Het komt wel op een zeer ongelegen moment voor de Franse president Emmanuel Macron, kandidaat om zichzelf op te volgen: het rapport van de Franse Senaat over de banden tussen overheid een dure ‘management consultants, vooral McKinsey. In dat rapport wordt blootgelegd welke grote invloed deze Amerikaanse ‘raadgever’ (Global management consulting) onder Macron heeft op het regeringswerk. En hoe het belastingen ‘ontwijkt’. Dit McKinsey bommetje komt op minder dan twee weken van de eerste ronde voor de presidentsverkiezingen (10 april).
Goede raad…
McKinsey stond ook Macrons voorgangers, o.a. Nicolas Sarkozy en François Hollande, met raad en daad bij. Verscheidene, minstens 15, medewerkers van McKinsey waren ook te vinden in de campagneploeg van kandidaat Macron bij de presidentsverkiezingen van 2017. En sommige van die medewerkers doken nadien op in belangrijke bestuursfuncties.
Het inschakelen van die consultants als McKinsey gebeurde volgens de regels van de openbare aanbestedingen, aldus de president. Maar die regels zijn erg poreus, zodat er van openbaarheid meestal geen sprake is, aldus het rapport van de Senaat. Het volstaat dat een ministerie bij voorbeeld ‘hoogdringendheid’ inroept, om een bureau onder de arm te nemen. Of dat er een kaderakkoord is waardoor die ministeries zonder omwegen raad kunnen vragen – en betalen.
De Franse staat moest begin 2020 corona aanpakken. Maskers, testen, vaccinatie, nadien het openbaar vervoer weer op gang brengen, het ministerie van Gezondheid klopte aan bij McKinsey. Kostprijs 13 miljoen euro. Het ministerie van Economie en Financiën bestelde een rationalisatieplan voor overheidsaankopen, in feite dus een besparingsplan. 18 miljoen euro voor McKinsey. Een studie over leerkrachten voor een internationaal colloquium, dat niet doorging: 497.000 euro. En zo verder. Tientallen studies werden er onder Macron besteld. Meer alleszins dan onder zijn voorgangers.
Of dure wind
McKinsey is niet de enige natuurlijk. Er zijn concurrenten, zoals Capgemini en Inop’s die onder meer de ‘burgerbijeenkomsten’ voor Macron organiseerden. Zoals de ‘consultation citoyenne’ rond het klimaat. De resultaten van dat alles? Meestal heeft men geen dure consultant nodig om te weten dat men voor een beter gezondheidssysteem het verzorgend personeel beter moet betalen. Er werden reeksen zogenaamde ateliers georganiseerd rond grote thema’s, waar dan de platste algemeenheden uit kwamen. Met andere woorden: puur tijd- en vooral geldverlies. Samengevat: peperdure wind.
Wat merkwaardig is in deze zaak, niet alleen in Frankrijk, is dat de overheid blijkbaar niet zelf over de nodige deskundigheid denkt te beschikken om problemen aan te pakken. Er is wel veel geld voor de consultants, die het devies hebben ‘goede raad is duur’, maar niet om deskundig personeel aan te werven. Op die manier wordt het overheidsbeleid gewoon geprivatiseerd.
250 dollar belasting
Die adviezen van McKinsey en co zijn bovendien verre van politiek neutraal. McKinsey adviseerde dat het Waalse Tecteo zijn arbeidsreglement moest herzien als tegengewicht voor de sociale voordelen voor het personeel. Hun adviezen gaan steeds in de richting van lagere lonen, minder sociale uitgaven, in naam van de (neoliberale) rendabiliteit. Zij geven regeerders excuses om te kunnen aanvoeren dat “ze geen keus hebben”, TINA (There is no alternative).
Op al die dure wind, betalen bedrijven als McKinsey op de inkomsten uit overheidsbron geen belasting. Volgens het rapport van de Senaat had McKinsey tussen 2011 en 2020 in Frankrijk een zakencijfer van vele honderden miljoenen euro en is daar geen cent belasting op betaald.
Hoe ze dat doen: de winsten worden overgemaakt aan een tak in Delaware, de VS-staat waaruit Joe Biden komt. Wereldwijd bekend als een van de grote fiscale paradijzen met meer firma’s, één miljoen, dan inwoners. Dar betalen ze een forfait van 250 dollar. De Franse fiscus had daar volgens de eigen regels een onderzoek moeten naar instellen. Dat is niet gebeurd.
Peiling
De affaire komt op een lastig moment voor Macron. De president voert nauwelijks campagne, hij denkt dat zijn internationaal optreden en zijn telefoongesprekken met Poetin volstaan om indruk te maken.
Maar Macron is na een opstoot in de peilingen weer wat aan het zakken. De affaire McKinsey zal er geen deugd aan doen. Terwijl de uiterst-rechtse kandidate Marine Le Pen opmerkelijk stijgt. Zij heeft dan ook van de verdediging van de koopkracht haar centraal strijdpunt gemaakt. Een peiling bij de nieuwszender LCI gaf voor een tweede ronde Macron-Le Pen 53 % voor de president, 47 % voor Le Pen. Op het Elysée wordt men zenuwachtig.
