Wie het nieuws volgt en de commentaren van specialisten en anderen inneemt, zou wel eens kunnen denken dat de geschiedenis in de Levant, de streek aan het oostelijk uiteinde van de Middellandse Zee ( grosso modo Libanon, Syrië, Israël, Palestina en Jordanië), begon op 7 oktober 2023 met de zware aanval van gewapende eenheden van Hamas op een cultureel festival net over de grens in Israël. Sindsdien past bij elke vernietigende Israëlische actie in Gaza een haast rituele verwijzing naar de misdaden die Hamas op die dag gepleegd heeft. Maarten Boudry heeft recent meerdere knuppels in het hoenderhok gegooid eerst met zijn boek “Verraad aan de Verlichting” en zijn media-optredens sedertdien, waarin hij Israël onverdund verdedigt. Een en ander behoeft rechtzetting en/of verduidelijking.
Bloedig ontstaan
Natuurlijk weet hij beter, toch lijkt het alsof Boudry denkt dat voor 7/10/23 er alleen maar de geschiedenis is van een in zijn bestaan bedreigde voorpost van de beschaving in achterlijk en vijandig gebied [1]/. Hij gaat geheel voorbij aan de bloedige, racistische manier waarop Israël is ontstaan en waarbij ook nog eens grote vluchtelingenstromen naar de buurlanden ontstonden [2]/. Sindsdien werd de Palestijnse bevolkingen alsmaar meer het leven en ontwikkeling onmogelijk maakt, in de eerste plaats in de sedert 1967 “bezette” gebieden [3]/. Op de westelijke Jordaanoever werden inmiddels vele honderden dorpen gewoon vernield (juiste aantallen worden kennelijk niet bijgehouden) en er werden en worden alsmaar meer Palestijnen afgesneden van hun landbouwgronden en weilanden door zogenaamd strategische wegen naar, zelfs volgens Israëlische wetten vaak illegale, Joodse vestigingen en waarvan Palestijnen zelf doorgaans geen gebruik mogen maken. Zoals Jan Bernheim het in een ingezonden stuk in De Morgen (05/09/25) stelde: “met ook de hoofdwegen van de Westbank onder Israëlische controle zijn het eigenlijk niet de Joden, maar de Palestijnen die in enclaves leven. De ultrazionistische kolonisten terroriseren hen, maken hen met allerlei pesterijen het leven zuur en bevorderen zo hun druppelsgewijze emigratie”.
Ook pre-2023 werd Gaza al omschreven als ’s werelds grootste openlucht gevangenis, voor alle levensnoodzakelijke activiteiten volledig afhankelijk van een vaak nukkig Israël. Over de rechten van een bezet volk verzet te plegen tegen de bezetter, ook met geweld binnen regels (die Hamas ongetwijfeld ruim heeft overtreden in 2023) wordt vooral zedig gezwegen.
Het optreden van Israël wordt voortdurend afgezet tegen de terroristische fracties onder de Palestijnse bevolking. Een juistere vergelijking is Hamas plaatsen tegenover de Haganah, Irgun en Lehi (Stern Gang) die de ontluikende Joodse staat geholpen hebben tot stand te komen in een tragedie onder de Palestijnse bevolking, de Nakba. Er is geen enkele reden om aan te nemen dat in een vrij, onbedreigd en welvarend Palestina Hamas meer invloed, politiek of religieus, zou hebben gehad dan de Joodse terroristen in Israël. Al hebben die wel 2 eerste ministers afgeleverd (Begin en Shamir) en zijn er ook een 10-tal andere ministers geweest met gelijkaardige antecedenten.
Van de rivier tot de zee
“Van de rivier tot aan de zee” is, historisch, vooreerst een zionistische slogan. Jabotinsky en andere revisionisten gebruikten die al in de jaren 1920 voor hun Eretz Yisrael, inclusief de sinds 1967 “bezette gebieden” plus delen van het huidig Jordanië, Libanon en Syrië. De spreuk stond zelfs in 1977 nog letterlijk in het partijprogramma van Likud, nog altijd de partij van B. Netanyahu. Bovendien werd de “evacuatie” van de Arabische bevolking onvermijdelijk geacht. Toen al! En dan is er de afgrijselijke slogan geweest: “A land with no people for a people with no land”, de suprême expressie van het koloniaal superioriteitsdenken van het toen almachtige Westen. De westelijke Jordaanoever wordt trouwens in Israël officieel “Judea en Samaria” – dus Joods gebied – genoemd.
Hier hoort wel de bedenking dat in de eerste 20-25 jaar van het bestaan van Israël de buurlanden expliciet de vernietiging van de Joodse staat, althans officieel, nastreefden. De gezamenlijke aanval in 1948 van de Arabische buren op het toen nieuwe Israël was daarvan het gevolg. De PLO heeft dat streven ook uitgesproken, maar inmiddels al lang afgezworen bij monde van de Palestinian Authority (PA). Vandaag roept alleen Hamas dat nog luidkeels, maar weet zelf pertinent dat het daarvoor absoluut nooit de middelen zal hebben of krijgen. Wat er ook van zij: het bestaan van de Joodse staat werd wel bedreigd maar is nooit echt in het gedrang gekomen. Hij heeft er ondertussen zelf systematisch voor gezorgd dat elke, zelfs de meest hypothetische, mogelijkheid van een Palestijnse staat in “de bezette gebieden” geografisch onmogelijk is geworden. Tenzij Joden en Palestijnen een modus vivendi vinden over samen leven in één seculier land …. en Kerstmis op 28 december valt.
De stichting van de staat Israël betekende nochtans de, formeel ook door Israël onderschreven, belofte tot het ontstaan van een aparte Palestijnse staat, zoals voorgeschreven in UN resolutie 181 van 1947. Dat de Arabische buurlanden, in naam van de zelf niet vertegenwoordigde Palestijnen, de voorgelegde Palestijnse staat in 1948 afwezen en Israël aanvielen kan historisch als zware strategische fout gelden maar is begrijpelijk, omdat 56% van het Brits mandaatgebied aan de 600.000 Joden werd toegekend en de 1,3 miljoen Palestijnen het moesten zien te rooien met de 43%, bovendien het minst vruchtbare deel zonder toegang naar zee. De rest vormde de “internationale zone van Jeruzalem en Bethlehem”. In de 5 oorlogen met buurlanden sinds de onafhankelijkheid heeft Israël gebiedsuitbreiding met onderdrukking/kolonisatie/uitdrijving van de lokale bevolking verkozen boven internationaal gegarandeerde vredesverdragen. Dat wordt duidelijk beschreven door Simcha Flapan, een Israëlisch historicus, in zijn postuum verschenen “Birth of Israel: myths and realities”.
Het IDF zou vandaag het meest zorgvuldige, het meest ethische, van alle legers zijn: schendingen van mensenrechten in het algemeen of van de lichamelijke integriteit van gevangen/gewonde tegenstanders komen haast niet voor (allicht te contrasteren met wat verondersteld wordt de standaard praktijken bij de tegenstanders te zijn…). Burgers worden zelfs lang op voorhand en herhaaldelijk verwittigd wanneer er wel eens een kogel in hun buurt zou kunnen verdwalen of een bom wat ongelukkig hun huis zou kunnen vernietigen. Helaas-helaas-helaas gaat er wel eens iets fout, soms zelfs 2 keer kort naeen in wat een “double tap strike” (i.e. dubbele oogst aanval) genoemd wordt, bij voorkeur op een hospitaal met journalisten in de buurt [4]/.
Feit is dat er nog geen enkele IDF-soldaat veroordeeld is over het optreden in Gaza. Ondertussen zijn er 200 journalisten en ontelbare zorgverleners in Gaza gedood, meestal simpelweg vermoord, die dan steevast worden weggezet als terroristen of handlangers en spreekbuizen van Hamas, zoals ziekenhuizen en scholen enkel camouflage zouden zijn voor Hamas-strijders.
Ondertussen wordt het duidelijk dat Israël voortdurend hoog-explosieve bommen afgooit in dicht bewoond gebied, inclusief de steden. Dat is tegen internationale regels. Onder andere Artsen Zonder Grenzen rapporteert ongewoon hoge aantallen zware verwondingen, met name aan de onderste ledematen en die zouden vooral aan deze praktijk toe te schrijven zijn.
Genocide
Gezien de systematische vernietiging van medische infrastructuur en grote tekorten aan medische hulpmiddelen en personeel zijn deze verwondingen niet meer normaal te behandelen. Vandaar het buitengewoon hoog aantal amputaties, als enige levensreddende behandeling. Naast de duizenden doden veroorzaakt Israëls optreden ook een gigantisch aantal levenslang gehandicapte burgers en een onschatbaar aantal “stunted development” (fysiek en psychisch) door honger en ontbering nu – in één woord: genocide.
Dat er weinig directe aansporingen van hogerhand tot “genocide” op Palestijnen in door Israël bezette gebieden te vinden zijn, zegt op zich weinig over de intentie en de aard van het Israëlisch optreden. Ze zijn er namelijk wel, zelfs alsmaar frequenter en nu zelfs op ministerieel niveau! Hitler heeft ook nooit de “Endlösung” expliciet en openbaar bevolen noch aangemoedigd. Hij had wel zorgvuldig de ambiance geschapen zodat zijn neven-godjes zich konden indenken zijn wensen uit te voeren. En er werd ook gerekend op een vrij algemene instemming of minstens, door systematische ontmenselijking gefaciliteerde, onverschilligheid ten aanzien van het lot van de slachtoffers. Er zijn wel steeds meer specialisten, inclusief een aantal met Joodse roots in en buiten Israël, die het woord genocide onverdund gebruiken, met name sinds Israël in maart het “staakt het vuren” in Gaza opblies.
Israël verwijt Hamas “zich te verbergen onder de bevolking” en daardoor verantwoordelijk te zijn voor de vele duizenden burgerdoden. Tsja, waar moeten ze anders heen? Hen rest enkel die gigantisch overbevolkte voorschoot land, die dan door het IDF naar believen verder ingesnoerd wordt en zo de hele bevolking tot vluchtelingschap in eigen land veroordeelt. Zich onder de (veelal goedkeurende) bevolking begeven, is bovendien een wezenskenmerk van verzetsbewegingen. Inmiddels is het nieuwste Israëlisch plan bekend van de schepping van een openlucht concentratie- en onthemingskamp in de omgeving van Rafah. De parallellen met het getto van Warschau worden alsmaar heviger… een onzalige gedachte. Ondertussen blijkt dat Israël hele dorpen en stadsdelen aan het vernietigen is, inclusief de door haar bombardementen niet eerder beschadigde gebouwen, te beginnen met Gaza stad. Doel: de zone permanent onbewoonbaar maken, toch voor Palestijnen. Dat, tussen haakjes, is al decennia de oogluikend toegestane modus operandi in de bezette gebieden. Dit optreden versterkt de notie van genocide gaande in Gaza.
Verlichting?
Conclusie. Israël voorstellen als de Kampioen van de Verlichting die moedig probeert stand te houden in een zee van fundamentalistisch obscurantistisch islamitisch geweld wordt met de dag meer onhoudbaar. Kritiek op Israël wordt dus al te gemakkelijk afgedaan als ongepast [5]/. Vandaag wordt Israël inderdaad nog gewapend belaagd door twee zeer militante fracties die zeggen radicale interpretaties van de islam aan te houden, al is Hezbollah vooral actief in Libanon en Syrië. In welke mate hun religieuze affiliatie ook opportunistisch is voor interne doeleinden is niet duidelijk. Feit is dat ze sterk leunen op steun van Iran, waar het regime zijn legitimiteit denkt te kunnen bewaren door de vernietiging van Israël te preken. Alsof Iran geen andere katten te geselen heeft.
Feit is dat Israël het bestaan en, uitgezonderd zeven oktober 2023, het al bij al gering geweld van die bewegingen steeds dienstig gemaakt heeft aan haar eigen territoriale ambities, die door geen enkel land ter wereld als legitiem erkend zijn [6]/, en die trouwens ook door meer radicale fracties van het judaïsme gemotoriseerd worden!
Vragen
Tot slot enkele verdere bedenkingen bij 07/10/23. Israël waakt als een zeer potige moederkloek over de veiligheid van al haar onderdanen en zelfs alle Joden wereldwijd. Hoe komt het dan dat er zo weinig veiligheid ingezet werd bij een toch niet onbelangrijk evenement? Hierover, en over het ongebruikt laten van kennelijk aanwezige informatie over militaire opbouw bij Hamas in die grensstreek, stak trouwens een flinke storm op binnen Israël zelf. Het is dus zeer wel mogelijk dat Hamas stokstijf achterover is gevallen van verbazing over het “eclatante succes” van hun aanval, onmenselijke en onaanvaardbaar criminele brutaliteiten incluis. Verklaart de boter-op-het-hoofd bij de Israëlische beveiligings- en inlichtingsdiensten (en politici) mede de ook al niets ontziende en dus even ongeoorloofde reactie? De geschiedenis zal één en ander moeten uitwijzen.
Als men meent dit victim blaming te moeten vinden dan is dat precies wat gebeurt door de vreselijke Hamas-aanval van 07/10/23 steeds weer als voldoende reden op te voeren voor de buiten alle proportie afstraffing die Israël ALLE Gazanen aandoet, inmiddels al bijna 2 jaar lang. Die tienduizenden Palestijnse slachtoffers hebben evenmin als de Israëliërs op die 7 oktober schuld aan wat hen overkwam en nog overkomt.
[1]/ In werkelijkheid is de Levant onder naar verhouding tolerant Ottomaans bestuur eeuwenlang een lappendeken van rustig samenwonen geweest van een waslijst christelijke en islamitische obediënties, samen met een significante joodse aanwezigheid in de hele regio. Beiroet werd “het Parijs van de Levant”!
2/ De herinnering aan die Nakba is ondertussen evenzeer een wezenlijk bestanddeel van het Palestijns collectief geheugen, identiteit zelfs, als de pogroms en de Shoah voor het jodendom. Voor de Palestijnse identiteit zijn er ondertussen bijgekomen de Naksa, Sabra/Shatila, Jenin en nu, uiteraard, Gaza …. zelfs in hoofdletters. Er is evenwel een belangrijk verschil: het “détail de l’histoire” dat de Palestijnen 0,0 schuld hebben aan Europese pogroms/Shoah, maar er wel een vreselijke rekening voor gepresenteerd werden en worden, al een eeuw lang.
3/ Binnen de erkende grenzen Israël leven vandaag ongeveer 2 miljoen Palestijnse Israëli’s (één vijfde van de totale bevolking). Zij genieten, op significante uitzonderingen na, dezelfde rechten als de Joodse Israëli’s. Economisch en sociaal lopen ze wel een héél eind achter op de Joodse inwoners.
[4]/ Israël past die techniek al langer toe, maar hij is ook niet onbekend onder terroristen die na hun primaire slachtoffers dan ook hulpverleners en journalisten laffelijk viseren.
[5]/ Ongeveer elke vorm van kritiek op Israël, zeker door niet-Joden, wordt steevast weggezet als antisemitisme, althans door allen die de definitie van antisemitisme hanteren zoals ze geformuleerd is door IHRA.
[6]/ Enkel Jordanië en Egypte aanvaarden grenzen die van de 1948-grenzen lichtjes afwijken via de akkoorden van Wadi Araba en Camp David.
7/ De auteur heeft 4 zoekalgoritmen losgelaten op de vraag “Geef het aantal dodelijke Israëlische en Palestijnse slachtoffers van geweld van 1948 tot augustus 2025”. Men zou kunnen aanvoeren dat Copilot, Gemini, Perplexity en het Chinese DeepSeek bevooroordeelde antwoorden kunnen ophoesten, a fortiori in sterk politiek-getinte onderwerpen, maar zouden die vooroordelen dan eerder pro-Israël of pro-Palestina zijn?
Over de auteur. Stefaan Reel over zichzelf:
Ik ben geen journalist, laat staan historicus, maar een ontwikkelingseconoom gespecialiseerd in plattelandsontwikkeling en armoedebestrijding, inmiddels al 18 jaar “met rust” (60 was toen zo ongeveer de houdbaarheidsgrens voor UNO-consultants – maar mijn bobijntje was ook wel ongeveer af). Dat heeft mij toch naar 40+ 3de-wereld landen gebracht in streken die, in principe, gemiddeld een eind beneden de elke redelijke armoedegrens zaten.
Qua extreme armoede heb ik dus wel één en ander gezien in Haïti maar bijvoorbeeld ook onder de achterblijvers in de afgelegen bergdorpen in W-China. Ik heb ook de leefomstandigheden in de Palestijnse kampen rond Damascus gezien met 60% of meer werkloosheid en waar de miserie over de straten spoelde en langs de, goeddeels onafgewerkte, muren opkroop. Ook rechtstreeks meegemaakt zijn de gevolgen van het half miljoen Hutu’s die op het dak gevallen zijn van 150.000 Tanzanianen, vooruit gedreven door wat overbleef van Habyarimana’s leger en Interahamwe-moordeskaders.
