Liechtenstein heeft een misdadiger binnen zijn grenzen: een bankbediende die gegevens over massa’s zwart geld in Liechtensteinse banken heeft doorverkocht aan buitenlandse autoriteiten. Sommige autoriteiten deden daar niets mee, de Britse onder meer. Maar nu de Duitse regering de kat de bel heeft aangebonden, heerst er in Vaduz crisis. LGT, de bank van de prins zelf, zit immers in het oog van de storm. Meteen heerst er ook onrust in gelijkaardige paradijsjes, Monaco, Andorra, San Marino, Gibraltar, de Britse Kanaaleilanden…
Men moest wel zeer naïef zijn om niet te weten dat Liechtenstein al jarenlang een paradijs is waar grote fraudeurs, corrupte politici, ambtenaren en zakenlui en misdaadorganisaties hun geld veilig beleggen op genummerde rekeningen, meestal via een “stichting”. Het stond in talrijke rapporten van o.m. het Europees Parlement en de FATF (Financial Action Task Force) opgericht door de Oeso om die criminaliteit te bestrijden. Liechtenstein staat al jaren prominent op de zwarte lijst van de FATF. Er ware een eenvoudig middel geweest om daar een eind aan te maken: het gebruik van bankrekeningen in dat paradijs hoe dan ook illegaal verklaren.
Maar al die Europese leiders die de mond vol hadden over strijd tegen witwassen van fraude- en maffiageld, lieten begaan. Nagenoeg alle commentatoren zijn het erover eens: de Europese Unie blaast soms hoog van de toren, maar onderneemt in de praktijk niets tegen de fiscale paradijzen waar het aantal verdachte bankrekeningen aanzienlijk groter is dan het aantal inwoners. Sterker, verscheidene lidstaten van de EU zijn fiscale paradijzen: Cyprus, Malta, Oostenrijk, Bulgarije, Luxemburg, het Verenigd Koninkrijk, België;.. om er maar enkele te noemen. De Franse president is daarnaast als co-staatshoofd van Andorra mede staatshoofd van een fiscaal paradijs.
De banken van deze fiscale paradijzen zijn daarenboven geen “bananenbanken”. Het zijn meestal respectabele instellingen die ook elders bedrijvig zijn en die een percent nemen op zowel “wit geld” als zwart en maffiageld. De circuits die een tak van een vooraanstaande Vlaamse textielfamilie in Cyprus gebruikte, is hetzelfde als het circuit dat Russische maffiabenden aanwenden.
Een zegen
Fiscale paradijzen zijn een zegen voor de wereld, voeren talrijke verdedigers aan. “Belastingparadijzen spelen een waardevolle rol in de wereldeconomie”, zegt internationaal topexpert (aldus De Morgen) Daniel J. Mitchell. “Ze zijn buitengewoon nuttig, omdat zij de regeringen aansporen om het sparen en beleggen minder te belasten… De regeringen verbeteren hun fiscale systeem omdat ze weten dat een te zware belastingdruk kapitaalvlucht veroorzaakt”. Dus, dankzij die fiscale paradijzen verlichten de staten de belastingdruk, althans voor diegenen die de middelen hebben in de paradijzen stichtingen op te richten en daarvoor dure adviseurs in dienst te nemen. Het zijn wel niet de kleine spaarders die met hun kapitaal stichtingen in Liechtenstein oprichten…
En dan een bijzonder “sterk” argument: Liechtenstein heeft privacywetten die de rechten van het individu beschermen…” Hij bedoelt natuurlijk het heilige bankgeheim waaraan de EU niet raakt. Ondanks al die paradijzen, voeren de lidstaten toch een verwoede concurrentie om de bedrijfsbelastingen naar beneden te halen – wat Mitchell beschouwt als hun belastingen “verbeteren”.
Eenzame strijd
Volksvertegenwoordiger Dirk Van der Maelen (sp.a) voert al jaren in ons land een eenzame strijd tegen de vlucht naar fiscale paradijzen. Hij hoopt dat het schandaal van Liechtenstein Reynders ertoe aanspoort mee de druk op de paradijzen op te voeren. Maar hij weet wel beter, Reynders is een behoeder van dat stelsel waarin een derde van het bbp van de wereld een onderkomen heeft in die paradijzen. De helft van alle financiële verrichtingen wereldwijd, gebeurt via deze paradijzen.
De Duitse kanselier Angela Merkel wil dat de EU optreedt tegen Liechtenstein, Andorra, Monaco… Zij herinnert zich misschien hoe de Franse president Charles de Gaulle in het begin van de jaren 1960 een vuist maakte naar Monaco. Tot een regeling werd gevonden waarbij Franse onderdanen niet langer fiscale ingezetenen van Monaco konden worden. Wat houdt België tegen om hetzelfde te doen met zogenaamde nationale vedetten als Justine Henin, Axel Merckx, Tom Boonen… Men zou hen op zijn minst de nationaliteit kunnen ontnemen.
Maar ook Van der Maelen moet vaststellen dat er in de praktijk zo weinig gebeurt. Onder zijn impuls is er wel een resolutie goedgekeurd waarin de regering wordt opgedragen fondsen vrij te maken voor onderzoek naar het gebruik van die paradijzen. Dat zou de schatkist wat geld kunnen opleveren. Maar daarover is in het regeerakkoord niets te lezen.
Tientallen
Liechtenstein, Andorra en co hebben nog een ander sterk argument: als zij strenger optreden, vluchten al die kapitalen – wat ze nu al doen – naar Hongkong (deel van de Volksrepubliek China), Singapore, Bermuda en tientallen andere belastingparadijzen.
Datzelfde argument hanteren de leiders van de EU al jaren, zij het implicieter. Zolang zoveel anderen het doen, moeten we een oogje dichtknijpen, zeggen auteurs van rapporten die de werking van die paradijzen aan de kaak stellen. Met andere woorden: er valt ten gronde niets te verwachten van een Europese aanpak, daarvoor is de medeplichtigheid te groot. Nochtans verklaarden alle leiders na de aanslagen van 11 september 2001 dat het terreurgeld dringend diende te worden opgespoord, wat een controle op die paradijzen inhield. Zover heeft men het zoals bekend niet gedreven.
Intussen blijven grote fraudeurs en misdaadorganisaties massaal hun kapitalen in die paradijzen in veiligheid brengen. Indien daar een einde zou aan komen, zou de belastingdruk in veel landen vanzelf lager worden en dan zouden ook mensen met een gewoon en laag inkomen daar beter van worden.
(Uitpers, nr 95, 9de jg., maart 2008)
