Het gerommel is al even bezig, dus heeft het zin een stukje terug te kijken. Op 21 januari, twee dagen nadat de wapenstilstand over Gaza ingetreden was, begon de IDF — de Israeli “Defense” Force — een grote “antiterroristische” operatie in Jenin, in het noorden van de Westbank. Deed men de moeite om daar een voorwendsel voor te zoeken, dan kon het opflakkeren van Palestijns verzet tegen de herhaalde invallen van de IDF in de noordelijke Westbank daarvoor dienst doen. Niet dat voorwendsels echt nodig waren: voor de Israëlische ultrareligieuze, ultrarechtse, fascistoïde tendensen, voor de regering dus en de Joodse kolonisten, is de verovering en bezetting van de Westbank geen detail in hun oorlog met de Palestijnen, maar de hoofdzaak, sinds ze heel Jeruzalem geannexeerd hebben.
De Westbank is immers “Judea en Samaria” in de Thora, en hoort in hun logica bij de Joodse Staat. Zoals het reeds geannexeerde Oost-Jeruzalem, wat de hoofdstad van de staat Palestina moet zijn, erbij zal horen eens de Palestijnse inwoners er verjaagd zijn, en ook de Gazastrook, eens de twee miljoen Palestijnen dààr weg zijn. Het plan is immers dat héél Palestina Joodse staat zal zijn, van de Rivier tot aan de Zee, precies.
Bulldozers
Het zware materieel dat de IDF meebracht naar de noordelijke Westbank, gebruikt het ook bij de verwoesting van Gaza. Dat zijn drones en helikopters, en tanks en pantserwagens in overvloed. En ook de militaire aanvalsbulldozers D9 van Caterpillar. Dat zijn reusachtige gepantserde bulldozers op rupsbanden, die gemaakt zijn om huizen te vernielen, en plaats vrij te maken voor brede toegangswegen voor de troepen. Ariël Sharon gebruikte die tactiek al in 1971 in de vluchtelingenkampen van Jabalia en Shati in de Gazastrook, waar ze nu overal gebruikt worden voor de grote afbraak. Waarnemers in de Westbank herkennen nu dezelfde beelden in de vluchtelingenkampen van Jenin of Nur al-Shams bij Tulkarm. Daar zijn trouwens ook heel wat UNRWA-gebouwen en ziekenhuizen die bestookt kunnen worden “omdat er terroristen in kunnen huizen”. De operatie heet “IJzeren Muur“, een referentie naar de strategie van Zeev Jabotinsky, de ideoloog van de rechtse “revisionistische” arm van het zionisme in de jaren 1920, die de Arabieren allereerst militair wou verslaan en daarna pas praten, eventueel.
De gevolgen van IJzeren Muur waren al gauw vergelijkbaar met Gaza, met massieve verplaatsing van de bevolking. Volgens de burgemeester van Jenin is 40 procent van de bewoners het overbevolkte kamp ontvlucht. 9000 mensen vluchtten uit de stad Tulkarm. In drie weken werden al meer dan 30.000 mensen op de vlucht gejaagd voor de gevechten in de noordelijke Westbank.
Donderdag, bij voorbeeld, sloot de IDF Tulkarm volledig af en soldaten gingen in de stad honderden Palestijnen arresteren, onder meer door ze uit restaurants. te halen. Al Jazeera toonde hoe de Palestijnen gedwongen werden op een rij door de straat te marcheren. De actie zou “een straf” zijn voor een incident waarbij twee IDF soldaten gewond werden door “een ontploffend voorwerp”, waar verder ook niets over bekend werd.
Voldongen feiten
We zijn nu op het punt aangekomen waar de sluipende annexatie van de Westbank, enigszins verborgen achter het tumult van de Gaza-oorlog, een voldongen feit geworden is. De gecombineerde pogrom-achtige acties van de kolonisten, het leger en de grenspolitie tegen Palestijnse dorpen, akkers en boomgaarden zou elders een gewone etnische zuivering heten, die goed op weg is om binnenkort voltooid te worden. Op regeringsniveau wordt de operatie aangevoerd door Bezazel Smotrich, de chef van de religieus-zionistische partij, die minister van Financiën is en “gedelegeerd minister bij Defensie voor de kolonisatie”. Samen met Itamar Ben-Gvir houdt hij de overigens al zeer rechtse regering van Benyamin Netanyahu in een houdgreep over haar uiterst rechtse oorlogs- en kolonisatiepolitiek.
Op 23 juli 2025 stemde de Knesset dan met een grote meerderheid een resolutie voor de annexatie van de Westbank “als onafscheidelijk deel van het Land van Israël, het historische, culturele en spirituele vaderland van het Joodse volk.” Op 12 augustus liet ook Netanyahu weten”zeer gehecht” te zijn aan die idee van Groot Israël.
En om dat alles maar meteen in de praktijk te brengen keurde de regering begin september een massief bouwplan goed voor een nieuwe kolonie in de zone E1 ten oosten van Jeruzalem. De enorme kolonie Maale Adumim ligt daar al, een echte slaapstad aan de rand van Jeruzalem zelf. De regering van Israël wil daar een nieuwe kolonie met 3500 nieuwe woningen bouwen. Dat plan lag al decennia klaar maar was altijd tegengehouden wegens internationale weerstand ertegen. (Israël heeft voor uitbreiding en annexaties wel meer plannen klaarliggen, die niet noodzakelijk uitgevoerd moeten worden.) Deze nieuwe kolonie zou Oost Jeruzalem (in de Twee Staten Regeling de Palestijnse hoofdstad) fysiek afsnijden van de Westbank. Daardoor zou het grondgebied van de Palestijnse staat nog eens in twee gedeeld worden.
Maar Smotrich ging verder. Hij onthulde een plan om 82 procent van de Wetsbank te annexeren (grotendeels, in de termen van de Oslo-akkoorden, “Area C”), zodat voor de Palestijnen maar zes gefragmenteerde bevolkingscentra als bantoestans overblijven: de steden Ramallah, Nabloes, Jenin, Tulkarm, Jericho en Hebron. In Oslo-termen ongeveer “Area A”. Dit onder het motto “Een Palestijnse staat voorkomen, is een Israëlische consensus.”
De beslissing om aan de E1-bouw te beginnen kwam er zogenaamd als vergelding op de recente verklaringen van Westerse staten als Australië, Canada, Frankrijk, Spanje, het Verenigd Koninkrijk en waarom niet België, dat zij zouden overwegen Palestina als staat te erkennen tijdens de komende Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in September. Die 3500 appartementen, zei Smotrich nog, “zullen de gedachte aan een Palestijnse staat voorgoed begraven, want er zal niets meer overblijven om te erkennen.”
Vrijdag nochtans bevestigde de Algemene Vergadering van de VN een verklaring die “tastbare, tijdsgebonden en irreversibele stappen” aangeeft naar een Twee Statenregeling tussen Israël en de Palestijnen. Daarin werd de Hamas-aanval op Israël van 7 oktober 2023 veroordeeld, en ook de woeste reactie van Israël daarop. Israël en de VS stemden uiteraard tegen.
Zelfs als men niet wil meedoen aan het diplomatieke schaakspel dat niet met realiteit maar met formuleringen werkt, kan men er niet onderuit dat slechts de helft van de oorlog in het Midden-Oosten, om alleen dat maar te noemen, gevoerd wordt met bommen en granaten, en de andere helft in een eindeloze scheldpartij met steeds definitievere veroordelingen en verklaringen. De erkenning van de Palestijnse staat door Europese regeringen, en de minimalisering daarvan hoort daarbij, evenals de vaak onzinnige voorwaarden die aan die erkenning of die staat verbonden worden: dat die staat gedemilitariseerd moet zijn bijvoorbeeld (waarom dan wel, indien Israël niet?), of dat Hamas er geen rol in mag spelen, en wat nog meer, aangezien men toch weet dat Bibi Netanyahu in het geheel géén Palestijnse staat wil, Bezazel Smotrich heeft het nog gezegd?
Op dezelfde manier lijkt het klakkeloos overnemen van de logica dat de Palestijnse staat niet kan bestaan als Israël die volgebouwd heeft met Joods-Israëlische kolonies, in zekere zin voorbarig. Israël demonstreert immers al vele decennia lang dat het wat Palestijnen bouwen moeiteloos kan afbreken. Er lijkt geen sluitende reden te bestaan waarom Palestijnen niet hetzelfde zouden kunnen met Israëlische kolonies. Gegeven geschikt materiaal daarvoor kan dat zelfs snel gaan. Met D9 bulldozers van Caterpillar bijvoorbeeld. Tenzij die onder militair materiaal vallen en verboden zouden zijn.
Gaza-stad platwalsen?
Maar intussen gaat de moord op Gaza voort. Netanyahu die begin september aankondigde dat hij Gaza-stad ging innemen, en daar een open ruzie met zijn legerleiding voor over had, liet 60.000 reservisten oproepen voor dit nieuwe offensief. Chef Staf Eyal Zamir, die bleef argumenteren dat de militaire bezetting van Gaza stad “een valstrik” voor de IDF zou zijn (daarin op de achtergrond gesteund door meer dan zeshonderd ex-generaals en sleutelfiguren in het militaire-en-iinlichtingen-apparaat) kreeg uiteindelijk te horen dat hij, als hij het niet eens was met de beslissingen van de regering, altijd ontslag kon nemen. De bestorming van de stad is intussen begonnen, op de TV neemt dat de vorm aan van instortende gebombardeerde flatgebouwen. Benyamin Netanyahu verkondigde nog blij dat Israël “50 flatgebouwen had verwoest in twee dagen!” Dat dit de nog overblijivende centra van bevolking en activiteit zijn (onder meer media, universiteit, winkels, woningen) in de verpletterde stad, komt minder onder de aandacht. Wat men ziet zijn vluchtende mensen en stofwolken. — maar gisteren, zondag alleen, vielen er weer 53 doden door de bombardementen. In totaal zijn er al 64.750 doden geteld in Gaza en bij de 200.000 verminkten. (Dat zijn cijfers van het ministerie van Volksgezondheid in Gaza, die worden doorgaans in twijfel getrokken omdat het cijfers van Hamas zouden zijn, hoewel de aanwezige ngo’s die meestal bevestigen. Nu werden de getallen nochtans herhaald door een “neutrale” bron, namelijk generaal Herzi Halevi, die chef staf van de IDF was in de eerste 17 maanden van de oorlog.)
Van bijkomend maar niet te onderschatten belang is het effect van dit nieuwe moorddadige offensief op de situatie van de overblijvende Israëlische gijzelaars in handen van de Hamas. Volgens de Israëlische militairen zouden er nog 48 overblijven, van wie wellicht 23 nog leven. De IDF legerleiding argumenteert tegen Netanyahu dat het nieuwe offensief niet slechts het leger in gevaar brengt, maar ook de gijzelaars van Hamas zo goed als ter dood veroordeelt. Helaas zijn ze met dit argument bij hun premier aan. het verkeerde adres — zoals ze eigenlijk ook al konden weten: die heeft immers in maart het bestand verbroken waarbij de gijzelaars vrij zouden komen.
Voor de gijzelaars en voor de internationale gemeenschap die in stijgende afschuw de genocide in Palestina gadeslaat (niet voor de Palestijnen, neen) werd dan de diplomatieke oefening van de onderhandelingen in Doha voortgezet. Doha is de hoofdstad van Qatar, waar de VS een basis heeft met om en bij de 10.000 militairen erin. In Doha werd, indertijd nog op verzoek van VS president Barack Obama, een bureau van Hamas gevestigd, waarmee onderhandeld kon worden eventueel via bemiddelaars. Onderhandelaars van Hamas verblijven in Doha, waar zij sinds de oorlog begon vertegenwoordigers zien van de VS, Israël (onder meer de Mossad), en Egypte, om te trachten een staakt- het-vuren in elkaar te knutselen dat de oorlog zou stoppen en de gijzelaars bevrijden. Men heeft dit kunnen volgen. Mettertijd is duidelijk geworden, ook voor de onderhandelaars, dat de Israëlische partij niet geïnteresseerd was in een akkoord, want dat met name premier Netanyahu de oorlog wilde verderzetten. Toch, ten dele onder druk van Washington, ten dele van Egypte, werden de gesprekken verder gezet.
Toen VS president Donald Trump vorige week dan verklaarde dat Hamas er best aan deed het nieuwe akkoord van VS en Israël goed te keuren — iets dat hij eigenlijk periodiek wel doet — , làg er eigenlijk ook een voorstel op tafel, waar Hamas mee akkoord kon gaan.
In grote lijnen en zonder de vele voetnoten in kleine druk kwam dat neer op een wapenstilstand van 60 dagen, waarin alle gijzelaars zouden uitgeleverd worden in ruil voor een lijst Palestijnse gijzelaars in Israël, en gesprekken aangeknoopt over het beëindigen van de oorlog. Hamas zou akkoord gaan dat het geen verdere militaire of zelfs politieke rol zou spelen in het na-oorlogse Gaza, Israël zou noodhulp in Gaza en het begin van de heropbouw toelaten. Men merkt dat deze grote lijnen geen melding maken van het befaamde Trump-plan voor een miljardairsrivièra langs het strand van Gaza, maar hoe dan ook heeft de sloop van de appartementsgebouwen in Gaza stad daarmee een begin gemaakt.
En niemand verwachtte uiteindelijk dat Israël zelf welke wapenstilstand dan ook zou aanvaarden, met een Hamas die nog steeds bestaat en dus niet vernietigd of zelfs verslagen is, en met verantwoordelijkheden voor een Gazastrook die toch opnieuw gekoloniseerd moet worden — en eventueel aan de meest biedende verkocht.
Het antwoord van Bibi Netanyahu was verrassend en voor zijn doen behoorlijk definitief. Vorige week dinsdag 9 september bestookte de Israëlische luchtmacht het gebouw in Doha waar de Hamas delegatie verblijft en werkt. De bedoeling was daar een stuk Hamas-leiding te vermoorden, maar dat is niet helemaal gelukt: zes tamelijk ondergeschikte personen werden gedood plus een Qatari suppoost, niemand van de echte Hamasleiding.
Het was de eerste keer dat Israël een echte bondgenoot van de VS aanviel, en men kan zich moeilijk inbeelden dat het dat deed zonder Washington D.C. op de hoogte te brengen. President Trump zei alleen dat Bibi dat misschien beter niet gedaan had. Maar voor de Qataris en de Egyptenaren, de Amerikanen en de Israëli’s zelf die zich uit de naad gewerkt hadden voor die wapenstilstand, bleef er maar één interpretatie open van het gebeurde. Dat was de commentaar van de emir van Qatar: dit bewijst, zei hij, dat Israël ons de hele tijd onze tijd heeft doen verprutsen. Het was gewoon een signaal dat die zogenaamde onderhandelingen geen enkele betekenis hadden voor Israël.
Het is natuurlijk bijna gewoon, zoniet aanvaard, dat Israël zijn luchtmacht naar believen doelwitten kan laten bombarderen in landen waarmee het niet eens in oorlog is: in Syrië, Libanon, Iran, Jemen zijn de Israëlische vliegtuigen al mensen gaan vermoorden. Israël gedraagt zich, met de hulp van zijn grote broer, als een kleine maar almachtige regionale hegemoon. De vraag is of het met de eigenlijk toch weer mislukte Doha-operatie zijn toch al bedenkelijke relatie met de Golfstaten niet zwaarder beschadigd heeft dan de bedoeling was.
