Het Moldavische referendum over toetreding tot de Europese Unie (EU) zou een fluitje van een cent worden: er werd een enthousiast ja verwacht om dat in de grondwet vast te leggen. Edoch, ja haalt het met enkele honderden stemmen verschil, 50,3%. Dat komt door de tussenkomst van criminele benden en hun buitenlandse beschermers, aldus presidente Maia Sandu. Zij haalde in de tegelijk gehouden eerste ronde van de presidentsverkiezingen 42 % en is daardoor niet zeker van herverkiezing.
Beperkt vertrouwen
Moskou heeft de grote middelen bovengehaald om kiezers te beliegen en om te kopen, aldus de aanklacht. De peilingen waren immers duidelijk: een grote meerderheid is gewonnen voor aansluiting bij de EU. Nochtans bleek vorig jaar bij peilingen dat het vertrouwen in de EU toen, een jaar eerder, erg beperkt was: 44 % zei toen vertrouwen te hebben in de EU. Brussel ging ervan uit dat dit intussen was toegenomen. De uitslag van het referendum is voor Brussel dan ook een koude douche.
Russische leugenpropaganda en veel geld hebben dat tij doen keren, aldus het EU-kamp. Volgens media zijn er talrijke bewijzen dat stemmen zijn gekocht. Geld speelde geen rol.
De pro-Russische propaganda schakelde ook hier weer over op homohaat. Aanhangers van de pro-Russische kandidaat Alexandru Stoianoglo vertelden de Orthodoxe aanhang dat aansluiting bij de EU zal betekenen dat homo’s orgieën houden in de kerken. Een deel van de Orthodoxe clerus speelt net als in Georgië, waar eind deze week wordt gestemd, mee in deze propagandacampagne.
Procureur
Stoianoglo leek als presidentskandidaat kansloos. Maar hij zal voor de tweede ronde kunnen rekenen op de toeloop van kiezers van enkele andere kandidaten, wat de herverkiezing van Maia Sandu onzeker maakt. Sandu was eind 2020 gekozen en bekwam het jaar daarop een meerderheid in het parlement. Ze had haar zege deels te danken aan de stemmen van de diaspora die voor 93% voor haar stemden. Binnen Moldavië had ze slechts een nipte meerderheid. Haar voorloper Igor Dodon (2016-2020) was uitgesproken pro-Russisch.
Stoianoglo is een gewezen procureur. Hij werd vorig jaar door president Sandu ontslagen omdat hij volgens haar sommige corruptiezaken niet grondig zou hebben aangepakt. Volgens het Europees Hof voor de Mensenrechten is dat ontslag onregelmatig gebeurd.
Beloften
De EU heeft de jongste jaren geprobeerd het hart van de Moldaviërs te winnen met beloften voor hulp nu Moldavië lijdt onder veel duurdere energie. Voorzitster van de EU-Commissie Ursula von der Leyen zegde vorige donderdag bij haar bezoek aan Chisinau nog 1,8 miljard euro hulp toe. Maar intussen kan de tegenpartij erop wijzen dat Moskou de middelen heeft om die energie veel goedkoper te maken.
Moldavië kent al meer dan 30 jaar crisis, sinds het land als onafhankelijke staat ontstond na de implosie van de Sovjet-Unie in 1991. Moldavië was een van de vijftien Sovjetrepublieken die bestond uit een overwegend Roemeens deel en een stukje aan de overkant van de Dnjestr (Nistru in het Roemeens) met een Slavische meerderheid. Dat deel heeft zich na de onafhankelijkheid afgescheurd en gaat verder als Transnistrië waar nog steeds een Russisch garnizoen is gelegerd.
Bij de onafhankelijkheid telde Moldavië nog 4 miljoen inwoners. Bijna één miljoen Moldaviërs leven nu in het buitenland, tijdelijk of definitief. In de jaren 1990 waren talrijke Moldavische vrouwen slachtoffer van mensenhandelaars die hen onder meer in de rosse buurten in onze steden plaatsten. Nu telt Moldavië, zonder het half miljoen van Transnistrië, nog ca 2,6 miljoen inwoners.
Nu is het ook uitkijken naar de verkiezingen van 26 oktober in Georgië waar het de pro-Russische regering is die hoopt op een zege bij de parlementsverkiezingen. Met de belofte elke oppositie te zullen breken. Georgië is na de wetten op ‘buitenlandse agenten’ en een wet vol homohaat van de lijst kandidaat-leden van de EU gehaald.
