"Wij, vrouwen uit de voorsteden, van diverse origine, al dan niet gelovig, doen een oproep voor onze rechten op vrijheid en emancipatie. We worden onderdrukt door een maatschappij die ons opsluit in getto’s waar ellende en uitsluiting troef is. We worden er verstikt door het machogedrag van mannen die zich op de ‘traditie’ beroepen om ons onze elementaire rechten te ontzeggen".
Dit is de aanhef van een oproep die uitgaat van een Franse antiracistische en feministische beweging van overwegend, maar niet alleen, allochtone vrouwen bekend als «Ni putes ni soumises » – Hoeren noch slavinnen.
Die oproep kwam er na de ‘Etats Généraux Nationaux des femmes de Quartiers (Staten-Generaal van de vrouwen uit de wijken), een nationale bundeling van diverse initiatieven van vrouwen uit de ‘banlieues’, de voorsteden, met hun concentratie van slechte behuizing, werkloosheid en andere vormen van uitsluiting.
De beweging kwam twee jaar geleden op gang in verscheidene van die voorsteden, meestal na incidenten waarbij jonge vrouwen van allochtone afkomst slachtoffer werden van geweld door jongemannen uit de wijk. Zoals bij voorbeeld de moord op Sohane, een 17-jarig meisje die door een buurjongen in brand was gestoken. Om de lokale verzetsinitiatieven meer kracht te geven, ging de Fédération Nationale des Maisons des Potes informatie inzamelen over de toestand van de vrouwen in de voorsteden. Die Maisons des Potes zijn een vrucht van SOS Racisme dat indertijd de campagne "Touche pas à mon pote" (Handen af van mijn maat) lanceerde, wat in Vlaanderen "Hand in hand" werd.
Die federatie organiseerde begin 2002 in de Parijse Sorbonne de Staten-Generaal die de oproep "Ni putes ni soumises" lanceerde. Op 1 februari startten marsen door diverse delen van Frankrijk die op 8 maart (Vrouwendag) in Parijs toekwamen om de aandacht op de miserie van de vrouwen in de getto’s te wijzen.
Fadela Amara
Getto is inderdaad de term die woordvoerster Fadela Amara voor de betrokken voorsteden gebruikt. Amara, in 1964 in Frankrijk geboren uit Algerijnse ouders, militeert al bijna 20 jaar in SOS Racisme. "In Frankrijk zijn talrijke wijken, niet alleen in de grote steden, getto’s geworden. Getto’s omdat er een concentratie is van gezinnen in zware moeilijkheden. Getto’s omdat het daar heersend geweld zich vooral tegen zichzelf keert, ook tegen de zeldzame openbare diensten die er nog zijn, tegen de inwoners van de wijk, tegen progressistische militanten. Getto’s omdat de meest elementaire rechten er met de voeten worden getreden. De sociale verhoudingen verlopen er volgens een logica van opsluiting", aldus Amara.
De vrouwen zijn daar de grootste slachtoffers van. "In de getto’s zien we hoe machogedrag en patriarchaat weer de sociale verhoudingen domineert, we merken er toenemende segregatie, agressie, verachting, terugkeer van de seksuele taboes, macht als enige bron van autoriteit… De jonge vrouwen die vrij willen leven worden als hoeren gebrandmerkt, degenen die zich naar de familiewensen plooien, worden als meiden behandeld… Voor de vrouwen uit die wijken is het debat over de plaats van de vrouw in de politiek al even ver af als de solden bij Hermès… Terwijl er een debat is over pariteit tussen mannen en vrouwen in de politiek, moeten velen onder ons hun vader of broer nog toelating vragen om ’s avonds naar een vergadering te gaan".
Onveiligheid
De vrouwen van "Ni putes ni soumises" klagen de media aan die zo veel aandacht besteden aan onveiligheid, maar het daarbij zelden of nooit hebben over de onveiligheid waarvan de vrouwen in de getto’s dagelijks slachtoffer zijn. "Vernederingen, geweldplegingen, gedwongen huwelijken, seksueel geweld tot en met groepsverkrachtingen zijn dagelijkse kost. We maken een ernstige regressie mee. We trachten de jongens te ontwijken", zegt een meisje uit een van de voorsteden.
"Een gewone rok dragen of met een jongen staan praten is al genoeg om voor hoer te worden uitgescholden", zegt Fadela Amara die bij elke gelegenheid onderstreept dat het niet alleen gaat om vrouwen en meisjes van allochtone afkomst. "Het geweld treft alle vrouwen in de betrokken voorsteden. Maar het is wel zo dat in de Noord-Afrikaanse families de onderdrukking het sterkst is. Vooral de opkomst van fundamentalistische stromingen die de islam misbruiken, maakt onze situatie er steeds slechter op". In de oproep van ‘Ni putes…’ zetten de vrouwen zich af tegen degenen die de onderdrukking van de vrouwen trachten te vergoelijken met "het recht op eigenheid en op respect voor degenen die ons het hoofd doen buigen".
Door de Staten-Generaal en de marsen van dit jaar, kon "Ni putes ni soumises" het probleem onder de aan dacht van publiek en politiek brengen. Maar de politici willen er zich blijkbaar ook niet teveel aan "verbranden", want van de concrete steun die na de marsen van het voorjaar is beloofd, kwam nog niets terecht. De beweging tracht nu op eigen krachten, met zeer bescheiden middelen, verder te roeien.
Vrouwenbewegingen buiten Frankrijk stuiten op gelijkaardige problemen, onder meer in België. Ook buiten Frankrijk zijn er vrouwen uit wijken die de ‘omertà’ rond de onderdrukking van de vrouwen in die wijken verbreken en aantonen dat feminisme en antiracisme niet van elkaar te scheiden zijn.
(Uitpers, nr. 44, 4de jg., juli-augustus 2003)
Zie ook de website van de beweging: www.macite.net
Fédération Nationale des Maisons des Potes – 190, Boulevard de Charonne – F 75020 Paris.
Tel. 00-33.1.44.93.23.23 / Fax: 00.33.1.44.93.23.24
Ook www.maisonsdespotes.net
