INTERNATIONALE POLITIEK

Jacek Kuron, een Pools buitenbeentje

Bij de begrafenis van Jacek Kuron, 70, op 26 juni in Warschau, waarschuwde Karol Modzelewski, de man met wie Kuron in 1964 een "Open brief" schreef aan de Poolse Verenigde Arbeiderspartij (CP), dat het bij deze plechtigheid moeilijk was politiek correct te zijn.

Modzelewski dacht ongetwijfeld aan enkele prominente aanwezigen, zoals president Aleksander Kwasniewski die op het einde van het bureaucratisch bewind minister van Sport en Jeugd was, een vooraanstaand lid dus van de nomenklatura.

Kuron en Modzelewski werden voor mezelf de symbolen van links verzet tegen de stalinistische en neostalinistische bureaucratie. De open brief die ze in 1964 schreven, was voor mezelf en generatiegenoten het levend bewijs dat een marxistische kritiek op die bureaucratie in die bureaucratische wereld wel degelijke leefde. Kuron en Modzelewski analyseerden daarin hoe die bureaucratie met haar machtsmonopolie en haar voorrechten functioneerde en de opbouw van een socialistische maatschappij tegenwerkte.

Kuron werd prompt uit de communistische partij gestoten en het jaar daarop tot drie jaar opsluiting veroordeeld. Hij zou in totaal meer dan negen jaar in de gevangenis doorbrengen.

Die eerste veroordeling en opsluiting braken zijn verzet niet. Na de arbeidersopstanden van 1976 in Ursus en Radom richtte hij samen met enkele andere intellectuelen, onder wie Adam Micnik, het Comité voor Zelfverdediging van de Arbeiders, het KOR, op. Dat was een bijzonder lastige taak, op alle vlakken. Mijn eerste ontmoeting met Kuron en Micnik was in die periode, toen ik voor het KOR stencils naar Polen smokkelde om vlugschriften te kunnen maken. In die periode konden ze op weinig steun rekenen, zeker niet van de katholieke kerk die deze atheïsten meer dan wantrouwde. Dat wantrouwen was er nog in de zomer van 1980 toen de arbeiders van de scheepswerven in Gdansk in staking gingen. Het KOR, tot dan toe een geïsoleerde groep, speelde een belangrijke rol in de oprichting van "Solidariteit", Kuron werd een adviseur van de vakbond.

Het lag voor de hand dat Kuron bij de militaire coup van 13 december 1981 van generaal Jaruzelski weer in de gevangenis belandde waar hij tot de zomer van 1984 zat. Kuron en zijn vrienden daagden de bureaucraten ook uit door samen te werken met verwante groepen in andere landen, in de eerste plaats Charta 77 uit Tsjecho-Slovakije. Vaclav Havel stuurde bij zijn begrafenis een boodschap van dank "in naam van het Tsjechische volk".

Ik zag Kuron terug in mei 1989, toen hij campagne voerde voor de halfvrije verkiezingen die het einde van het bureaucratische regime inluidden. In maart van dat jaar was er de "ronde tafel" geweest waar onder andere Kuron en vakbondsleider Lech Walesa met de vertegenwoordigers van het regime het einde van datzelfde regime hadden onderhandeld. Kuron werd in die verkiezingen volksvertegenwoordiger. In de regering van Tadeusz Mazowiecki die daarop werd gevormd, werd hij minister van Arbeid. Uit die periode stamt het woord Kuroniowka, de soep van de soepkeukens die hij voor de behoeftigen instelde.

De verdere evolutie van Solidariteit werd voor Kuron een desillusie. Hij was zeker een van de populairste politici, maar zowel ziekte als politiek isolement deden hem uit de politiek stappen. Vorig jaar kwam hij even in het nieuws omdat hij zowat de enige Pool van aanzien was die zich kordaat tegen de Amerikaanse oorlog in Irak en tegen de Poolse deelname daaraan keerde, terwijl de bureaucraten van gisteren, aan de macht als "sociaal-democraten", verantwoordelijk zijn voor die deelname aan wat hij "een schandalige onderneming" noemde.

(Uitpers, nr. 55, 5de jg., juli-augustus 2004)

Print Friendly, PDF & Email

Relevant

Wil Rusland echt een tweede front openen?

Volgens Michel Hofman, de stafchef van het Belgisch leger, moet Europa zich dringend voorbereiden op een mogelijke oorlog met Rusland. Wie vrede wil, bereidt zich best voor op een…

Print Friendly, PDF & Email

Washington heeft belang bij opblazen Russische dreiging

Eind vorige week waarschuwde president Biden voor een Russische invasie die “elk ogenblik” kan plaatsvinden. “Amerikaanse burgers zouden nu moeten vertrekken” zo klonk het vanuit het Witte Huis, waarna…

Print Friendly, PDF & Email

Over de misdaden van het Westen in Afghanistan en de ellende die achterblijft…

De vlucht van de NAVO-troepen uit Afghanistan en de ellende die ze achterlaten zijn slechts het (voorlopige?) laatste hoofdstuk in een verwoestend verhaal dat op 11 september 2001 begon.…

Print Friendly, PDF & Email

Laatste bijdrages

Trump en abortus

Na een aantal gerechtelijke uitspraken is abortus weer een belangrijk thema in de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Dit komt Trump niet goed uit. Het Amerikaanse Hooggerechtshof, door toenmalig president Donald Trump…

Print Friendly, PDF & Email

Mexico Ecuador: een diplomatieke rel

Zoiets is nooit eerder gebeurd, zo wordt gezegd; zelfs Pinochet zou dat niet hebben aangedurfd! Spectaculair was het zeker. Met veel geweld drong de militaire politie van Ecuador, in…

Print Friendly, PDF & Email

Twee nieuwe en alarmerende milieurapporten

Het mondiale regenwoud wordt aan tien voetbalvelden per minuut ontbost en de meeste fossiele brandstofbedrijven produceerden meer fossiele brandstoffen in de zeven jaar na het Klimaatakkoord van Parijs (12…

Print Friendly, PDF & Email
De trein naar het Imperium.

You May Also Like

×