Donald Trump heeft het moeilijk om victorie te kraaien in zijn samen met Israël gevoerde oorlog tegen Iran. Hij kan zich echter alvast verheugen dat een van zijn grote vijanden, BRICS, er verzwakt uitkomt. Dat is op zich een diplomatiek succes. Iran klopte er tevergeefs aan. Ook een andere organisatie die hij niet lust,, de SCO, komt er wat zwakjes uit.
Iran heeft op de conferentie van die SCO (Shanghai Samenwerkingsverband) in Bishkek, Kirgizstan, de andere lidstaten aangeboden zijn militaire ervaringen te delen. Iran is er vertegenwoordigd door vice-minister van Defensie Reza Talaei-Nik. Hij zei dat Iran anderen wil tonen hoe de VS te verslaan.
Iran is sinds 2023 lid van de SCO, een overwegend Chinees initiatief voor samenwerking op vlak van defensie, transport, energie en economie opgericht in 2001. China, Rusland en vier staten van Centraal-Azië vormen de kern ervan; in 2015 traden ook India en Pakistan toe. De SCO heeft zich tijdens de voorbije twee maanden van oorlog tegen Iran, wel beperkt tot vrijblijvende verklaringen over de soevereiniteit en territoriale integriteit van Iran. Verder kwam het niet.
Breuk in BRICS
Iran maakt ook deel uit van de BRICS, een ander Chinees initiatief vooral gericht op economische samenwerking. Teheran had op steun van deze organisatie gerekend, maar BRICS kon deze week door te grote meningsverschillen niet tot een verklaring over het conflict in het Midden Oosten komen.
Vooral lidstaat India zorgt voor problemen door de nauwe vriendschap tussen de Indiase en Israëlische leiders. De Indiase premier Narendra Modi werd recent zeer hartelijk ontvangen door zijn Israëlische collega Benjamin Nethanyahu.
India is momenteel voorzitter van deze club. Op een bijeenkomst van de vice-ministers van Buitenlandse Zaken in Delhi zijn volgens Indiase media harde woorden gevallen. Het kwam er telkens op neer dat India harde beschuldigingen tegen Israël uit een nieuwe en ook uit voorgaande verklaringen, wou weren. Resultaat: er kwam geen tekst uit de bus.
Iran is sinds 2024 lid van BRICS. Het ziet ernaar uit dat de oorlog de samenhang van deze organisatie zwaar heeft aangetast, BRICS blijkt immers niet in staat ook maar enige rol te spelen. De geloofwaardigheid ervan heeft een zware deuk gekregen. Dat kan alvast als een diplomatiek succes voor Washington worden beschouwd, want de regering Trump ziet er een gevaar in voor onder meer de positie van de dollar.
Broze toekomst
Verdedigers van BRICS onderstrepen dat het geen militaire alliantie is en zich dus wel afzijdig moet opstellen. Dan is de vraag waarom BRICS eerder wel tot zeer duidelijke politieke verklaringen kwam en dat in dit conflict niet kan.
Dat heeft niet alleen met India te maken. Ook de Verenigde Arabische Emiraten maken deel uit van BRICS en die Emiraten zijn betrokken partij in de oorlog, tegenover Iran. De Emiraten zijn dinsdag uit het oliekartel OPEC en OPEC+ gestapt om zo snel mogelijk meer olie te kunnen oppompen. Blijven ze wel bij BRICS?
Saoedi-Arabië heeft tegenover BRICS een speciale positie, het werd in 2023 uitgenodigd toe te treden en neemt sindsdien officieel een houding aan van “positieve neutraliteit”. Daarmee rijst de vraag wat BRICS met deze oorlog nog aan samenhang heeft. En wat er nog in huis kan komen van de ambitie BRICS met rond 40 landen uit te breiden.
