De Portugese president, Aníbal Cavaco Silva (foto), probeert een uitweg te vinden uit de crisis die hij zelf heeft georganiseerd. Hij weigert immers te vragen aan de leider van de tweede grootste partij van het land (de Socialistische Partij) om een regering te vormen die gedragen wordt door het parlement. Eerder werd de nieuwe rechtse minderheidsregering van de grootste partij in de verkiezingen (38%) weggestemd in het parlement.
De Socialistische Partij heeft met drie andere linkse partijen akkoorden gesloten over toekomstige regeringsvorming: het Linkse Blok, de Communistische Partij, de Groenen. Deze partijen halen tezamen een meerderheid van zes zetels in het parlement. Maar de president stelt alles in het werk om geen regering te moeten installeren die bestaat uit politieke krachten die de budgetregels in de euro-zone afwijzen en tegen de NAVO zijn. Hij voert nu al enkele dagen volop gesprekken met de zakenwereld, de vakbonden, en de grote banken op zoek naar een oplossing. Wie wordt de nieuwe eerste-minister met welke regering?
Het is op zich merkwaardig dat de gematigde, centrum-linkse PS in coalitie wil gaan met de radicaal-linkse partijen. Het is al even merkwaardig dat een president lijkt te weigeren dat een linkse parlementaire meerderheid een regering vormt. Waartoe dienen verkiezingen dan nog? Zoals reeds gezegd gaat het om de linkse koers die Portugal dan zou willen varen en die helemaal niet naar de zin is van de (rechtse) Sociaal-Democratische president.
De Socialistische Partij had eerder al het fiat gekregen van de Groenen voor regeringsdeelname, en ook met het Linkse Blok was er een akkoord gesloten over de te volgen politiek. Op 8 november keurde dan de Communistische partij een tekst goed met de hoofdlijnen voor een volgende regering. Deze coalitie haalt 122 van de 230 zetels.
Vooreerst is er sprake van een stopzetten van de privatiseringen. Het huidige proces dat het stedelijk openbaar vervoer van Lissabon en Porto naar de privé wil doorspelen wordt afgeblazen. Water wordt bestempeld als een essentieel publiek goed.
De wedden van de ambtenaren zullen op hun vroeger peil worden hersteld, en ook in de privé worden verbeteringen voorzien: de lonen boven de 600€ zullen geen extra-taks meer moeten betalen (in 2016 een vermindering, in 2017 helemaal niet meer); de lonen onder de 600€ krijgen een vermindering van de sociale lasten die geen invloed zal hebben op de pensioenen of de duurzaamheid van de sociale zekerheid. Er komen maatregelen rond de problematiek van valse zelfstandigen, het onderhandelen van CAO’s wordt opnieuw ingevoerd, de mobiliteitsregels voor ambtenaren die tot ontslagen leiden worden ingetrokken. Vier officiële feestdagen zullen opnieuw in ere worden hersteld. De pensioenen onder de 600€ zullen niet langer bevroren worden, en die boven de 600€ zullen ontheven worden van de extra-taks.
Het belastingsstelsel wordt op die manier aangepakt dat lagere inkomens beter af zullen zijn, er komt een maximum op de gemeentelijke opcentiemen (maximaal 75€ per jaar), en de belastingsverminderingen voor de bedrijfswereld worden gestopt. Het BTW-percentage van 13% in restaurants wordt opnieuw van kracht. Het minimumloon wordt geleidelijk opgetrokken naar 557€. (januari 2017) en verder naar 600€ tegen het einde van de legislatuur. Er worden verder maatregelen voorzien voor armoedebestrijding, gezondheidszorg en onderwijs en beperking van de huisuitzettingen.
De Socialistische Partij heeft in de overeenkomsten haar voorstel tot verandering van de kieswet naar een Engels systeem van ‘first past the post’ ingetrokken. In het parlement wil men comités opzetten die trimestriële rapporten opstellen over de draagbaarheid van de externe schuld en de toekomst van de sociale zekerheid.
Benieuwd wat de president nog uit zijn hoed zal toveren om te beletten dat deze linkse meerderheid aan de macht komt.
Lees ook: Media opvallen eenstemmig over Portugal
