Een beetje voorgeschiedenis om lessen uit te trekken
In het najaar van 2022 kwamen in Iran na de dood van Mahsa Amini massa’s mensen de straat op tegen de repressie. De afkeer van deze theocratische dictatuur is zeer groot. Maar of een Israëlische agressie een revolutie tegen dat regime kan stimuleren? Laten we even kijken naar een vorige poging.
Israël windt er geen doekjes om, het wil met zijn aanval op Iran ook het regime in Teheran ten val brengen. Het Iraanse volk is daar toe opgeroepen. Dat roept herinneringen op aan een andere agressie tegen Iran: in 1980 viel het Irak van Saddam Hoessein, met enthousiaste westerse steun, Iran aan, ook al in de hoop het regime te kelderen.
Saddam Hoessein was toen ook wel een dictator, maar wel “onze dictator”. Hij was op dat moment geliefd in Washington, Londen, Brussel… Saddam zelf was bezorgd over de invloed van de Iraanse sjiïeten op de sjiïtische meerderheid in zijn eigen land. Het Westen, treurend over de val van de bevriende sjah in 1979, steunde hem daar graag in.
Saddam was in 1980 met territoriale eisen Iran binnengevallen, maar zonder resultaat. Hij hoopte toen dat vooral de Arabische minderheid in Khuzestan (“Arabistan”), het zuiden van Iran, in opstand zou komen en zou helpen het regime van de aytaollahs omver te werpen. Het was ijdele hoop. De terreinwinst die hij in 1980 na drie maanden oorlog had geboekt, verloor hij bij het Iraans tegenoffensief van juni 1982.
Misrekening
Toen de oorlog in augustus 1988 eindigde, zat het Iraans regime nog stevig in het zadel. De Iraakse agressie was averechts uitgevallen. Ook de Iraanse Arabieren zagen het niet zien zitten “bevrijd te worden” door Hoessein. De oorlog had nochtans heel zware wonden geslagen. De tol was immens, maar dat bracht de ayatollahs niet in gevaar. De Iraakse aanval had eerder een Iraans-patriottische reflex uitgelokt, er kwam helemaal geen volksopstand. Misschien hoopt Israël dat het in dit geval anders ligt, maar de kans is veel groter dat het omgekeerd werkt en het regime versterkt.
Israël kan, eventueel samen met de VS, het regime onthoofden, letterlijk. Gaan we dan applaudisseren dat Iran van deze onderdrukkers is verlost dankzij de Israëlische agressie? Ook hier is er een precedent, de agressie van VS, VK en een deel van Europa in 2003 in Irak. Vroegere bondgenoot Saddam werd er toen van beschuldigd massavernietigingswapens te produceren, wat compleet verzonnen was.
Nare gevolgen
Washington heeft met de herinnering daaraan wel redenen te aarzelen, de onthoofding van het regime van Saddam Hoessein had nare gevolgen. Daaronder de opkomst en snelle groei van Daesh (IS) dat in de regio nog lang niet is uitgeschakeld. Irak heeft 22 jaar later nog altijd geen stabiel bewind, de meerderheid van de bevolking blijft nu eenmaal sjiïstisch en daardoor sterk gericht op Iran.
De Iraniërs hebben in de jaren 1980 dus acht jaar oorlog doorstaan, met massale verwoestende aanvallen op hun steden. Er zijn toen tussen 500.000 en één miljoen mensen omgekomen en nog meer verwond. Iran draagt daar nog de sporen van. Maar Ursula Von der Leyen vindt dat we Israël moeten helpen zich te verdedigen. Europa is goed bezig.
