De instellingen van Bretton Woods – Wereldbank en Internationaal Monetair Fonds – staan weer voor hete vuren. Eens te meer blijkt dat de gegevens die ze publiceren niet echt betrouwbaar zijn. En vooral, dat ze bewust en met politieke redenen worden ‘bijgesteld’.
Dit keer gaat het om het jaarlijkse rapport ‘Doing Business’, uitgegeven sinds 2003 met een rangschikking van alle landen in functie van hun hervormingen om ‘vlotter zaken te kunnen doen’. ‘Doing Business’ keek naar het gemak om een vennootschap te stichten, om leningen te krijgen, om rechten te laten gelden, om belastingen te betalen en ook om milieuregels na te leven, sociale rechten toe te passen, enz. We weten dat bij de Wereldbank hoe minder rechten en hoe minder de overheid moet betalen voor de pensioenen of de gezondheidszorg van werknemers, hoe hoger het cijfer waarmee landen op de lijst komen. De vakbonden proberen al jaren dit sociale deel van de rangschikking te laten schrappen omdat het duidelijk een aansporing is om het arbeidsrecht af te bouwen. Beperking van de arbeidstijd bijvoorbeeld, de Wereldbank vindt dit niet kunnen. De vakbonden mogen nu jubelen, want de Wereldbank besloot te stoppen met de publicatie. Voor één keer staan de vakbonden en de financiële wereld op één lijn, maar wel niet om dezelfde redenen.
China, altijd weer China …
Interne audits en een ‘onafhankelijk’ verslag van het advocatenkantoor WilmerHale tonen aan dat er ‘gesjoemeld’ is met de gegevens om landen hoger of lager in de rangschikking te krijgen, met name in de rapporten van 2018 en 2020.
Niet geheel toevallig gebeurde dat een eerste keer in de context van onderhandelingen om de ‘aandelen’ van de landen te herberekenen en zo rekening te houden met hun financiële verbintenissen. Versta: China wordt rijk, financiert erg veel maar heeft slechts een miniem aandeel in het kapitaal van de instellingen, en dus ook in de stemrechten. China vraagt een gunstiger behandeling.
Het land was overigens volop bezig met hervormingen door te voeren en moest teleurgesteld vaststellen dat zijn ‘ranking’ niet verbeterde. Niet getreurd, er volgden stevige gesprekken met de voorzitter van de Wereldbank, toen Dr Jim Yong Kim, met directeur Kristalina Georgieva en met de verantwoordelijken voor het rapport.
Er werd dan voorgesteld om de gegevens van Hong Kong mee op te nemen in de cijfers van China, maar dat lag politiek té moeilijk. Dan werd geprobeerd om de methodologie aan te passen en niet langer te werken met gewogen gemiddelden, maar dat zou hebben betekend dat ook andere landen er beter uitkwamen. Tenslotte koos men voor de simpele oplossing om een Chinese wet over veilige transacties wat positiever te beoordelen, en zo kon China zeven plaatsen hoger op de lijst verschijnen.
Het ging echter niet enkel over China. Saoedi-Arabië werd in 2020 een ‘top reformer’, de Verenigde Emiraten klommen pijlsnel en Azerbeidjan verdween uit de top tien.
Verantwoordelijk voor al die wijzigingen waren de topambtenaren van de Bank, de voorzitter en zijn directeur, ondertussen directeur-generaal bij het IMF geworden, Kristalina Georgieva. Ik werd verkeerd begrepen, roept Kim, ik heb enkel gevraagd om op de hoogte te blijven van de index, niet om de rankings te verbeteren. Of hij ter verantwoording geroepen wordt zal afhangen van de ‘ethische commissie’ (sic) van de instelling.
Politiek, altijd politiek …
Voor Kristalina ziet de toekomst er minder goed uit. Er wordt hard geroepen om haar ontslag. Met Strauss Kahn destijds, die evenmin de voorschriften van the City en Wall Street keurig opvolgde, ging dat vrij makkelijk. Nu is het misschien iets moeilijker.
Hoewel er weinig twijfel mogelijk is over het daadwerkelijk gesjoemel, moeten er wel vragen gesteld worden over het waarom van de aanklachten. Het is zo goed als zeker dat ook hier weer politieke drijfveren meespelen.
Iedereen weet dat veel van de statistieken van de Wereldbank met een flinke korrel zout moeten genomen worden, denk aan wat er gebeurt met de cijfers over armoede of ongelijkheid. Nooit echter werd er tegen opgetreden.
Nu wel en dat heeft zo zijn redenen. Het advocatenkantoor WilmerHale – met duizend advocaten over de hele wereld – is alles behalve onafhankelijk en er wordt van uit gegaan dat het kantoor de Clinton/Obama/Soros richtlijnen volgt. Georgieva is niet erg globalistisch, zo wordt gezegd, en dat zint de financiële wereld niet. Ik wil vooral het multilateralisme verdedigen, antwoordt de vroegere vice-voorzitster van de Europese Commissie.
Eens te meer blijkt ook met wat voor lucratieve maar bedenkelijke praktijken de Wereldbank zich bezig houdt. Zo verkoopt ze ook advies aan de landen die zullen gerangschikt worden om hen te helpen een goede score te halen.
Hoe dan ook, het stopzetten van de publicatie is een goede zaak, ook al is het precies dat wat de financiële wereld wil. Duidelijk is dat de geloofwaardigheid van de Bretton Woods instellingen nog eens in het gedrang komt.
We zullen snel weten hoe groot de druk van de financiële wereld is en of de wind sterk genoeg zal waaien om ook Kristalina, met een uitstekende staat van dienst, uit koers te halen.
