Op 29 augustus 2025 ontsloeg het Constitutionele Hof van Thailand de 39-jarige Premier Paetongtarn Shinawatra, de dochter van de verdeeldheid zaaiende maar invloedrijke miljardair Thaksin Shinawatra, uit haar ambt. Het Hof oordeelde dat ze een “ernstige schending van de ethiek” had begaan in een uitgelekt telefoongesprek met de Cambodjaanse senaatsvoorzitter Hun Sen. Hierin maakte ze denigrerende opmerkingen over het Thaise leger en toonde zich inschikkelijk aan Cambodjaanse eisen met betrekking tot grenskwesties.
De aandacht verschoof naar haar potentiële opvolgers, met namen die in politieke kringen circuleerden op KhaoSod en ฐานเศรษฐกิจ, waaronder Chaikasem Nitisiri van de Pheu Thai-partij, Anutin Charnvirakul van Bhumjaithai, generaal Prayut Chan-o-cha en Pirapan Salirathavipak van Ruam Thai Sang Chart, en Jurin Laksanawisit van de Democratische Partij. Na veel politiek drama, zowel voor als achter de schermen, werd Anutin Charnvirakul, sinds 2012 leider van de Bhumjaithai-partij, op 24 september beëdigd als nieuwe premier.
Thaksins terugkeer
Thaksin Shinawatra ontvluchtte het land in 2008 en keerde op 22 augustus 2023 terug naar Thailand na zo’n 15 jaar in ballingschap. Hij werd veroordeeld voor corruptie, machtsmisbruik en belangenverstrengeling tijdens zijn premierschap van 2001-2006. De autoriteiten veroordeelden hem aanvankelijk tot acht jaar, maar na zijn terugkeer werd hij snel overgebracht naar het Police General Hospital, waar hij ongeveer zes maanden verbleef vanwege zgn. gezondheidsproblemen.
Tijdens zijn ziekenhuisdetentie ontving Thaksin een koninklijke gratie die zijn gevangenisstraf van acht jaar terugbracht tot één jaar, en in februari 2024 werd hij voorwaardelijk vrijgelaten na de helft van die straf te hebben uitgezeten. Zijn vervroegde vrijlating leek zijn juridische problemen op te lossen – totdat het Hooggerechtshof zich daartegen uitsprak.
Dat immers niet iedereen binnen de conservatieve elite blij was met Thaksins terugkeer, werd duidelijk toen hij werd beschuldigd van het overtreden van de koninklijke smaadwetten in een interview dat hij in 2015 in Seoul gaf.
Op 9 september oordeelde het Thaise Hooggerechtshof dat het verlengde ziekenhuisverblijf van de 76-jarige Thaksin medisch gezien onnodig was geweest en niet kon worden meegerekend als tijd die hij had uitgezeten. Zijn eerdere verblijf van zes maanden op een afdeling van een VIP-politieziekenhuis telde daarom niet mee. Hij moest dezelfde dag terugkeren naar de gevangenis.
Op 29 september diende hij opnieuw een formeel verzoekschrift in voor een koninklijk pardon om zijn gevangenisstraf van een jaar te verkorten. Volgens de Thaise wet kunnen alle gedetineerden die hun juridische procedures hebben uitgeput, koninklijke gratie aanvragen, waardoor straffen kunnen worden verkort of kwijtgescholden.
Sinds zijn opsluiting heeft Thaksin lichte gevangenistaken gekregen. Het Department of Corrections bevestigde dat hij zich vrijwillig heeft aangemeld om bij te dragen aan de publieke dienstverlening en momenteel belast is met het toezicht op het ontstoppen van afvoeren buiten de Klongprem Central Prison in Bangkok. Zijn dochter, Paetongtarn Shinawatra – zelf in augustus afgezet als premier na een ethische uitspraak – bezocht hem en bevestigde zijn nieuwe aanstelling. De regeling volgt op een richtlijn uit 2023 die de arbeid van gedetineerden buiten het gevangenisterrein reguleert.
Tegelijkertijd kampt Thaksin nog steeds met juridische onzekerheid. Op 22 augustus sprak het Strafhof hem vrij in een zaak van majesteitsschennis op grond van artikel 112 van het Wetboek van Strafrecht, dat beledigingen aan de monarchie strafbaar stelt. Een speciale commissie van het Openbaar Ministerie stemde met 7 tegen 2 stemmen tegen het hoger beroep tegen de vrijspraak, maar de uiteindelijke beslissing ligt bij de procureur-generaal. Aangezien de huidige procureur-generaal Phairach Pornsomboonsiri op 30 september aftrad, zal zijn opvolger Itthiphon Kaewthip naar verwachting vóór de beroepstermijn van 22 oktober beslissen of hij de aanbeveling van de commissie zal opvolgen.
Nieuwe richtingen?
De nieuwe premier Anutin Charnvirakul, die op 24 september werd beëdigd, presenteerde op 29 september in het parlement de beleidskoers van zijn regering, met een sterke focus op herstel van het toerisme, economische hervormingen en regionale diplomatie. Anutin zei dat het herstellen van het vertrouwen van toeristen en het aanpakken van oplichtingspraktijken die zich op bezoekers richten topprioriteiten waren, naast het bevorderen van binnenlands reizen. Hij benadrukte ook de noodzaak van een vreedzame oplossing voor de spanningen met Cambodja en beloofde het internationale imago van Thailand te verbeteren door middel van een actief buitenlands beleid en initiatieven in de onrustige zuidelijke provincies.
Anutin bevestigde dat het parlement uiterlijk in januari 2026 zal worden ontbonden en dat er tussen maart en begin april algemene verkiezingen zullen plaatsvinden, waarbij naar verwachting medio 2026 een nieuwe regering kan worden beëdigd.
De opkomst van Anutin werd mogelijk gemaakt door de steun van de oppositiepartij, de Volkspartij (PP), die haar steun afhankelijk stelde van een duidelijke tijdlijn voor de ontbinding en een referendum over de grondwettelijke hervorming. Volgens de routekaart zullen de verkiezingsresultaten eind april 2026 worden gecertificeerd, gevolgd door de selectie van een parlementsvoorzitter en coalitievorming in mei, waarna in juli een nieuw kabinet kan aantreden. De regering heeft deze volgorde gepresenteerd als een garantie voor stabiliteit.
In zijn beleidsverklaring stelde Anutin prioriteiten op vier gebieden: economisch herstel, veiligheid, rampenparaatheid en sociale maatregelen. Hij beloofde de kosten van levensonderhoud aan te pakken met subsidies voor energie, water, transport en tolheffingen, en tegelijkertijd boeren en kleine handelaren te ondersteunen. Economische hervormingen omvatten onder meer stroomlijning van de regelgeving, prikkels op de kapitaalmarkt, zoals mogelijke vrijstellingen van dividendbelasting voor langetermijnbeleggers, en investeringen in infrastructuur in transport, energie en digitale diensten.
Op het gebied van veiligheid en buitenlands beleid benadrukte Anutin te streven naar een vreedzame oplossing voor het grensconflict met Cambodja, het versterken van het vertrouwen van internationale investeerders en het aanpakken van de onrust in de zuidelijke provincies van Thailand. Net als velen vóór hem beloofde zijn regering ook corruptie en illegaal gokken te bestrijden, en beloofde ze sterkere rampenbestrijdingssystemen en milieubescherming.
Het Thaise publiek blijft verdeeld
Uit opiniepeilingen blijkt dat Anutin weliswaar zijn macht in het parlement heeft geconsolideerd, maar dat de kiezers verdeeld blijven. Uit een recente peiling van het National Institute of Development Administration (NIDA) bleek dat 27,3 procent van de respondenten nog niet had besloten welke premier ze zouden kiezen. Leider van de Volkspartij (PP), de vroegere Move Forward-partij (MFP), Natthaphong Ruengpanyawut, leidde met 22,8 procent steun, nipt voor Anutin met 20,4 procent. Wat betreft partijvoorkeuren was de PP de duidelijke leider met 33,1 procent, gevolgd door Pheu Thai met 14,0 procent en Bhumjaithai met 13,2 procent.
Wordt vervolgd?
Op 3 oktober 2025 bracht voormalig premier Paetongtarn Shinawatra een 23 minuten durende video uit onder de titel “Pheu Thai Will Return“, waarin ze terugblikte op twee jaar bestuur onder Pheu Thai. Ze sprak haar vertrouwen uit dat de Pheu Thai-partij de macht zal herwinnen en tegelijkertijd haar kerntaak, het dienen van het volk, zal bevestigen.
