In de VS worden deze dinsdag, 8 november, “midterms” verkiezingen (midterm: tussen de presidentsverkiezingen in) gehouden: het Huis van Afgevaardigden wordt volledig vernieuwd plus 35 van de 100 Senaatzetels. President Joe Biden en voorganger Barack Obama hebben gewaarschuwd dat de democratie op het spel staat. Maar welke democratie waar de ene senator 300.000 mensen vertegenwoordigt, de andere 20 miljoen.
Onevenwicht
Want ongeacht het aantal inwoners, heeft elk van de 50 staten recht op twee senatoren. Dat geen enkele staat op die manier een overwicht krijgt, is eerbaar. In federale staten wordt meestal gezocht naar een balans tussen pariteit en gewicht aan bevolking. Maar gezien het grote belang van de Senaat in het politiek stelsel van de VS, is dit stelsel een echte aanslag op vertegenwoordiging van de volkswil.
Zo hebben 23 staten met samen 40 miljoen inwoners, 46 senatoren, terwijl Californië met evenveel inwoners er 2 heeft. Laten die dunbevolkte staten nu toevallig in meerderheid staten zijn met een conservatieve meerderheid, dan betekent dit dat het ontzettend lastig is om aan een progressieve meerderheid te komen.
Neem nu de abortuskwestie. Het betekent dat een minderheid van kiezers toch makkelijk in het Congres een meerderheid kan uitmaken om dat recht compleet terug te schroeven. Hetzelfde voor allerlei andere zaken, zoals homohuwelijk, positieve actie voor minderheden enz.
Dan is er voor het Huis nog de verregaande “gerrymandering”, de afbakening van kiesdistricten. In veel staten, vooral waar conservatieven (meestal Republikeinen) de dienst uitmaken, worden die districten zo ingedeeld dat de kiezers van de rivalen geconcentreerd worden, zodat ze in de andere geen gewicht meer hebben. Steek bijv. alle zwarte kiezers in één district met desnoods een erg uitgerekte begrenzing, zodat ze elders het verschil niet meer kunnen maken.
Dan zijn er nog de beperkingen op de uitoefening van het kiesrecht. In sommige conservatieve staten volstaat een kleine veroordeling om niet meer te mogen stemmen. Of zijn er allerlei beperkingen inzake domicilie om het lastig te maken. Meestal is dat om niet-blanke kiezers dwars te zitten.
Geldrecord
De rol van het geld is natuurlijk een andere schaduw over het democratisch gehalte van verkiezingen. De campagne voor deze midterms is de duurste ooit gehouden, lage schattingen spreken van minstens 16,7 miljard dollar campagnegeld. Grote geldschieters verkiezen natuurlijk kandidaten die hun belangen vrijwaren.
Bij dit alles komt ook nog het trumpisme met zijn verdachtmakingen tegen het eerlijk verloop van de verkiezingen. Zoals de trumpisten – de meerderheid van de Republikeinen – blijven beweren dat Donald Trump de presidentsverkiezingen van 2020 heeft gewonnen, zo ook maken ze zich nu klaar om eventuele nederlagen niet te aanvaarden. Ze zijn bereid om op alle mogelijke manieren, ook met geweld, een voor hen ongunstige uitslag te betwisten.
