De oude Pathaanse kwestie, en de daarmee verbonden Durand-grens tussen Afghanistan en Pakistan, bederft de vriendschap tussen Kaboel en Islamabad. Aan de grens komt het zelfs tot geduw en getrek. Want de nieuwe Afghaanse machthebbers, de Taliban, willen beletten dat Pakistan de grens zichtbar afbakent en zo “de Pathaanse natie verdeelt”.
In Pakistan geniet men nog na van de zege van de Taliban in het naburige Afghanistan. Voor de Pakistaanse leiders, vooral de militaire, was 15 augustus 2021 – toen de Taliban Kaboel binnentrokken – een hoogdag. Maar de Pathaanse kwestie gooit op minstens twee manieren roet in het eten.
Durandlijn
De Pathanen vormen de grootste bevolkingsgroep van Afghanistan. Het noordwesten van Pakistan wordt ook vooral bevolkt door Pathanen. Tussen de twee loopt een grens uit koloniale tijden, de Durandlijn. Die grens werd in 1893 overeengekomen tussen Afghanistan en de Britse heersers van Indië.
Die grens scheidt de Pathanen nog altijd van elkaar. Veruit de meeste Afghaanse Taliban zijn Pathanen. Aan de andere kant, in Pakistan, is er de Pakistan Tehreet-e-Taliban (PTT), de in 2007 opgerichte Pakistaanse Taliban. En dat zijn ook vooral Pathanen. Maar die staan niet op goede voet met de Pakistaanse militairen, integendeel. Voor de Pakistaanse generaals zijn de goede Taliban die van elders, niet die in eigen huis.
Veel PTT-leiders zaten in Afghaanse gevangenissen. De Afghaanse Taliban hebben die verwante geestesgenoten allemaal vrijgelaten, tot ergernis van de Pakistaanse leiders die oorlog met hen voeren. Islamabad stelt de PTT en aanverwante groepen verantwoordelijk voor de dood van 80.000 mensen.
Misrekening
In 2014 voerde het Pakistaanse leger met relatief succes een offensief tegen de PTT. Maar vooral sinds vorig jaar zijn de Pakistaanse Taliban weer erg actief en vallen daarbij ook Chinese doelwitten aan. China is zeer sterk aanwezig in Pakistan.
De Pakistaanse leiders hadden er blijkbaar op gerekend dat de Afghaanse Taliban inschikkelijker zouden zijn. Na hun zege was de toenmalige chef van de zeer machtige Pakistaanse militaire inlichtingendienst ISI, generaal Faiz Hameed, naar Kaboel getrokken om de vorming vaneen regering te begeleiden.
Het gevolg was dat Mollah Ghani Baradar, die acht jaar in een Pakistaanse gevangenis had gezeten, geen premier werd. En vooral, dat de Pakistangezinde clan Haqqani sleutelposten in handen kreeg. De Haqqani zijn de ergste fundamentalisten onder de huidige leiders in Kaboel.
IS
Om de grenspuntjes op de i te zetten, trokken eind vorig jaar Pakistaanse grenswachters afsluitingen op aan de grens. Waarop Afghaanse Taliban ingrepen en die verwijderden. Want zoals de vorige Afghaanse regeringen, erkennen zij de Durand-linie niet als grens tussen de twee staten.
De Afghaanse regeringswoordvoerder, minister van Informatie Zabihullah Mujahid, noemde het plaatsen van die afsluitingen “het splitsen van een natie”. Die natie slaat op de Pathanen.
De Taliban in Kaboel voelen in die kwestie ook de hete adem van IS Chorasan in de nek. IS verwijst naar een historische regio in Centraal-Azië van waaruit moslimstrijders met zwarte vlaggen naar Jeruzalem trokken. De zwarte vlaggen van IS zijn aan dit Chorasan ontleend. Chorasan omvatte wel niet de Pathaanse gebieden, maar vooral het weggommen van staatsgrenzen is bij sommige fundamentalisten aanlokkelijk. Vorig jaar voerde IS in Afghanistan 339 aanvallen uit.
