De Fransen, of toch een groot deel onder hen, zijn en colère. Daarover zijn onder meer politici links en rechts het eens. Zowat 86 % van de Fransen vindt dat politici alleen aan hun persoonlijk belang denken, driekwart vindt dat de democratie niet meer werkt. Zowel de linkse als de rechtse politici vrezen dat dit tot uiting komt in de regionale verkiezingen van 6 en 13 december. Ze verwachten dat die colère leidt tot een zeer lage opkomst en tot hoge cijfers voor het uiterst-rechtse Front National van Marine Le Pen. Dat FN wordt zonder veel campagne slapend stemmenrijk.
Ronden
Het gaat om de verkiezing van de regionale raden in de twaalf nieuw afgebakende regio’s en Corsica. Bij de vorige verkiezingen, 2010, won de PS in 21 van de toen 22 bestaande regio’s, de kiezers lieten zo zien dat ze toenmalig president Nicolas Sarkozy en zijn rechtse beleid beu waren. De huidige verkiezingen worden vooral gezien als een aanloop tot de presidentsverkiezingen van 2017.
Die verkiezingen gebeuren in twee ronden. En dat leidt tot grote nervositeit bij links en rechts. Want in verscheidene regio’s is de kans groot dat het FN als grootste uit de eerste ronde komt. En dan stelt zich voor links (in de eerste plaats PS) en rechts (de alliantie van Les Républicains van Sarkozy met centrumpartijen) het probleem: zich handhaven voor de tweede ronde en zo de zege van het FN in de hand werken? Of de eigen lijst intrekken, waarbij bijv. de PS rechts de vrije hand geeft?
Verwarring
De verwarring is zowel bij rechts als bij links groot, maar dan vooral bij links. Met links bedoelen we dan wel de regerende Parti Socialiste (PS) en enkele kleinere bondgenoten, waaronder een afscheuring van de groene EELV; en verder die groenen zelf, het Front de Gauche (FG) van de communistische PCF, de Parti de Gauche (Luc Mélenchon), ‘Ensemble’ en uiterst-links met de trotskistische NPA en Lutte Ouvrière.
De vele ingediende lijsten weerspiegelen de chaos. De PS organiseerde op 18 oktober een “referendum” over linkse eenheid, maar dat werd een kostelijk lachertje waar de rest zich niets van aantrok. De PS vond deze keer behalve enkele lilliputters geen bondgenoten voor de eerste ronde.
De groenen zien het immers absoluut niet zitten om lijst te vormen met een partij waarvan ze het regeringswerk grondig afkeuren sinds Manuel Valls premier is. Ze storen zich vooral aan het beleid van minister van Economie Emmanuel Macron die erg populair is bij het patronaat. Enkele groene politici – onder wie de fractieleiders in de Assemblée en de Senaat – stapten onlangs uit EELV omdat zij wel in de regering willen zitten. In enkele regio’s gaat de EELV scheep met het FG, in een ander (Auvergne-Rhône-Alpes) is er een lijst EELV-PG. Interessant, in deze regio besturen groenen en PG samen de stad Grenoble.
Bij de PS worden intussen de gelederen gesloten, de ‘frondeurs’ zijn nog nauwelijks te horen. Een van hen, Laurent Baumel, wil niet zwijgen. Ons regeringswerk is het grote fortuin van het FN, vindt hij. De balans: hoge werkloosheid, het patronaat dat grote cadeaus krijgt waar niets – bijv. jobs – tegenover staat, dalende koopkracht, afbouw van openbare diensten…Linkse kiesgerechtigden blijven massaal thuis of stemmen zelfs voor het FN.
Neus dichtknijpen
Door de verdeeldheid van links is de kans zeer groot dat de PS in talrijke regio’s pas op de derde plaats komt. Wat te doen in de tweede ronde? De PS weigert nu duidelijkheid te geven, want “dat is defaitisme, we gaan voor de zege”. Maar officieus woedt de discussie volop, vooral in het zuidoosten (Marseille-Nice…) waar het FN aangevoerd door Marion Maréchal-Le Pen (kleindochter van Jean-Marie Le Pen, nicht van Marine) wellicht zeer hoog zal scoren.
In de tweede ronde dan maar rechts verkiezen tegenover het FN? Tenslotte heeft de voltallige linkerzijde in 2002 in de tweede stemronde van de presidentsverkiezingen met dichtgeknepen neus voor de rechtse Jacques Chirac gestemd omdat het ging tussen Chirac en Jean-Marie Le Pen. Chirac, dat ging nog. Maar de mannen en vrouwen van Sarkozy, wiens standpunten dicht bij die van het FN aanleunen? Het zou niet van een leien dakje lopen.
Die situatie heeft het rare gevolg dat Les Républicains (LR) zich trachten wat minder rechts op te stellen zodat linkse kiezers in de tweede ronde inderdaad hun neus dichtknijpen en dan toch maar op rechts stemmen om het FN van de macht te houden. Zelfs in de regio van het zuidoosten waar de kandidaat van de LR, burgemeester Estrosi van Nice, bekend staat om zijn uiterst-rechtse standpunten.
Bij LR staat 2017 vooraan. Volgend jaar organiseert de partij ‘des primaires’, voorverkiezingen, om haar kandidaat voor de presidentsverkiezingen aan te wijzen. Die kandidaten, onder wie Sarkozy, staan met getrokken messen tegenover elkaar, zelfs in de campagne kunnen ze het niet laten elkaar aan te vallen.
Opschuiven
Tegelijk maakt het FN een beweging in de richting van de rechtse kiezers. Het feit dat het FN opkomt voor het opgeven van de euro en zijn kritiek op de mondialisering zou het FN stemmen kosten. Die standpunten worden nu getemperd om bij rechts stemmen te winnen. Maar tegelijk moet het FN ook zorgen dat het zijn grote aanhang onder de sociale slachtoffers van die mondialisering voldoende mobiliseert.
Het FN laat twee gezichten zien om uit dat dilemma te geraken. Het traditioneel zeer reactionaire in het zuidoosten, bolwerk van Jean-Marie die zich daar inplantte onder de pieds-noirs (de na de onafhankelijkheid van Algerije gevluchte Fransen) en nu verpersoonlijkt door Mariona Maréchal-Le Pen. Aan de andere kant het meer ouvriëristische gezicht verpersoonlijkt door Marine Le Pen (zie ook Uitpers 14 april 2015, De twee gezichten van het FN). Deze aanpak slaat goed aan in gebieden waar de mondialisering zich in de vorm van werkloosheid hard laat voelen, zoals in het noorden.
Drie regio’s
Ook het FN ziet deze verkiezingen als een aanloop naar 2017. Marine Le Pen hoopt te winnen in de noordelijke regio (Nord-Pas-de-Calais, Picardie); als voorzitster van deze zeer belangrijke regio zit ze in een fauteuil met het oog op 2017. Maar hoe van de twee gezichten er in 2017 één te maken? Door zich overal op te werpen als de stem van la colère zonder al te precies te worden.
Het is vooral uitkijken naar de noordelijke regio, naar het zuidoosten en ook naar Elzas-Champage-Ardennen, Lorreinen (noordoosten), regio’s waar het FN het meest kans op een zege maakt. Sarkozy vreest dat als het FN ook maar één regio wint, dit alle andere nieuws zal overschaduwen, ook het nieuws dat rechts bij voorbeeld 9 van de 13 regio’s zou winnen. Het noorden is het terrein van Marine Le Pen, het zuidoosten van Marion Maréchal-Le Pen, het noordoosten dat van ondervoorzitter Florian Philippot, volgens vader Le Pen de boze geest die Marine doet dwalen met haar politiek van ‘de-diabolisering’.
