Giorgia Meloni voelt zich als uiterst-rechtse premier van Italië erg verweesd. Ze weigert te aanvaarden dat “het Westen” zoals we dat zolang kennen, niet meer zou bestaan. Ze voelt zich ideologisch zo sterk verwant met Donald Trump, maar ze wil ook ‘Europa’, Oekraïne inbegrepen, niet loslaten. Met haar hart in Washington, met haar hoofd in Brussel. Daar zien sommigen haar intussen meer en meer als een vijfde colonne van Trump in Europa.
Moeilijke keuze
Toen Meloni met haar postfascistische Fratelli d’Italia in 2022 de verkiezingen won in alliantie met de ook al uiterst-rechtse Liga van Matteo Salvini en met Forza Italia van wijlen Silvio Berlusconi, spoedde ze zich om de EU in Brussel gerust te stellen. Italië zou de EU en de Navo honderd percent trouw blijven. Meloni pronkte overal met EU-Commissievoorzitster Ursula von der Leyen, ze werden het beeld van de samenwerking tussen centrum (EVP) en uiterst-rechts..
Steun aan Oekraïne was voor Meloni geen probleem, wel een beetje voor partner Salvini van de Liga, zusterpartij van Poetins ‘Rusland Eén’. Terwijl die andere partner, Forza Italia, als lid van de EVP erg EU-gezind is. Salvini moest zich bij haar Europese keuze neerleggen.
Trump is nu Meloni’s idylles – met onder andere von der Leyen en Musk – komen verstoren. Meloni is inderdaad persoonlijk bevriend met Elon Musk met wie ze feesten bijwoont en forums over het gezin en verwante waarden deelt. Meloni was heel blij met de overwinning van Trump november vorig jaar en was het enige regeringshoofd van de EU die de ceremonie van zijn eedaflegging bijwoonde.
Ze is ook een van de zeldzame regeringsleiders die het zo eens was met de beruchte ideologische aanval van vice-president J.D. Vance op 14 februari in München tegen de Europeanen. Meloni vindt ook dat het niet kan om negationisme, rassenhaat, homofobie en dergelijke te verbieden. Free speech moet zijn, behalve voor haar critici die van de Rai worden geweerd.
Brugje
Tot kortgeleden was Meloni net als von der Leyen een toonbeeld van Atlantische volgzaamheid. De pleidooien van de Franse president Emmanuel Macron, met wie de relaties al lang onvriendelijk zijn, voor Europese autonomie, hebben in haar ogen nooit genade gevonden. Ook nu niet. Voor haar kan het niet dat de Atlantische verbondenheid geschonden is. Sinds Trumps zege vier maanden geleden, rekent ze erop als ideologische verwante bij spanningen de brug tussen Brussel en Washington te kunnen zijn.
Vandaar haar stilzwijgen na de pijnlijke confrontatie vorige vrijdag tussen Trump en de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Dat toont aan hoe moeilijk het voor haar wordt om haar plaats in beide kampen veilig te stellen. Ze kan in Brussel moeilijk openlijk gaan dwarsliggen, maar als ze in de pas loopt, komt ze op een slecht blaadje bij haar vriend Musk met wie ze ook zaken wil doen, een contract met diens Star Link.
Hoe moet het dan met Italy First. Het Italiaanse patronaat vindt dat Meloni omwille van het nationaal belang volledig de kaart van de Europese solidariteit moet trekken. Dat is voor onze economie veel belangrijker dan rekenen op enkele kleine gunsten uit Washington die nauwelijks iets voorstellen, luidt het eenparig bij Confindustria, de grote patronale organisatie.
Maar misschien rekent Washington in de eerste plaats op Meloni om de EU onder druk te zetten inzake al die beperkende regels voor de grote techbedrijven als Alpha, Meta en X, af te zwakken. Ze vinden de Digital Services Act en de Figital Markets Act aanslagen op hun vrijheid.
Want daar is het Trump en Musk ook om te doen, in naam van de Free Speech de belangen van deze Amerikaanse ondernemingen te vrijwaren. De druk uit Washington op Brussel is enorm groot, er wordt met forse maatregelen gedreigd als de regels toch worden toegepast. Op dat vlak kan Meloni hen inderdaad erg nuttig zijn.
Gemengde gevoelens
Meloni en haar partij zijn niet de enigen die bij uiterst-rechts in Europa worstelen met de confrontatie tussen de Amerikaanse geestesgenoten en de nationale belangen die ze zeggen te verdedigen. Sommige hebben weinig moeite, zols de Duitse AfD die op de enthousiaste steun kon rekenen van Musk en van Vance. Voor de Hongaarse premier Viktor Orban is dat al iets moeilijker, hij aarzelt om bij de EU zijn vetorecht te gebruiken.
In Frankrijk kan Trump rekenen op de onverdeelde steun van Aric Zemmour en Sarah Knafo, beiden genodigden op de ceremonie van 20 januari waar ook Meloni was. Maar bij het Rassemblement National van Marine Le Pen zitten ze verveeld met de situatie en houden ze zich voorlopig erg gedeisd. Voorzitter Jordan Bardella vond de nazigroet van Musk er alvast over, want slecht voor de respectabiliteit waar het RN zolang aan gewerkt heeft.
Ook Vlaams Belang, eveneens uitgenodigd op 20 januari, loopt op eieren. Gerolf Annemans heeft bij voorbeeld kritiek op wat hij noemt “de hysterie rond Trumps uitspraken tegenover Zelensky; hij ziet aar weinig aanstoot in en beschouwt het “als een diplomatieke zet in een complex geopolitiek spel”.
