In welke wereld leven de Belgische staatssecretaris Migratie Mahdi en zijn 5 collega’s uit de EU die vinden dat men het terugsturen van vluchtelingen uit Afghanistan niet mag uitsluiten? We naderen de 20ste verjaardag van de aanslagen van 9 september 2001, en tegen die verjaardag zullen de Taliban mogelijk al heer en meester zijn in Kaboel – en in de rest van het land.
Paniek
Dat de Taliban weldra het land volledig in handen zullen hebben, lijdt nog weinig twijfel. Er was in 2001 trouwens niet veel historische kennis nodig om te voorspellen dat de VS en Navo het erg zwaar zouden hebben. Nu lijkt het wel Saigon 1975 toen de mensen van het Zuid-Vietnamese collaboratieregime in paniek trachtten weg te vluchten voor de zegevierende communisten. Het verschil is misschien dat hier al zoveel Afghanen vooraf gevlucht zijn, dat vooral degenen die zich de voorbije 20 jaar verrijkten, ook hun rijkdommen en familie al ergens veilig hebben ondergebracht. Maar het komt op hetzelfde neer, de schrik van miljoenen Afghanen voor het moment dat vluchten niet meer kan.
De Taliban zijn de Vietnamese communisten niet, de Afghaanse communisten zijn bijna 30 jaar geleden zelf uitgeschakeld. Nu gaat het om een diep obscurantistische beweging die in niets is veranderd van de beweging die vijf jaar lag heerste. Wat zou je als linkse Afghaan in deze situatie doen? Hopen dat de Amerikanen toch wat blijven? Vluchten? Of weerstand bieden. Maar welke weerstand.
Sterker
Twintig jaar geleden was de beweging van de Taliban etnisch gehandicapt, ze bestond bijna uitsluitend uit Pathanen. De voorbije jaren hebben de Taliban echter goed kunnen rekruteren onder Oezbeken, Tadzjieken en andere groepen. Van 1996 tot 2001 was er nog een Noordelijke Alliantie waarin Tadzjieken en Oezbeken een grote rol speelden en die vanuit de Pansjir-vallei de Taliban bestreden. Nu maakt een dergelijk front weinig kans. Het is trouwens opvallend dat de Taliban vooral in het noorden grote successen boeken.
Hun intrede in Kaboel is nu nog een kwestie van korte duur, de regeringstroepen willen zoveel mogelijk hun hachje redden. Een groot deel van de bevolking steekt geen vinger uit om een regime te redden dat door en door corrupt is. En waarin misdadigers als de Oezbeekse generaal Rashid Dostom die vice-president werd, een crimineel die nu de steun geniet van vriend Erdogan, president van Turkije – die hoopt in Afghanistan een rol te kunnen spelen.
Stroom
Dat ziet er dus bijzonder somber uit. Desondanks vinden Mahdi en co dat Afghaanse vluchtelingen eventueel kunnen worden teruggestuurd. Om dan opnieuw te moeten vluchten? Zoals de 30.000 Afghanen die nu wekelijks de grens met Iran oversteken op weg naar Turkije en veiliger oorden. Om binnenkort misschien wel met 300.000 per week te zijn. In Iran leven nu al rond drie miljoen Afghaanse vluchtelingen. Intussen duiken de eerste – onbevestigde – berichten op over onthoofdingen in door Taliban veroverde gebieden.
Wat zullen Mahdi en co doen als een deel van die honderdduizenden nieuwe vluchtelingen aankloppen? Toch maar terugsturen naar Kaboel met het argument dat het er nu, met de Taliban, rustig is?
