Over één maand, op 8 en 9 juni, kunnen de Italiaanse kiezers zich in een referendum uitspreken over vier thema’s inzake arbeidsrechten en over één inzake staatsburgerschap. Die over arbeid zijn een initiatief van de linkse vakbond CGIL. Maar de drie regeringspartijen roepen op niet te gaan stemmen, zodat het quorum – een deelname van minstens 50 % – niet bereikt wordt en het referendum vanzelf ongeldig is.
De CGIL vond voldoende steun om een referendum af te dwingen over vier kwesties rond arbeidsrecht. Eén gaat over de regel dat een personeelslid die volgens justitie onterecht werd ontslagen, niet weer in dienst moet genomen worden. De CGIL wil dat die wel weer moet in dienst komen. Een ander voorstel wil het einde van gemakkelijker ontslag in kmo’s. Voorstel drie wil komaf maken met allerlei precaire arbeidscontracten. Een vierde gaat over grotere zekerheid bij opdrachten, met meer verantwoordelijkheid voor de werkgever.
Het aparte referendum over ruimere toegang tot staatsburgerschap komt van de partij + Europa.
Inbreuk
Zowel de uiterst-rechtse Fratelli d’Italia van premier Giorgia Meloni, de eveneens uiterst-rechtse Lega van Matteo Salvini als de ‘berlusconiaanse’ Forza Italia vragen de kiezers niet te gaan stemmen. De voorstanders van de referendums vinden dat een inbreuk op de democratie. De centrumlinkse Democratische Partij (PD) en de groen-linkse alliantie AVS roepen op 5 keer ja te stemmen. De Vijfsterrenbeweging M5S is voor een ja op de arbeidsvoorstellen en geeft geen advies voor dat over het staatsburgerschap.
Met de oproep van de regeringspartijen om niet te stemmen, is de kans erg klein dat de indieners van het referendum, hun slag kunnen thuishalen.
Dit referendum komt precies 40 jaar na een door de CGIL afgedwongen referendum over het behoud van de ‘scala mobile’, het systeem van loonindexering. Op 9-10 juni 1985 sprak 54 % van de kiezers zich uit tegen het voorstel om niet aan dit systeem te raken. Dat was een succes voor de toenmalige ‘socialistische’ premier Bettino Craxi die later bedolven onder de coruptieschandalen, naar Tunesië vluchtte.
