Het Iraanse regime, mix van theocratie en militaire dictatuur, ontbindt de zedenpolitie, zo kondigde de openbare aanklager zondag aan. Na ongeveer 400 doden, 15.000 arrestaties en enkele doodvonnissen, is er een zondebok en zoenoffer gevonden : de Gasht-e Ershad, zedenpolitie wiens patrouille op 16 december Mahsa Amini op 16 september oppakte. De jonge vrouw werd niet meer levend teruggezien.
Regime in vraag
Openbaar aanklager Mohammed Jafar Montazeri maakte bij een religieuze ceremonie in de ‘heilige stad’ Qom bekend dat de Gasht-e Ershadv wordt opgedoekt. Die stond los van justitie, aldus Montazeri. Over de hoofddoekverplichting, komt er nog beraad.
Die religieuze politie was in 2006 aan het werk gezet door de ultraconservatieve president Ahmadinejad. Ze waakte, vaak met harde hand, over het naleven van de goede religieuze zeden, waaronder het dragen van een hoofddoek op de correcte manier.
De explosie van woede die daarop volgde, is nog steeds niet uitgedoofd. Ondanks de zware repressie bleven Iraanse vrouwen en mannen de straat opgaan. Dat ging al lang niet meer om die zedenpolitie en de verplichting een hoofddoek te dragen, het ging al na enkele dagen om verzet tegen het regime zelf. Vooral tegen de leider ervan, ayatollah Ali Khamenei.
Omdat het protest niet luwde – elke rouwdienst bij voor beeld werd een nieuwe massale manifestatie – stond het regime voor de keus: of nog hardere repressie, of een toegeving rond de affaire waarmee het begon, namelijk het optreden van de zedenpolitie.
Daar het protest met het geweld van de ‘bassadji’ – de buurtmilities, en van de Revolutionaire Wachten niet kon worden ingetoomd, raakte het regime intern verdeeld. Zelfs binnen de Revolutionaire Wachten, bleek er onenigheid. In sommige regio’s traden ze v eel harder op dan in andere.
Resultaat?
Onder de religieuze leiders zijn er van bij de stichting van de Islamitische Republiek, 1979, ook meer liberale ayatollahs geweest. Maar de meerderheid volgde stichter ayatollah Khomeini in het opleggen van strakke religieuze regels aan de ganse maatschappij. Voor Khomeini waren vrouwen die de hoofddoek weigerden en de mannen die hen daarin steunden “verraders, spionnen, contrarevolutionaire agenten”. Die mening werd totnogtoe door Opperste Gids Khamenei gedeeld.
Daar het al lang niet meer ging om de hoofddoek alleen, is het afwachten of deze toegeving het protest erg afzwakt. De conservatieve leiders hebben altijd gewaarschuwd dat een toegeving het verzet kan versterken. Ze verwijzen naar de toegevingen die de sjah in 11978 deed en die tot gevolg hadden dat het protest door dat succes nog toenam.
De ontbinding van de zedenpolitie zal wellicht de spanningen binnen het regime tussen de verschillende stromingen en clans opdrijven. Of de ultra’s echt ontwapenen, zal de komende dagen blijken aan de graad v an geweld, vooral dan in de Koerdische gebieden die al weken in een staat van beleg leven.
