Jornada da luta

Vandaag begint in Brazilië de jaarlijkse week van strijd om landhervorming. In heel het land worden bezettingen gehouden, zowel op het platteland als in de stad. Het loopt uit op de jaarlijkse ‘internationale dag van de boerenstrijd’: 17 april, de dag dat 15 jaar geleden in Carajás 19 boeren werden vermoord. Ze kwamen op voor de landhervorming die – na eeuwen onrechtvaardigheid – nog altijd uitblijft. In vele landen, o.a. in België, staat ‘17 april’ dit jaar in het teken van de ‘privatisering van het zaad’. Ook in Brussel is er heel wat om te doen(1).

In Cuiabá wordt een groot klaverblad bezet om zo de overheid onder druk te zetten. Onderweg naar de actie bezoeken we het cultureel centrum van de Federale Universiteit. Het museum in dit centrum is nu gewijd aan een interessante tentoonstelling over de wijsheden en rijke tradities van de diverse bevolkingsgroepen in Mato Grosso: documentaire inventaris van het immaterieel patrimonium van Mato Grosso(2). Op het eerste gezicht hebben de actie en het museum niets met elkaar te maken. En toch, MST (Movimento dos Sem Terra), is met zijn politieke acties om gerechtigheid geworteld in de socio-diversiteit van het Braziliaanse volk. Fundamenteel willen ze de eeuwenoude macht van de latifundios breken, opdat zo de meerderheid van de bevolking niet langer letterlijk in de gracht zou worden gereden. Na deze herverdeling van grond zijn pas andere waarden mogelijk: ieders cultuur en spiritualiteit; onafhankelijkheid van het dictaat van de chemische, kapitalistische landbouw; agro-ecologie en agrobiodiversiteit.

Tijdens de actie vertellen enkele leiders hoe de grootgrondbezitters nu te werk gaan. In het Noorden van Mato Grosso, ver buiten het zicht van de bevolking en van de camera’s, doen ze niet meer de moeite om eerst runderen op de ontboste gebieden te zetten. Met grote machines trekken ze in een mum van tijd heel het bos neer. Onmiddellijk wordt er soja ingezaaid. Soms eerst rijst. Dus tóch soja, alle newspeak van ‘maatschappelijk verantwoorde soja’ ten spijt. De sojaboeren beweren al jaren dat ze niet ontbossen. Het zouden de anderen zijn, ‘die met hun runderen’. Inderdaad, ‘die met hun runderen’ rukken ook verder op, want de wereld wil vlees, maar de sojamagnaten doen hetzelfde. Omwille van hetzelfde vlees. Want, het vlees is zwak.

Officieel is de agronegócio een succesverhaal. Toch blijkt dat, alle propaganda ten spijt, velen van de fazendeiros in Mato Grosso drie tot tien keer hun eigen patrimonium in de schulden steken. Een financiële zeepbel dus, die elk moment kan ontploffen.

De laatste jaren is er op juridisch vlak heel wat veranderd, omdat er bij justitie een jonge generatie onafhankelijke promotoren is aangetreden. Er zijn er bij die geen schrik hebben om het onrecht aan te klagen. Toch blijft het moeilijk om dit immense land te controleren en de wetten te doen toepassen. Van 2005 tot 2010 werd gemiddeld 0,75 % van de boetes voor milieudelicten geïnd. In 2010 was dat nog minder: 0,2 %. Voor Mato Grosso werd in 2010 voor een bedrag van 376,5 miljoen reais aan boetes uitgeschreven. 0,2 % werd geïnd!? Reken maar uit wat de Braziliaanse schatkist jaarlijks misloopt. Als je als grileiro (grootgrondbezitter die illegaal federale of andere publieke gronden bezet, ontbost en inzaait) dit mechanisme kent, dan ga je natuurlijk lustig verder met grond inpikken. En ondertussen organiseer je nog wat manifestaties in Brasília om de código florestal naar je hand te zetten. Dan kan je nog méér ‘wettelijk’ ontbossen.

MST en andere volksbewegingen hebben nog veel werk.
Want het vlees is niet alleen zwak. Het is ook agressief en allesvernietigend.

(Uitpers nr. 131, 12^de jg., mei 2011)