Ze wijken haast niet meer van elkaars zijde. Giorgia Meloni en Ursula von der Leyen zwaaien met bloemen en meer naar elkaar. De tweede kende certificaten van goed beheer van het Europese herstelplan toe aan de eerste, terwijl haar regering nochtans moeite heeft om de gevraagde projecten in te dienen.
“Maar zij (Ursula) is nog steeds in Italië?” Volgens het Italiaanse dagblad La Repubblica[1] is dit de meest gestelde vraag in de wandelgangen van de Commissie. De openlijk geuite politieke verstandhouding tussen beide bewindsvrouwen heeft zo zijn redenen.
De voorzitster van de Commissie voert campagne voor haar herverkiezing en zou graag de steun krijgen van de ‘Europese Conservatieven en Hervormers’ (ECR – nationalistisch rechts[2] ), een partijverbond onder voorzitterschap van Meloni. Die waakt er op haar beurt voor om geïsoleerd te raken binnen de Europese instellingen.
Maar afgezien van de strategische posities die beide vrouwen drijven, omvat hun (voorlopig) informele alliantie een politiek en ideologisch project. Het loopt parallel met de verschuiving naar rechts van de Europese ‘christendemocraten’ en het wordt vooral geïnspireerd door de lijn die Giorgia Meloni in Italië heeft weten op te leggen: de alliantie van extreemrechts, radicaal-rechts en historisch liberaal rechts. Het was de leidster van de Fratelli d’Italia die deze alliantie dicteerde.
De Europese context is er gunstig voor. Bijna overal, zoals in Frankrijk of België, is het klassieke liberalisme dichter bij de stellingen van extreemrechts gekomen, soms tot op het punt dat het zijn eigen persoonlijkheid verloor.
En als we goed kijken naar het beleid van de Europese Commissie, zien we dat de weg al is voorbereid. In de internationale politiek, het ultra-Atlantisme in de Russisch-Oekraïense oorlog, de zelfgenoegzaamheid met betrekking tot de bloedbaden gepleegd door Israël in de Gazastrook (en op de Westelijke Jordaanoever), het opgeven van de belangrijkste doelstellingen van de ‘Green Deal’, de terugkeer naar bezuinigingen met de hervorming van het begrotingsverdrag, een in wezen repressief migratiepact dat een kopie is van het beleid van de Italiaanse regering. Dit alles geeft aan dat Meloni vrij spel. [3]
Zij kan het zich zelfs veroorloven om de hervorming van het ESM (Europees ‘Stabiliteitsmechanisme’) te blokkeren, een onofficieel orgaan van de Unie dat verondersteld wordt landen te ‘helpen’ die een financiële crisis doormaken (in ruil voor ultraliberale ‘hervormingen’) en die werd geïllustreerd door de wurging van Griekenland in 2011.
In andere tijden zou deze blokkade ertoe hebben geleid dat Italië uit de landen van de eurozone zou zijn verbannen. Dit was nu niet het geval. Aan de ene kant geeft dit aan dat Meloni over echte manoeuvreerruimte beschikt en dat ze het zich opnieuw veilig kan veroorloven om met twee maten te meten, wat zowel in eigen land als op het Europese toneel zeer nuttig is.
Het goedkeuren van bezuinigingen met de hervorming van het begrotingsverdrag en tegelijk het blokkeren van de avatar van het ESM is hier een illustratie van. Op het binnenlands vlak is de Italiaanse ‘voorzitter van de raad’ (ze houdt vast aan de mannelijke term voor de functie) sinds ze aan de macht kwam, nooit opgehouden om op een dunne lijn te spelen tussen het soevereine discours getint met postfascisme enerzijds en het discours van liberaal en Atlantisch Europa anderzijds. Deze ideologische hybridisering[4], die Meloni’s grootse ontwerp is, vindt nu een vruchtbare voedingsbodem binnen de Unie en haar organen. De vereniging Meloni-von der Leyen wil de Europese Unie een nieuw gezicht geven, wat waarschijnlijk zal worden bevestigd door de verkiezingen van juni volgend jaar. Een ‘worstcasescenario’ maar het beleid van de Europese Commissie zal er grotendeels hebben toe bijgedragen.
Vertaling google/jp everaerts
ttps://leblognotesdehugueslepaige.be/meloni-von-der-leyen-la-nouvelle-alliance-europeenne/
[1] La Repubblica, 17 januari 2024
[2] Het omvat partijen van radicaal en nationalistisch rechts, Atlanticistisch en ultraliberaal, maar ook extreemrechtse formaties zoals Vox (Spanje) Kritisch over de Europese instellingen, zijn ze toch niet van plan de EU te verlaten.
[3] Meloni’s vermogen om Europa te mobiliseren werd opnieuw gezien op de Italiaans-Afrikaanse top in Rome op 28 en 29 januari. Alle organen van de Unie waren op het hoogste niveau vertegenwoordigd naast de 28 Afrikaanse staatshoofden en regeringsleiders om het plan (bekend als het ‘plan Mattei’) te bespreken, dat tot doel heeft van Italië de Europese ‘hub’ van Afrikaanse energiebronnen te maken en Afrikaanse landen het migratievraagstuk te laten oplossen in ruil voor investeringen. Een plan dat volgens zowel de Afrikaanse staten als de meeste waarnemers uiterst vaag is.
[4] Zie Le Paige, “Meloni of de ideologische hybridisatie“, Ensemble magazine n° 112, januari 2024: https://www.ensemble.be/wp-content/uploads/2024/01/Ensemble- en Le Paige, “Dubbele taal in de Italiaanse regering”, Le Monde Diplomatique, december 2022 en https://leblognotesdehugueslepaige.be/
Geven we ook nog even mee dat zopas van Hugues Le Paige een nieuw essay gepubliceerd werd: “L’héritage perdu du Parti Communiste Italien- une histoire du communisme démocratique” (Les Impressions Nouvelles). Te koop vanaf 1 maart.
