Het kan niet duidelijker, de dreigende uitspraak van EU-commissaris Gunther Oettinger in een interview met een Duitse zender: Zo zal Italië leren juist te kiezen. Hij heeft het over de parlementsverkiezingen van 4 maart in Italië. “De markten zullen de Italianen leren wat de juiste manier van kiezen is”. Als provocatie kan dat tellen. Oettinger van de Duitse CDU, is commissaris voor het Budget. Ook Pierre Moscovici, EU-commissaris voor Economie, PS Frankrijk, en de Europese Centrale Bank waarschuwde de Italianen voor de gevolgen als ze bij hun keuze blijven.
Sergio Mattarella, president van Italië, heeft de Italiaanse kiezers eerder al de boodschap gegeven dat ze zich bij de parlementsverkiezingen van 4 maart hebben vergist. Ze hadden niet mogen kiezen voor lieden die ingaan tegen de EU in Brussel – en Berlijn, zo komt het bij veel Italianen over. Waarom nog verkiezingen houden, roept Luigi Di Maio van de Vijfsterrenbeweging (M5S), laat de beurzen, de ratingkantoren en de Europese Centrale Bank een regering samenstellen.
Snoeier
Mattarella zelf is er van overtuigd dat hij Italië en de Europese Unie (EU) een grote dienst heeft bewezen met zijn “coup”. Paolo Savona, een scherpe criticus van de euro en van Berlijn, als minister van Economie en Financiën, daar kon geen sprake van zijn . Mattarella verwees onder meer naar de beurswereld om zijn veto te rechtvaardigen. “Ik moet de spaarcenten van de Italianen vrijwaren”. Geen Savona op die belangrijke post, en dan ook maar Giuseppe Conte de laan uitgestuurd als mogelijk premier. De president had al geaarzeld, want Conte had wat gefantaseerd bij het opstellen van zijn cv. Maar zo kennen we er wel meer.
En wat krijgen de Italianen in de plaats: Mister Spending Review, Carlo Cottarelli, bekend als snoeispecialist in de openbare uitgaven. De Italianen die dachten dat ze tegen het jarenlange besparingsbeleid hadden gestemd, zijn er aan voor de moeite. Voorlopig toch.
Cottarelli, ook lang in dienst van het IMF, is voor de EU natuurlijk wel aanvaardbaar. Maar men moet toch niet verbaasd zijn dat veel Italianen nu vinden dat zij alweer onder EU-voogdij worden geplaatst. Het is wel niet de eerste keer dat zoiets gebeurt. In november 2011 trad Silvio Berlusconi af als premier onder zware druk uit Brussel en Berlijn. Hij had wel een parlementaire meerderheid, maar dat volstond dus niet om te regeren. In de plaats kwam een “technocatenregering” onder leiding van Mario Monti.
Voorgaanden
Matterella maakte als gewezen kopstuk van de christendemocratische DC zelf mee hoe van buitenuit werd toegekeken op de vorming van een regering in Rome. Hij behoorde tot de vleugel van de DC die wou samenwerken met de communistische PCI. Maar hoewel daar in Italië veel steun voor was, werd dat belet vanuit Washington en Bonn (toen hoofdstad van West-Duitsland).
De Italianen krijgen dus een regering die de zegen heeft van de EU. Maar ook, dat is niet onbelangrijk, van de Italiaanse patroonsorganisatie Confindustria die het regeerplan van Vijfsterren en Lega afschoot. Onder meer het intrekken van de wet Fornero – verhoging van de pensioenleeftijd – en een minimuminkomen viel daar in slechte aarde.
En wat gaat zogenaamd links nu doen? Gaat de Partito Democratico (PD), die nu nog altijd regeert, de keuze van haar gewezen partijgenoot Matttarella bekrachtigen en zich verder belachelijk maken? De uiterst-rechtse Lega Nord en Vijfsterren zullen de PD in een verkiezingscampagne makkelijk kunnen afschilderen als de partij van Brussel. En zo gaat men dan naar nieuwe verkiezingen waarin vooral de Lega zich zal kunnen opwerpen als verdedigster van het nationaal belang. De kans is groot dat de Lega de meeste kiezers van Forza Italia (Berlusconi) binnenhaalt en beduidend meer haalt dan in maart, 17 %.
Intussen valt wel op dat zowel de afgewezen Savona – die lang in dienst was van Confindustria – als Cottarelli fervente dienaars van het neoliberalisme zijn en dat de grote massa van de Italianen met geen van beide gebaat is. Maar het is niet aan Brussel om dat uit te maken. Het is de enorme verantwoordelijkheid van wat ooit een grote linkse beweging was, om een grote mea culpa te slaan in plaats van Mattarella toe te juichen als “een dam tegen extremisten”. De PD dreigt volledig irrelevant te worden, terwijl er links daarvan weinig hoopvol te bespeuren is.
