Het was een drukke diplomatieke week in Latijns Amerika. In Mexico kwam CELAC bijeen, de op initiatief van Hugo Chavez opgerichte club van Latijns-Amerikaanse landen. Daarna trokken de meeste staatshoofden naar New York voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. En vandaag begint in Mexico de derde onderhandelingsronde tussen regering en oppositie van Venezuela.
Tel daarbij dat al deze vergaderingen ook nationaal heel wat stof doen opwaaien. Op de CELAC vergadering waren namelijk ook Díaz Canel van Cuba en Maduro van Venezuela aanwezig, en dat zint de rechtse regeringen niet. Colombia bleef daarom ostentatief weg, terwijl het Brazilië van Bolsonaro de club al heeft verlaten. Bovendien was het de internationale ‘doop’ van de gloednieuwe Peruviaanse President, Pedro Castillo. Die werd verweten de hand te hebben gedrukt van President Maduro, terwijl Peru formeel zijn regering niet erkent en nog steeds steun verleent aan ‘interimpresident’ Guaido.
‘Monroïsme’ vs ‘bolivarisme’
De Mexicaanse President had eerder verklaard dat CELAC misschien de Organisatie van Amerikaanse Staten kon vervangen, de club waar ook de Verenigde Staten en Canada lid van zijn. De OAE werd gesticht in 1948 en is een product van de Koude Oorlog. Bovendien is de instelling verre van neutraal en heeft veel kwaad bloed gezet door de acties van de huidige voorzitter, Luis Almagro. Die was in 2018 voorstander van een militaire interventie in Venezuela en ontkende later de staatsgreep tegen Evo Morales in Bolivië.
Vandaar dat heel wat landen met progressieve regeringen liever een knus latino-clubje willen in plaats van steeds te moeten afrekenen met de hegemonie van de V.S.
Toch is er op de vergadering van 18 september niet echt vooruitgang geboekt. Er werd besloten verder te werken aan een heus secretariaat, zodat de club een meer institutionele basis krijgt. Er werd ook vooral geprotesteerd door landen met een rechtse regering, zoals Uruguay en Paraguay. Velen denken dat met een beetje geluk volgend jaar Lula opnieuw President wordt in Brazilië en ook Chili misschien een links President kan krijgen. Dan liggen de kaarten meteen anders.
Over democratie lopen de meningen uiteraard sterk uiteen. Maar landen als Cuba en Venezuela hebben natuurlijk wel gelijk wanneer zij onderstrepen dat het de landen zelf zijn die hun formule voor democratie moeten kiezen. Zij kunnen niet aanvaarden dat er slechts één mogelijke vorm van democratie voor hun volken zou bestaan.
Er werd een sterk pleidooi gehouden voor de zelfbeschikking en de autonomie van de verschillende landen én voor multipolariteit.
Iedereen had wel de mond vol van ‘integratie’, maar het waren de economische media die er op wezen dat Mexico daar toch weinig voordeel kan uit halen. Van alle export gaat slechts 5 % naar de landen van het Zuiden, terwijl 82,8 % naar de V.S. gaat. Vóór het vrijhandelsakkoord met Noord-Amerika was de export naar Zuid-Amerika nauwelijks 6,3 %. Daar zal niet zo gauw verandering in komen. Bovendien vragen velen zich af of een regionale aanpak nog wel zin heeft vandaag de dag. Ofwel staan landen voluit achter de mondialisering, ofwel plooien ze op zichzelf terug. Toch zou een gezamenlijke aanpak van gemeenschappelijke problemen, zoals honger en armoede, klimaat, de pandemie, het extractivisme… nuttig kunnen zijn. Er werd alvast besloten een CELAC-fonds op te richten, met wel een bescheiden startbedrag van 15 miljoen US$.
CELAC vraagt de V.S. om de 29 V.N.-resoluties over Cuba na te leven en het embargo op te heffen. Maduro vraagt dat de ten onrechte in beslag genomen Venezolaanse goederen worden teruggegeven. Hij wil dat de sancties worden opgeheven. Het zijn vragen die in de Algemene Vergaderring van de V.N. werden herhaald.
Verkiezingen
Men kan zich afvragen waar die plotse diplomatieke drukte plots vandaan komt. De uitleg is vrij simpel. AMLO, de Mexicaanse President, heeft bijzonder weinig belangstelling voor internationale zaken, maar hij wil wel de rol die Mexico traditioneel altijd heeft gespeeld als ‘broker’ in Latijns Amerika herstellen. AMLO heeft blijkbaar alleen maar vrienden, in Noord én Zuid.
Zijn Minister van Buitenlandse Zaken echter, Marcelo Ebrard, is één van de mogelijke opvolgers van AMLO en staat daarvoor in concurrentie met de burgemeester van Mexico Stad, Claudia Sheinbaum. Al deze acties zijn voor hem als zoete koek, hij komt voortdurend positief in het nieuws. Tel daarbij dat hij vandaag ook nog kon uitpakken met de teruggave van enkele archeologische stukken door de V.S. en dat het Vatikaan een kopie zal afstaan van de oude ‘codexen’ waarvan het origineel in Vatikaanstad en in Italië worden bewaard. Volgende week opent een prachtige tentoonstelling in Mexico Stad n.a.v. de vijfhonderdste verjaardag van de val van het Mexica-rijk en de hoofdstad Tenochtitlan.
Dat mag allemaal rustig op het konto van Marcelo Ebrard geschreven worden. De verkiezingen van 2024 zijn nog lang weg, en hoe dan ook zijn een actievere CELAC, de teruggave van de archeologische stukken en de bemiddelingsrol van Mexico in de onderhandelingen van Venezuela niet enkel voor hemzelf positief.
