vergiftiging van Sergej en Joelia Skipral in Engeland in 2018. Op die affaire volgden zeer zware sancties door zowel het Verengd Koninkrijk, de VS en diverse Europese landen. Moskou noemde dit een geval van westerse russofobie.
De dader
Wie heeft Navalny dan vergiftigd? Navalny dankt zijn populariteit onder veel Russen aan zijn onthullingen over corruptie. Hij was vóór de vlucht tijdens dewelke hij in coma viel, in de Siberische steden Novossibirsk en Tomsk geweest waar de plaatselijke bestuurders, leden van de regerende “Rusland Eén”, van maffieuze praktijken worden beschuldigd.
Navalny’s Fonds tegen corruptie heeft de voorbije jaren al tientallen zware gevallen van corruptie aan het licht gebracht, zodat er nogal wat bestuurders zijn bloed zouden kunnen drinken. Want ondanks alle controle en intimidatie, hebben die video’s met onthullingen telkens miljoenen kijkers.
Er zijn dus heel wat mensen die baat hebben bij de uitschakeling van Navalny. Waarom er dan per se van uitgaan dat het Kremlin, of Poetin zelf, schuldig is?
Litvinenko
Hij was dat hoogst waarschijnlijk wel bij de uitschakeling van Aleksander Litvinenko die in 2006 in Londen werd vermoord. Litvinenko had dan ook informatie die Poetin persoonlijk zwaar kon raken. Onder meer over de eigenaardige bomaanslagen in Russische appartementsgebouwen die de geheime dienst FSB, waaruit premier Poetin kwam, toeschreef aan Tsjetsjeense opstandelingen. Voor Poetin was dat genoeg om, deze keer na de aanslagen wél met steun van de Russische opinie, een nieuwe oorlog in Tsjetsjenië te beginnen.
Litvinenko wist daar teveel over, die moord kwam Poetin persoonlijk goed uit. Temeer omdat Livinenko ook veel wist over de banden van Poetin met maffiabenden toen hij voor de burgemeester van Sint-Petersburg, Anatoly Sobtsjak, werkte.
Navalny is inderdaad een lastige opposant voor Poetin. Maar een vergiftiging, die het doelwit niet helemaal uitschakelt, is geen goede zaak voor het Kremlin, Navalny krijgt nu een aureool waarmee hij het Poetin en diens corrupte omgeving lastiger kan maken.
Intussen denken Merkel en de Duitse regering vooral aan de nood aan energievoorziening. Terwijl Trump vooral denkt aan al het VS-gas dat hij aan Europa wil leveren.
