Wat wil Macky Sall, president van Senegal sinds 2012, met zijn uitstel van de presidentsverkiezingen van 24 februari tot 15 december, bereiken? Om te beginnen dat hij nog even aan de macht blijft, want hij geeft die duidelijk niet graag op. Maar hij wil vooral dat hij in december – als de verkiezingen doorgaan – zijn favoriete kandidaat kan naar voor schuiven in de hoop zijn clan aan de macht te houden.
Het is een sombere tijd voor democratische processen in West-Afrika, vooral bij de ‘Franse’ staten. Drie landen uit de Sahel kondigden vorige week aan uit het West-Afrikaanse samenwerkingsverband Cédéao/Ecowas te stappen. Mali, Burkina Faso en Niger hebben zelf een Sahel Alliantie opgericht na alle drie de Franse troepen en meeste diplomaten de deur te hebben gewezen.
Senegal ging tot nog toe, samen met enkele Engelstalige staten, door als een baken van democratie. Sinds 1963 worden staatshoofden er gekozen en is er een afwisseling van machthebbers. Macky werd in 2012 voor 7 jaar gekozen en in 2019 voor 5 jaar herkozen. Hij had er graag een derde termijn bovenop gedaan, maar de grondwet laat dat niet toe. Toen hij toch liet uitschijnen het te willen proberen, kwam het in juni vorig jaar tot felle betogingen die met geweld werden beantwoord.
Sonko
De woede was ook groot omdat Sall zijn belangrijkste opposant, Ousmane Sonko, geen kans wou gunnen. Sonko werd op de beschuldiging van verkrachting voor de rechtbank gebracht en werd tot twee jaar gevangenis veroordeeld. Daardoor werd een populaire rivaal uitgeschakeld.
Sonko had eerder het buitenlands nieuws gehaald met zijn pleidooi om de straffen voor homoseksualiteit fel te verzwaren. Sonko heeft ook heel wat kritiek op de relaties met Frankrijk die hij onevenwichtig, teveel in het voordeel van de Fransen, noemt. Maar Sonko is vooral populair door zijn campagnes tegen corruptie.
Daar hij zelf dan maar geen kandidaat kon zijn, wou Sall Karim Wade, zoon van ex-president Abdoulaye Wade (2000-2012), naar voor schuiven. Ook daar was er een grondwettelijk probleem, Wade junior had de Franse nationaliteit en kon daardoor volgens de rechters die waken over de grondwet, geen kandidaat zijn. Sall valt die beslissing aan en wil die rechters via het parlement in het ongelijk stellen. Hij heeft dat tegen december te hebben geregeld. Maar wat als dat niet lukt?
Intussen had hij uit nood zijn premier Amadou Ba als kandidaat naar voor geschoven. Maar die geniet weinig steun, hij viel flauw uit tegen Bassirou Diomaye Faye, de kandidaat van Sonko’s partij. Voor veel Senegalezen wil de president gewoon de belangen van enkele corrupte clans vrijwaren en beletten dat er een opvolger komt die de corruptie echt aanpakt.
Sahel
Parijs onthoudt zich van inmengende commentaar, de zenuwen zijn in Dakar al erg genoeg gespannen. Frankrijk heeft in West-Afrika de voorbije twee jaar zeer zware klappen gekregen. President Emmanuel Macron diende in de zomer van 2022 de grote operatie Barkhane, met 5100 Franse militairen op te doeken. Dat moest plaats maken voor meer bescheiden operaties tegen de jihadisten, maar ook daar is dus niets van in huis gekomen. Parijs moest toekijken hoe onder andere Russen de plaats kwamen innemen.
De militaire regimes werpen zich op als verdedigers van de soevereiniteit van hun landen, Wat goed overkomt bij de eigen bevolking. Maar intussen blijven de jihadisten, die zich niets aantrekken van soevereine staten, bijzonder actief.
