Op de dag dat de verkiezingen voor de Lok Sabah, de Indiase kamer van volksvertegenwoordigers, startte, liepen bewonderaars van premier Narendra Modi storm om in de filmzalen een film over hun idool te zien. Dat is uiteraard geen toeval, die verkiezingen draaien gewoon rond Modi de ‘chowkidar’, de bewaker van de natie – tegen Pakistan in het bijzonder en de islam in het algemeen.
Zegezeker
Modi zei bij het begin van de omvangrijkste kiesverrichtingen ter wereld dat de kieshemel al vanaf de eerste dag saffraan kleurt. Saffraan is de kleur van zijn hindoenationalistische Bharatiya Janata Party (BJP). Haar grote concurrent, de Congrespartij, is in de kiescampagne saffraankleuriger dan ooit geworden, tot ontstentenis van al wie gehecht is aan het lekenkarakter van de Indiase Unie.
De zege van de BJP was vijf jaar geleden zo overtuigend, dat ze nauwelijks partners nodig had voor een meerderheid in de Lok Sabah: 268 zetels voor de BJP, 336 voor de NDA (BJP en partners) – op 543. De Congrespartij, die zolang India politiek domineerde, en de linkse partijen waren verpletterd. Opeenvolgende zeges in deelstaten van de Unie lieten lang uitschijnen dat de BJP op rozen zat, maar drie recente nederlagen hebben twijfel doen rijzen.
Op de kaart
De BJP gaat prat op stevige economische groeicijfers – maar steeds meer economisten trekken die cijfers (net als in China) in twijfel. De werkloosheid is de hoogste in 45 jaar; de regering wou de publicatie daarvan tegenhouden, mar het lekte toch. Modi heeft het land op de wereldkaart gezet, aldus zijn fans die blijkbaar vergeten dat India wereldwijd werd gerespecteerd ten tijde van premier Nehru (1947-1964), de overgrootvader van Raul Gandhi, leider van de Congrespartij.
Modi heeft de hindoe meerderheid (80 %) meer zelfvertrouwen geschonken, vinden zijn fans. Dat gaat dan wel ten koste van anderen, want de ideologie van de BJP – de Hindutva – vindt dat alleen hindoes echte Indiase staatsburgers kunnen zijn. De minderheden, voorop de bijna 200 miljoen moslims, zijn daardoor uiteraard tweederangsburgers. Een BJP-leider zei deze week in West-Bengalen dat alle illegale migranten uit Bangladesh onverbiddelijk het land zullen worden uitgedreven, tenzij het hindoes, boeddhisten of sikhs zijn; de rest zijn moslims, bestempeld als gevaarlijke virussen voor de volksgezondheid.
Koeien
Wat met Hindutva wordt bedoeld, kon men vaststellen in Uttar Pradesh, met 200 miljoen inwoners de volkrijkste van de Unie. Modi koos daar na de zege van de BJP voor de extremist Yogi Adityanath als premier. Dat toonde nogmaals dat Modi als hij de keuze heeft, voor de meest radicale stroming kiest. Wat niet moet verbazen van iemand die uit de Rashtriya Swayamsevak Sangh (RSS) komt, de ideologische matrix van het hindoenationalisme, inspiratie voor talrijke fascistische groepen in Europa.
Het is een strekking die volledig komaf wil maken met het seculiere India van Gandhi en Nehru. In Uttar Pradesh wordt het de moslims moeilijk gemaakt. De slachthuizen, waar ook koeien werden geslacht, zijn gesloten. Er zijn al verscheidene lynchpartijen geweest in naam van bescherming van de koe, met als gevolg dat steeds meer ronddolende koeien op zoek naar voedsel zware overlast voor de boeren betekenen.
Congres
De Congrespartij is de traditionele verdedigster van de lekenstaat. Maar Raul Gandhi, achterkleinzoon van Nehru, kleinzoon van premier Indira Gandhi en zoon van, ook al premier, Rajiv Gandhi, heeft zich tijdens de campagne ook al in een saffraan gewaad gewikkeld om snel wat hindoetempels te bezoeken. De Congrespartij komt traditioneel op voor de minderheden, ook voor de moslims, maar is daar nu veel “discreter” in geworden.
Raul Gandhi werd lang volledig kansloos geacht tegen Modi. Met de deelstaatverkiezingen van eind vorig jaar is dat veranderd, hij slaagt er blijkbaar in efficiënte bondgenootschappen te smeden. Hij doet dat onder meer door samen te werken met regionale partijen die in talrijke deelstaten doorslaggevend zijn. De BJP had bij voorbeeld haar zege in 2017 in Uttar Pradesh te danken aan verdeeldheid tussen plaatselijke partijen die elk eigen kandidaten aar voor schoven, wat fataal kan zijn in een kiesstelsel naar Brits model. Die partijen hebben nu een alliantie gevormd, wat de BJP ongetwijfeld zetels zal kosten. In andere deelstaten sloot de Congrespartij akkoordne met plaatselijke partijen oim samen de BJP te bekampen.
Taaie kasten
De Congrespartij werkt ook met coalities tussen verschillende kasten. Want hoewel ze het kastenstelsel afzweert, werkt ze in diverse deelstaten aan coalities op basis van kastesolidariteit. De BJP had lang het imago een partij van de hogere kasten te zijn. Modi heeft daar verandering ingebracht en de BJP opengesteld voor o.m. de Dalits, de onderlaag van het stelsel.
Gandhi heeft de voorbije weken wel het accent gelegd op sociale problemen zoals armoede, met de belofte van een minimum inkomen voor 50 miljoen arme gezinnen. En met de belofte meer jobs te creëren voor de tientallen miljoenen jongeren die nu in de “informele sector” zitten. Modi had vijf jaar geleden ook campagne gevoerd met de belofte meer jobs te brengen, maar dat werd geen succes.
Andere pijnpunten van zijn beleid zijn de immer slechte staat van het onderwijs. En de zware luchtvervuiling waar Gandhi een actiepunt van maakt: van de 30 meest luchtvervuilde steden van de wereld, zijn er 22 in India.
En links? Dat zijn vooral de twee communistische partijen die vijf jaar geleden zware klappen kregen en daar nog niet van hersteld zijn. Ze hebben nog één bastion over, Kerala in het zuiden.
De verkiezingen zij begonnen. De uitslag wordt pas op 23 mei verwacht.
