(auteur: Antoine Uytterhaeghe)
De hele wereld lijkt opgelucht adem te halen nu in de VS de Democraten de presidentsverkiezingen binnenhaalden. Geen enkel ander politieke gebeurtenis trok zoveel media-aandacht als het Amerikaanse politieke circus, wat vandaag presidentsverkiezingen in de VS toch wel zijn.
Het gaat om een soort ‘combat des chefs’, waarbij het essentieel is om miljoenen dollars te kunnen verzamelen om de campagne te kunnen betalen. Bovendien kan een kandidaat met de meeste stemmen toch verliezen, zoals bijvoorbeeld met Hilary Clinton gebeurde vier jaar geleden. In dat systeem kan het uiteindelijk afhangen van een paar duizend stemmen in een al dan niet vergeten uithoek van het land, wie uiteindelijk de winnaar wordt. De opiniepeilers hadden niet gezien dat Donald Trump een echt grote achterban heeft. Zelfs tijdens een pandemie behoudt het Amerikaanse politieke spektakel een grote aantrekkingskracht. Trucs en opgeklopte, af en toe openlijk leugenachtige retoriek horen er kennelijk bij.
internationaal
Maar wij en onze media zijn natuurlijk niet alleen op zoek naar show. We volgden deze verkiezingscampagne op de voet omdat het gaat om het machtigste land van de wereld met nog altijd veel een sterke wereldwijde economische en politieke tentakels en beïnvloedingsmogelijkheden. Washington heeft nog steeds een imperiale status alhoewel het al een tijd een tanende supermacht aan het worden is.
De ‘America first’ politiek van uittredend president Trump heeft in de wereld heel wat wantrouwen opgeroepen tegenover Washington. De grote buitenlandse media menen dan ook dat de wereld iemand nodig heeft die “beter” is dan Donald Trump. Iemand die het Westen weer verenigd. Een zelfde scenario hadden we al gezien bij de verkiezing van Barack Obama, de in de ogen van de Amerika-watchers beter was dan oorlogsstoker George W Bush. Onze pers staat vol analyses over de nieuwe trans-Atlantische engagementen die een toekomstige regeringsploeg van Joseph Biden wel zal nemen.
Nu Biden door de media hoog geprezen wordt, blijft zijn politiek verleden als fervent aanhanger van VS-oorlogsoptreden eerder toegedekt. Zijn overwinning in de race voor het Witte Huis was een thriller. De voorspellingen zaten er weer ‘s naast. Maar dit spannend stukje actualiteit zal in niets lijken op de aardverschuiving die wordt verwacht, wanneer hij de strijd tegen de Covid-vijand zal moeten opnemen die voor de dood van 235 duizend Amerikanen verantwoordelijk is, in tijden van de ergste economische crisis sinds de Grote Depressie van de jaren dertig. Dit alles in een politieke omgeving met een tegenpartij die koketteert met openlijk fascistische krachten die een autoritair regime nastreven.
identiteit
De verkiezing was bovenal een afwijzing van uittredend president Trump en zijn catastrofale verkeerde behandeling van de coronapandemie die het leven heeft gekost aan bijna een kwart miljoen burgers.
Wat men ook bij verkiezingsrace moet vaststellen is dat Democratische Partij er niet in geslaagdis om een substantieel deel van de plattelandsbevolking en de stedelijke werkers die in 2016 voor Trump gestemd hebben, voor zich (terug) te winnen.
De Democratische partij verkoos een campagne te voeren op basis van identiteitspolitiek waarbij ze een beroep deed op de welvarende en hogere middenklasse, met een analyse op basis van ras en gender. Nooit kreeg de VS kiezer een duidelijk economisch programma gepresenteerd om het hoofd te bieden aan de sociaaleconomische crisis en de stijgende armoede waarbij niet-blanken en vrouwen de eerste slachtoffers zijn, maar lang niet de enige. Het discours van de Democraten verwierp al lang elke sociale hervorming in het belang van de arbeiders, ze cultiveren een sociale basis uit de betere middenklasse die rechtstreeks of onrechtstreeks verbonden is met de prestaties van de financiële markt op Wall Street. Hun oppositie tegen Donald Trump tijdens zijn presidentiële ambtsperiode was gericht op het buitenlandbeleid, waarin ze een agressieve politiek tegen Rusland hebben geëist, terwijl ze probeerden steun te mobiliseren binnen het militaire en inlichtingsapparaat.
economie
Men heeft kennelijk niet willen of kunnen inzetten op een beleid dat zou breken met het bevoordelen van de 1% rijkste bovenlaag. In grote delen van het land, die getroffen werden door de-industrialisatie en fabriekssluitingen van o.m. General Motors en Ford, blijft Trump een grote aanhang achter zich scharen. Het blijft verrassend vast te stellen dat de regio’s waarin Trump de overwinning behaalde nog geen derde van de Amerikaanse rijkdom produceren. De Biden-regio’s staan voor om en bij twee derde van het BNP. Wie daar geen boodschap wil aan hebben zoekt andere breuklijnen op. De partijleiding van de Democraten heeft opzettelijk geprobeerd om elke brede sociale oppositie tegen het rechtse beleid van Trump af te leiden.
De linkerzijde in de Democratische Partij heeft, ondanks haar zware onenigheid met de partijbonzen, toch sterk gemobiliseerd om een anti-Trump stem uit te brengen. Op het eerste gezicht lijken de progressieven wel enigszins versterkt uit de verkiezingen voor het Huis van Afgebaardigden te komen. Maar zullen ze er in slagen om het Democratisch establishment te doen opschuiven naar een socio-economische analyse die de grote groep kwetsbaren (werklozen en working poor) tracht aan te spreken?
Een jaar van non-stop sociale en politieke agitatie toont alleen maar aan dat de politieke machtsstructuren in de Verenigde Staten volkomen ongevoelig zijn voor de druk van de bevolking die de last dragen van de economische en sociale crisis.
socialist Biden
Het derde deel van het verhaal is de kracht van de associatie die Trump keer op keer maakte, met name dat de democratische partij het socialisme wil invoeren. Dat heeft Biden flink wat stemmen gekost. Er zit geen gram socialisme in Joe Biden, dat weze duidelijk. Maar de fictie van de “American dream” dat elke burger ‘het kan maken’ is nog altijd zo imposant aanwezig dat elke verwijzing naar een overheidsaanpak van de problemen categoriek wordt gezien als socialisme en afgestraft door een groot aantal kiezers.
Maar de realiteit eist ook z’n rechten op. Te midden van alle media heisa over de historische verkiezing van Biden wordt de heersende klasse – of ze dat nu wil of niet – geconfronteerd met een ongekende sociale en economische geopolitieke crisis. Het zal zaak zijn om de Amerikaanse burgers te kunnen motiveren om inzicht te krijgen op welke wijze ze hun belangen het best kunnen verdedigen. Kan men van Biden verwachten dat hij fundamenteel het Amerikaanse bestel wil of zal veranderen? De vraag stellen is ze beantwoorden.
miljardairs
Al meer dan een eeuw krijgen de Amerikanen na elke verkiezing hetzelfde beeld voorgeschoteld: er komt een nieuwe president, van een andere partij of niet, zonder dat er iets fundamenteels verandert. Presidenten staan steeds ten dienste van de financiële elite. Donald Trump maakt zich populair door steeds op het establishment te schieten, maar hij zelf is wel lid van de miljardairsclub.
De VS ondergaat een dictatuur van Amerikaanse miljardairs, het is helemaal geen democratie. Een grote meerderheid van de Amerikaanse kiezers ziet deze kernrealiteit niet. Zoals men ook het economisch karakter van racisme niet ziet. Of niet ziet hoe racisme gebruikt wordt om de werknemers te verdelen. Aan de Democratische kant wordt nu eenvoudig genegeerd dat de linkerzijde van de partij Joe Biden mee aan de overwinning heeft geholpen. Partijpropaganda zwijgt over het feit dat Biden een fervent voorstander is van het VS-imperialisme, van militaire interventies en van de privatisering van de infrastructuur in de door Amerika veroverde en onderworpen landen om die te verkopen aan Amerikaanse investeerders. Het belangrijkste verschil tussen Biden en Trump op het gebied van buitenlands beleid is welk land het belangrijkste is om te veroveren. Voor Trump is het China, voor Biden is het Rusland, maar de twee kampen willen ook Syrië, Iran en Venezuela en nog en paar andere.
Partijstrategen weigeren het meer fundamentele probleem te erkennen. Zolang de kiezers blind zijn voor de realiteit is er geen uitweg. Ze willen niet eens erkennen hoe verschrikkelijk de Amerikaanse politieke geschiedenis is voor eigen volk en voor de mensen in de door Amerika in puin gebombardeerde landen.
Beide Amerikaanse partijen, zowel Democraten als Republikeinen, voeren éénzelfde beleid in het belang van Wall Street, maar in een andere verpakking. Die geeft soms wel (voor de burger) belangrijke accentverschillen maar de miljardairs van de VS ondervinden geen enkel effectief verzet.
