In Ierland gaat de woede over de “water tax” naar een kookpunt. Voor de protestvoerders tegen de invoering van die taks, betekent de zege van Syriza in Griekenland een geweldige opsteker. Sommige verwachten al bij de volgende verkiezingen dat veel Ieren het voorbeeld van de Grieken zullen volgen. “Na ons komt in Spanje de zege van Podemos en Izquierda Unida en in Ierland zal Sinn Fein zegevieren”, zei de Griekse linkse leider Alexis Tsipras na zijn overwinning in Griekenland op 25 januari.
Mensenrechten
Water is een mensenrecht, luidt het al maandenlang op borden bij opeenvolgende massabetogingen tegen de watertaks die tot 150.000 mensen op de been brengen.. Moeten we straks ook voor lucht betalen, aldus betogers op de massademonstratie van eind januari. “We kunnen de rest van Europa voorzien in water, zoveel hebben we er”. “Irish water will be free, from the river to the sea”, zingen de actievoerders.
Die watertaks is een uitloper van het “soberheidsplan” dat de trojka van EU, ECB en IMF in 2010 oplegde om de Ierse banken uit de nood te helpen. Die nood was een gevolg van de speculatie van die banken in de vastgoedsector. Toen de zeepbel openbarstte, stonden die banken aan de rand van de afgrond. EU en IMF snelden de bankiers ter hulp. De banken werden gered, maar de rekening werd aan de bevolking voorgelegd.
De Ieren hebben veel geslikt. Drastische besnoeiingen in sociale voorzieningen, nieuwe taks op nieuwe taks. De redding van de banken gebeurde ten koste van de koopkracht van een groot deel van de bevolking. In de herfst van 2014 kondigde de regering – een coalitie van de rechtse Fine Gael en de kleine centrumlinkse Labour – triomfantelijk het einde van het lijden aan. Het budget ging weer wat stijgen, er ging een half miljard euro in de economie worden gepompt. Volgens de statistieken zijn de Ieren aan het einde van hun lijden, de productie is vorig jaar sterk gestegen, onder meer door grotere uitvoer, dan weer een gevolg van ernstige loonsverlagingen.
Uitgehold
Maar de meeste Ieren hebben daar – te oordelen naar tussentijdse verkiezingen en peilingen – geen boodschap aan. Er zijn jaarlijks meer dan 60.000 jongeren tussen 20 en 30 jaar geëmigreerd, bijna twee derde van hen met diploma’s hoger onderwijs op zak (Ierland had vóór de crisis 4,5 miljoen inwoners). De koopkracht van de thuisblijvers is uitgehold door duurdere voorzieningen en hogere taksen. De watertaks is een druppel teveel.
De regering en haar vrienden van de trojka argumenteren daartegen dat Ierland het enige land in Europa is waar water gratis is. En dat het daardoor komt dat de kwaliteit ervan op veel plaatsen slecht is en dat er ook veel te veel verspild wordt. Er worden milieuredenen ingeroepen om die taks te rechtvaardigen. Maar voor degenen die de taks moeten betalen betekent het gewoon nog een hap uit hun schaarse inkomsten. Ze hebben al veel teveel betaald om de schuldige banken te redden. De watertaks komt neer op gemiddeld 176 euro per jaar, tot 500 euro voor een gemiddeld gezin.
Sinn Fein
De protesten tegen die taks zijn het werk van onder meer de Irish Right2Water en de AAA, de Anti Austerity Alliance, waarin Sinn Fein een grote rol speelt. Sinn Fein was decennia lang vooral bekend als de politieke aftakking van het Ierse Bevrijdingsleger (IRA) dat bijna uitsluitend in Noord-Ierland actief was. Sinn Fein is de Ierse Republikeinse partij die ijvert voor de hereniging van Ierland in een “Ierse Democratisch Socialistische Republiek”. In Noord-Ierland, nog altijd deel van het Verenigd Koninkrijk, neemt ze sinds het Goede Vrijdag-akkoord van 1998 deel aan de regering samen met de Unionisten (overwegend protestanten die dit gebied binnen het Verenigd Koninkrijk willen houden).
Sinn Fein maakt met zijn 4 gekozenen in het EU-parlement deel uit van de linkse fractie waartoe ook Syriza behoort. Het was Lynn Boylan van Sinn Fein die begin februari een delegatie van de Right2Water campagne naar het EU-parlement bracht. In het Ierse parlement telt Sinn Fein 14 gekozenen(op 166), Fine Gael 69. Volgens peilingen zou Sinn Fein nu in de buurt van het zakkende Fine Gael komen.
Paradijs
In het Ierse parlement telt Sinn Fein 14 gekozenen(op 166), Fine Gael 69. Volgens peilingen zou Sinn Fein nu in de buurt van Fine Gael komen.. De regerende Fine Gael en Labour zouden volgens die peilingen zwaar afgestraft worden, die watertaks is teveel geworden.
En dat in een land waar talrijke multinationale ondernemingen nauwelijks twee percent belasting op hun winsten betalen. Ierland is inde multinationale wereld een geliefkoosd fiscaal paradijs . Een paradijs voor die ondernemingen, met Apple voorop – maar niet voor de overgrote meerderheid van de Ieren. Een gevoel dat we in België ook kennen.
