De Franse president Emmanuel Macron stapelt de diplomatieke tegenslagen op. Aukus en de duikbotenaffaire met Australië, weinig bijval voor de Franse voorstellen in de EU, de crisis met Algiers… En de Sahel. De militaire machthebbers van Mali en Macron zitten op ramkoers, met Parijs in het defensief.
Verwijten
Macron kondigde in juli het einde van de operatie Barkhane aan, met een verlegging naar anti-terreurbestrijding. En met de sluiting van drie basissen in het noorden van Mali. Bamako reageerde met gesprekken met Wagner, de Russissche “privémilitie” die al langer actief is in Libië.
Tegelijk gaf Bamako aan dat het de gesprekken met de jihadisten van Al Qaida zou opvoeren. De Malinese regeerders hebben al langer gesprekken met de ‘Groupe de soutien à l’islam et aux musulmans’ – filiaal van Al Qaida in de Sahel. Er werden lokale akkoorden gesloten waarbij de jihadisten in een deel van centraal Mali de sharia mogen toepassen.
Macron had eerder al woedend gereageerd op de militaire staatsgrepen van augustus vorig jaar en mei van dit jaar. “Ik herinner eraan dat de premier van Mali het kind is van twee staatsgrepen”, aldus de president. Maar zijn woedeuitvallen hebben op de Malinese regeerders weinig indruk gemaakt. Voor de Algemene Vergadering van de VN viel premier Choguel Maïga Parijs scherp aan. De Fransen hebben ons in volle vlucht laten vallen, aldus de premier, verwijzend naar het einde van de operatie Barkhane.
Vrienden
In enkele interviews deed hij er een schep bovenop.In een gesprek met het Russische persbureau Ria Novosti’: Van waar komen de terroristen die hier zijn? Uit Libië. En wie heeft de Libische staat vernietigd? De Franse staat en zijn bondgenoten”. Niet dat Macron daar schuld aan had, dat was het werk van voorganger Nicolas Sarkozy die Kadhafi deed vermoorden.
De regeerders van Bamako kunnen rekenen op internationale steun. Nu Parijs en Algiers met elkaar overhoop liggen, generen de Algerijnse militairen zich niet meer om hun collega’s in Mali bij te vallen. Algiers staat achter de dialoog van Bamako met Iyad Ag Ghali, de chef van Al Qaida.
En de toenadering tot Rusland is zeker geen probleem; zowel de Malinese als de Algerijnse militairen hebben al lang goede relaties met Moskou. Nu staan ze beide bovenden op goede voet met Turkije dat steeds actiever is in dit deel van Afrika (ook in andere delen er van).
Hopeloos
“Dit is een oorlog die niet kan gewonnen worden”, zeggen Franse diplomaten en militairen al jaren. Daarom allicht dat Macron het accent heeft verlegd naar doelgerichte anti-terreurbestrijding die desnoods ook vanop basissen in Niger en Tsjaad kunnen worden uitgevoerd. Parijs wijst op enkele recente successen in het uitschakelen van jihadistische leiders, onder wie Adnan Abou Walid Al-Sahraoui, de chef van “IS van de Grote Sahara”.
Macron had eerder geprobeerd het tij te doen keren door manschappen toe te voegen aan Barkhane, maar dat haalde niets uit. Hij stelde zijn hoop op de militaire samenwerking van vijf landen uit de regio, de G5 Sahel. Maar ook dat werd geen succes. De westerse bondgenoten erbij betrekken? Alleen Litouwen heeft onlangs enkele manschappen toegezegd. Alleen maar fiasco’s dus.
Kaboel in Bamako
Na wat in Afghanistan is gebeurd, duikt in de Sahel natuurlijk de vraag op: kan dat ook hier. De jihadisten van de Sahel hebben wel niet zoals de Afghaanse Taliban een buurland waar ze vrijuit hun gang kunnen gaan. Libië en Algerije zijn alleen buurlanden waar ze zich een tijd kunnen verschuilen, maar geen vrienden die u voeden, financieren, bewapenen zoals in Pakistan met de Taliban. Die moslimextremisten zijn net als in Afghanistan verdeeld, maar Al Qaida heeft hier niet de bovenhand zoals de Taliban die in Afghanistan wel hadden.
Ze hebben in Bamako wel vrienden, of dan toch geloofsbroeders met wie ze kunnen praten. Daar groeit met de dag de invloed van Mahmoud Dicko, eerder de baas van de Haut Conseil Islamique, nu Groot Imam. Hij is de spirituele gids van verscheidene generaals en ministers. Hij heeft de bovenhand in de dialoog met de jihadisthen van Al Qaida – die de hete adem voelen van de concurrentie, Daesh (IS). Parijs kijkt steeds moedelozer toe.
