Een nieuw ‘onafhankelijk’ verslag over mensenrechten in Venezuela! Zijn er dan nieuwe feiten te melden? Neen. Gaat alles dan goed? Neen.
Het gaat dit keer om een ‘onafhankelijk’ verslag, in opdracht van de VN-mensenrechtenraad (A/HRC/45/33 van 20 september), uitgevoerd in 2020, tijdens de coronacrisis. Men kan vragen hebben bij de samenstelling van de commissie, bij de ‘deskundigen’ – particuliere deskundigen die volgens sommigen graag luisteren naar de adviezen van Luis Almagro van de Organisatie van Amerikaanse Staten -, bij het feit dat geen enkel bezoek aan het land werd afgelegd, en zo meer.
De vermelde feiten doen wel de wenkbrauwen fronsen, net zoals in het meer formele rapport van de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten, Michelle Bachelet, vorig jaar. De politieke leiders van het land, President Nicolas Maduro, Minister van Defensie Padrino Lopez en Minister van Binnenlandse Zaken Néstor Reverol worden nu beschuldigd van mogelijke misdaden tegen de menselijkheid, systematisch folteren, standrechtelijke executies… Het gaat niet om geïsoleerde feiten, zo zeggen de deskundigen, maar om een systematisch overheidsbeleid. Zowal alle instellingen die met veiligheid te maken hebben, zijn schuldig. De meeste arrestaties gebeuren door SEBIN, de inlichtingendienst, maar ook het leger, de politie en de Bijzondere actiegroepen – ook wel de doodseskaders van het regime genoemd – werken er aan mee.
En net zoals vorig jaar kan veel twijfel worden uitgesproken over de juistheid van de aangeklaagde feiten, het is echter moeilijk aan te nemen dat alles uit de duim gezogen is. ‘Reasonable grounds to believe’ – ‘goede redenen om te geloven’ – zijn ook nog geen feiten, maar de kans is toch wel groot dat er in Venezuela een en ander grondig fout loopt. Ook andere bronnen spreken geregeld over folteringen en verdwijningen.
Overigens zijn de formele relaties tussen de VN-Mensenrechtenraad en de Venezolaanse regering hersteld en lopen goed. Het zegt natuurlijk ook iets over de mogelijkheden van de oppositie in binnen- en buitenland om Maduro van de macht te verdrijven. Zuiver institutioneel valt er weinig in te brengen tegen het regime, en de zogenaamde ‘interimpresident’, Guaidó is zijn populariteit grotendeels verloren.
Naar verkiezingen
Een dergelijk me,senrechtenverslag helpt dan ook om de komende verkiezingen 6 december voor de Nationale Assemblee – waar ook Guaidó moet herverkozen worden – van te voren af te schrijven.
De Europese Unie en de Internationale Contactgroep lieten al weten de uitnodiging voor een waarnemingsopdracht niet te kunnen aanvaarden. Voor hen zijn de voorwaarden voor onafhankelijk, rechtvaardige en transparante verkiezingen niet vervuld. Bovendien zou ook de termijn om alles goed voor te bereiden veel te kort zijn.
Guaidó en de 37 (sic!) partijtjes en organisaties die hem steunen lieten weten niet te willen deelnemen aan deze verkiezingen. Maar dat getal van 37 is bedrieglijk want de oppositie is in vier delen gesplitst. Een tweede groep, de ‘schorpioenen’ genoemd, heeft wel met het regime onderhandeld en doet mee. De derde groep is vrij klein en zet zich af tegen Guaidó, onder de leiding van Maria Corina Machado. Ze is niet vies van buitenlandse interventie. De vierde groep tenslotte is die van Enrique Capriles, voormalig presidentskandidaat, die eveneens heeft onderhandeld met Maduro. Zij voorwaarde om deel te nemen aan de verkiezingen was de vrijlating van een goede honderd dissidenten. Dat is inmiddels gebeurd, het zijn mensen die waren opgepakt en vast zaten zonder ooit te zijn veroordeeld. Het is een kwestie van dialoog, aldus Maduro. De interimregering was bij deze deal niet betrokken, wel werd er bemiddeld door een Turks minister.
De V.S. dreigen nu met sancties tegen oppositieleden die onderhandelen met Maduro, een teken van zwakte. Het gaat echter niet over stemmen of niet stemmen, aldus Capriles, wel over de strijd aangaan of niet. En daar mag niet aan getwijfeld worden, hoewel Capriles zware kritiek heeft op Guaidó.
Ondertussen gaat de strijd om het overleven verder, voor het regime zowel als voor de bevolking. Geld is er niet, eten en benzine erg weinig, Maduro kan slechts overleven door zijn handel met Rusland, Turkije en Iran, wat alsmaar moeilijker gaat. Goud wordt gehaald uit de Orinoco-streek en meer en meer uit de nationale parken. Gek dat over de mensenrechten daar en over de schendingen van de natuur nooit gesproken wordt.
