Honderden doden, honderden gewonden, tientallen verbrande lijken versmolten met de tarmac zodat de identificatie van veel slachtoffers onmogelijk is. De aanslag van terreurgroep Al Shabab vorige zaterdag in Mogadiscio, de hoofdstad van Somalia, tart in gruwel alles wat we al gewend werden aan beelden na terreuraanslagen. Is het omdat we al zoveel gewend zijn, dat die gruwel nauwelijks onder de aandacht komt? Want van een massaal medeleven is alhier geen sprake, er is zelfs nauwelijks aandacht voor. De moordpartij in Las Vegas kreeg alleszins beduidend meer plaats.
De reeks van moordende gruwelaanslagen in Afrika, het Midden Oosten, Pakistan wordt steeds langer en dodelijker. Hoeveel honderden of zelfs duizenden Hazara’s zijn er bij voorbeeld in Pakistan en Afghanistan al niet omgekomen bij aanslagen van soennitische jihadisten die deze “ketters” (ze zijn overwegend sjiïeten) diep haten. Maar de aandacht die deze aanslagen in onze media krijgen, is uiterst gering. Ver van ons bed en er zijn geen landgenoten of buren onder de slachtoffers.
Ongelijk
The world is unfair, Social media can attest to that. 276 died in Somalia and we aren’t doing the same thing we did when it was Las Vegas. De wereld is oneerlijk, sociale media illustreren dat. In Somalia stierven 276 mensen en we doen niet hetzelfde als wat we deden na Las Vegas,zo twittert Eke VanViktor.
“In Mogadiscio zijn tien keer meer doden gevallen dan in Manchester. Maar Manchester kreeg honderd keer meer media-aandacht”, twittert commentator Chaled Beydoun, verwijzend naar de aanlag in mei in Manchester waarbij 22 doden vielen. Itayi Viriri, woordvoerder van de IOM (Internationale Organisatie voor Migratie) stelt ook de vraag waarom de ‘sociale media’ en de wereld van het spektakel een dergelijke gruweldaad negeren.
Blanken
Geen wonder dat veel twitteraars in die verschillende maatstaven een vorm van racisme zien. Er is veel meer medeleven met de dood van blanken, zeker van welstellende blanken, dan met de dood van veel meer niet-blanken, merken nogal wat commentaren op.
Het maakt uiteraard een verschil als men zich kan vereenzelvigen met de slachtoffers, als men de kans redelijk inschat dat je zelf slachtoffer zou kunnen zijn, om medeleven op te brengen. Bij een aanslag op de luchthaven en in de metro in je buurt, op de Promenade des Anglais of in een sportstadion, rijst onmiddellijk en onwillekeurig het idee dat dit mij of een van mijn geliefden ook kan overkomen. Bij een bomaanslag op een sjiitische moskee in Kaboel of een aanslag in een straat van Mogadiscio komt dat schrikbeeld niet op.
Collateraal
Dat er evenwel twee maten en twee gewichten zijn naargelang de plek waar aanslagen gebeuren, en naargelang de huidskleur van de slachtoffers, stellen we ook bij verslaggeving over gewapende conflicten vast. De duizenden “collaterale doden” van de oorlogen in Syrië en Jemen krijgen hoogstens een algemene vermelding. Zelfs als de VN-Commissie voor de Mensenrechten met de vinger wijst naar o.m. de Arabische coalitie die in Jemen voortdurend burgers bestookt, gaat de aandacht vooral uit naar het diplomatiek aspect.
Ten tijde van de oorlog in Vietnam en lang daarna, nu nog, ontfermen de film- en tv –wereld zich uitsluitend over de Amerikaanse slachtoffers en hun trauma’s. Indertijd werd hardop gezegd dat een Vietnamees de waarde van het leven anders inschat dan wij – alsof Vietnamezen meerdere levens zouden hebben en er wel eentje kunnen kwijtraken. Over de vele doden en verminkten in Vietnam, over de langdurige gevolgen van de chemische oorlogvoering worden niet veel films of feuilletons vertoond. Vietnam, dat zijn de tienduizenden Amerikaanse doden en de vele veteranen met hun trauma.
Restore Hope
Bij natuur- en verwante rampen geldt hetzelfde. Orkanen krijgen meer aandacht als ze blanken treffen, of zouden kunnen treffen. Ook al omdat er dan meer camera’s in de buurt klaar staan. De zeer zware recente overstromingen in Bangladesh, India en Nepal moesten het met veel minder mediaruimte doen dan de stormen die de VS-kusten naderden.
Mogadiscio vandaag, het doet me eraan herinneren dat er in 1992 aan de Somalische kust massa’s camera’s stonden opgesteld om de landing van de Amerikaanse militairen te filmen. Het ging om de grote VN-operatie Restore Hope met Amerikaanse en andere militairen, onder wie ook Belgische, die rust en orde gingen vestigen in deze ‘failed state’ Somalia. Toen ze in 1994 onverrichterzake moesten afdruipen, gebeurde dat met stille trom, de camera’s bleven weg. Mogadiscio is 23 jaar later nog altijd de hoofdstad van een ‘failed state’.
