In de Afrikaanse staat Niger maakt de militaire junta jacht op homo’s; tientallen “verdachten”– onder wie talrijke militairen – zijn opgepakt en opgesloten. In Dakar persen jonge Senegalezen burgers en toeristen aan de lopende band af met het dreigement hen bij de politie te zullen aangeven voor oneerbare voorstellen. In tal van Afrikaanse landen zijn anti-homowetten uit de koloniale tijd aangescherpt “om de Afrikaanse waarden te vrijwaren”. Ze worden daartoe sterk aangemoedigd door religieuze groepen uit Amerika. Voor LGBT+ personen het in een groot deel van Afrika letterlijk levensgevaarlijk zich te ‘outen’.
Senegal
Het is niet nieuw, de criminalisering van homoseksualiteit in tal van Afrikaanse landen, het is in veel gevallen een koloniale erfenis. Het is de jongste tijd wel erger geworden. In Senegal hebben de twee jaar geleden met glans verkozen machthebbers begin maart de straffen van 1 op 5 tot 10 jaar gevangenis gebracht. Sindsdien heerst er een angstpsychose. In enkele dagen werden 100 mensen opgepakt, duizenden worden afgeperst, velen trachten weg te komen naar Europa of naar veiliger Afrikaanse landen. De Franse organisatie Stop Homophobie heeft een speciale dienst ingesteld om de vervolgde Senegalezen bij te staan. Want in eigen land durven advocaten hen nog nauwelijks te verdedigen tegenover rechters die zelf bedreigd worden.
De wet in Senegal kwam er onder nieuwe bewindvoerders die twee jaar geleden glansrijk de verkiezingen wonnen met beloften van een betere toekomst voor de jongeren. De sociale toestand is alleen maar erger geworden met nog meer werkloze jongeren en stijgende levensduurte. Opposanten zeggen dat de jacht op homo’s als afleiding van die problemen moet dienen. Intussen is het regerend duo van sterke man Ousmane Sonko en president Bassirou Diomaye Faye in ruzie uit elkaar: de president heeft Sonko als premier ontslagen, die kwam terug als parlementsvoorzitter.
In een interview met de krant Le Monde gaat Sonko in op de repressie tegen homo’s. Een inbreuk op de mensenrechten? Hij vergelijkt dat met het verbod is Frankrijk om een hoofddoek te dragen op school…”Wat we er ook over denken, we uiten daarover onze mening niet in het openbaar”. Wat hij dus meteen wél deed. “We vaardigen gewoon wetten uit namens de overgrote meerderheid van Senegalezen die deze praktijken veroordelen”, aldus Sonko (praktijken: homoseksualiteit).
In 33 Afrikaanse landen is homoseksualiteit illegaal. Onder meer in drie Sahellanden waar de jongste jaren militaire junta’s de macht grepen – Mali, Burkina Faso en Niger – zijn repressieve wetten uitgevaardigd en straffen sterk opgetrokken. Vooral in Niger wordt drastisch opgetreden.
In Kameroen zijn er “alleen” straffen voor homoseksuele daden, maar toch worden daar al jarenlang mensen opgepakt op verdenking van “tegennatuurlijke daden”. Kameroen was vorige eeuw al goed gekend bij de Belgische dienst voor vreemdelingenzaken. Talrijke mannen uit dat land vroegen asiel aan omdat ze zegden vervolgd te worden als homo’s, al bleek in veel gevallen dat ze dat niet waren maar dat mensensmokkelaars hen dat hadden aangereikt als motief.
In delen van Nigeria loopt de straf voor homoseksualiteit op tot 14 jaar opsluiting, maar in het islamitische noorden riskeren homo’s de doodstraf. In Gambia, Sierra Leone, Tanzania, Soedan en Zambia gaat het tot levenslang. Het verst gaan Mauritanië, Somalia en Oeganda: tot de doodstraf.
Noord-Afrika dan. In Egypte geen wettelijke maar wel feitelijke repressie. In Algerije straffen van twee maanden tot drie jaar voor ‘homoseksuele daden’. Zowel in Tunesië als Marokko straffen tot drie jaar met wetten die vaak worden gebruikt om mensen af te persen of om kritische stemmen te doen zwijgen.
Waarden
Die verstrenging in een deel van Afrika wordt al meer dan 20 jaar systematisch aangewakkerd door religieuze groeperingen uit Noord-Amerika. Het zijn vooral Amerikaanse evangelisten die de “Afrikaanse waarden” ophemelen en het idee aansterken dat homoseksualiteit door de kolonisatoren in Afrika is binnengebracht; Diezelfde kolonisatoren, vooral de Britse dan, die in hun kolonies strenge regels en straffen invoerden tegen homo’s.
Die reactionaire evangelisten doen dat hand in hand met diverse moslimgroepen, waarvan nogal wat door Saoedi-Arabië worden gefinancierd. Om samen de familiewaarden te verdedigen, een familie zijnde een man en vrouw met hun kinderen. Die familiewaarden, dat is de gemeenschappelijke noemer van evangelisten, conservatieve katholieken, islamitische groepen en traditionele leiders in een soort ‘Heilige Drievuldigheid’. Die heeft het niet alleen gemunt op homorechten, maar ook op vrouwenrechten zoals toegang tot abortus en voorbehoedsmiddelen.
Family Watch International is zo een van die VS-bewegingen. Die heeft net een samenwerkingsakkoord gesloten met International Islamic Fiqh Academy, een van de hoogste juridische organen van het soennisme, gevestigd in Saoedi-Arabië. Die Family Watch heeft met succes campagne gevoerd voor strengere wetten in Ghana – daar is nu ook het “promoten van LGBT activiteiten” strafbaar met 10 jaar gevangenis. Zowel protestantse als katholieke en moslim clerus steunen dat. Het is alleen wachten op de presidentiële zegen.
Een andere organisatie, MassResistance, lag mee aan de basis van de hardere aanpak in Senegal. Daarbij werkte ze samen met een Senegalees netwerk van moslimgroepen.
Lichtpunten
De kaart is niet helemaal zwart. Er zijn zelfs recente lichtpunten. Gabon, Mozambique, Angola en Botswana hebben anti-homowetten ingetrokken. Zuid-Afrika is de grote witte vlek: daar is al in 2006 het homohuwelijk gelegaliseerd. De grondwet die er na het Apartheidsbewind kwam, was de eerste om discriminatie op basis van seksuele voorkeur te verbieden.
De huidige president, Cyril Ramaphosa, spreekt zich vaak uit tegen mogelijke discriminaties van LGBT+ burgers. Zijn voorganger Jacob Zuma was daarentegen geen voorstander van homorechten. “Toen ik opgroeide zou er geen enkele ‘ungqingili’ (Zoeloe scheldwoord voor homo’s) tegenover mij zijn verschenen. Ik zou hem neergeslagen hebben”, aldus Zuma 20 jaar geleden. Aanhangers van Zuma zijn momenteel erg actief in de jacht op immigranten, hetero en homo.
