In maart 2006 zou de Iranese overheid met een eigen oliebeurs van start willen gaan.(1) Indien dat effectief lukt zal deze beurs de concurrentie aangaan met de twee bestaande oliebeurzen van New York (NYMEX) en Londen (IPE). Het grote verschil met die beurzen is dat de Iranese oliebeurs niet de gangbare dollar (petrodollar), maar de euro als transactiemunt zou nemen.
En dat zou een grote doorn betekenen in het oog van de Verenigde Staten. Het land torst immers een enorme buitenlandse schuld die indirect gefinancierd wordt door het buitenland. De dollar is wereldwijd de belangrijkste transactiemunt, beleggingsmiddel en reservemunt (voor nationale banken). Omdat er zo’n grote vraag naar dollars bestaat kan de Amerikaanse Federal Reserve ongestoord dollars blijven bijdrukken om de staatskas te spijzen (iets wat de Europese Centrale Bank bij verdrag verboden is).
Die geprivilegieerde positie van de VS lijkt echter stilaan in het gedrang te komen. Want de euro is sinds haar introductie in 1999 een belangrijke reservemunt aan het worden. En Iran wenst sinds 2003 in euro’s vergoed te worden voor de geleverde olie aan de Europese en Aziatische landen. Niet zo gek gezien als je weet dat tussen de VS en Iran quasi geen handel bestaat en er dus geen grote Iranese behoefte aan dollars bestaat. Maar Iran scoorde hiermee geen primeur. In 2000 al had Saddam Hoessein de dollar geruild voor de euro als munt om de olie-inkomsten onder het olie-voor-voedsel programma van de VN in te laten betalen.
Als Iran nu ook nog met een oliebeurs van start gaat zal er een einde komen aan het monopolie van de ‘petrodollar’ door de introductie van een ‘petroeuro’. Gesteld dat de Iranese beurs succesvol wordt, is het ook niet ondenkbaar dat de OPEC op termijn overschakelt op de euro als transactiemunt. Een ander mogelijkheid is dat Groot-Brittannië ooit haar Britse pond inruilt tegen de euro. Daardoor zou de Londense oliebeurs (IPE) automatisch de olieprijs verhandelen in euros.
Volgens William Clark vormt dit macro-economisch gegeven een uiterst belangrijke bedreiging voor de economische belangen van de VS en dus geen onbelangrijk (doch onuitgesproken) argument voor een Amerikaans ‘ingrijpen’ in Iran.(2) De ongelimiteerde dollaruitgave zal immers tot stilstand komen en de VS zal haar economisch beleid fundamenteel moeten herzien.
(Uitpers, nr. 68, 7de jg., oktober 2005)
Voetnoten
(1) “Oil bourse closer to reality”, Iranmania.com, Dec. 28, 2004.
(2) Petrodollar Warfare: dollars, euros and the upcoming Iranian oil bourse, William Clark via http://www.energybulletin.net/7707.html.
