Van kruistochten tot kalifaat, Arabische lente, jihad, Islamitische Staat, het boek van Pieter Van Ostaeyen, gaat in op twee aspecten die in de verzamelbundel wel worden aangeraakt, maar door de opzet niet diepgaander worden uitgewerkt. Als historicus probeert Van Ostaeyen in het eerste deel van zijn boek in te gaan op de vraag hoe we de opkomst van groepen als IS vanuit een historisch oogpunt kunnen kaderen en verklaren. Vandaar de titel Van kruistochten tot kalifaat, die gezien de eerder beperkte omvang van het boek misschien wat te grote verwachtingen oproept.
Van Ostaeyens bedoeling is om in een notendop aan te geven hoe een in se democratische beweging, de zogeheten Arabische lente, geëscaleerd is tot een regionale oorlog waarin radicaal islamitische groeperingen een grotere impact hebben verworven dan ooit tevoren. Hij bespreekt daarvoor eerst de ontwikkelingen van de ‘gefaalde revoluties’ in Tunesië, Libië en Egypte, voor hij een versnelling hoger schakelt en het jihadisme aanpakt zoals het zich ontwikkeld heeft in Irak en Syrië. De historicus ontpopt zich dan als een Arabist die door zijn talenkennis en zijn reizen naar die landen veel minder een buitenstaander blijft dan de doorsnee journalist.
Klassieke veiligheidskanalen
Pieter Van Ostaeyen maakte een Facebookpagina aan en afficheerde zich als een jahidist. Daardoor kon hij doordringen tot de digitale wereld waarin de lokroep van IS versterkt wordt. Vanaf dat ogenblik krijgt het boek echt vaart en leest het als een boeiende speurtocht van een erudiete einzelgänger naar de motivatie van een aantal Europese jihadisten om zich aan te sluiten bij – voornamelijk – IS. In zijn eentje slaagt Van Ostaeyen erin een vrij correcte databank op te stellen van Belgische Syriëgangers (480 strijders, van wie een honderdtal zijn teruggekeerd en 55 gedood) waardoor hij al gauw op televisie als expert werd binnengehaald.
Ook professor Gino Schallenbergh, docent Arabistiek en islamkunde, bevestigt in zijn inleiding hoe belangrijk Pieter Van Ostaeyen is voor het aanleveren van informatie over Vlaamse jihadisten. Dat zegt natuurlijk veel over de kwaliteiten van Van Ostaeyen, maar allicht nog veel meer over de onmacht van de klassieke veiligheidskanalen in ons land.
Evenwichtsoefening
De aantrekkingskracht van IS via het internet is niet gering. Daarom doet de geïnteresseerde lezer er goed aan om na het uitstekende De lokroep van IS ook Van kruistochten tot kalifaat te lezen. Beide publicaties kunnen bijdragen aan de verheldering van het denken en handelen rond (de)radicalisering. Pieter Van Ostaeyen vooral door zijn historische en actuele informatie, Patrick Loobuyck en zijn medeauteurs door aanzetten voor de moeilijke evenwichtsoefening om radicalisering op een constructieve, geïnformeerde en democratische manier te bestrijden.
Hoe minder het fenomeen van de Syriëstrijders alleen maar als een mysterium tremendum et fascinans wordt beschouwd, hoe geringer de kans dat er aan beide zijden aan spierballenpolitiek wordt gedaan.
