Verkiezingen VS
Geleidelijk aan verschuift de wooncrisis naar het centrum van het debat in de VS, in de aanloop naar de komende presidentsverkiezingen. De prijzen van koopwoningen en de huren zijn tijdens de coronacrisis door het dak gegaan, en niets wijst erop dat dit snel gaat veranderen. In 2022 gaven meer dan de helft van de Amerikanen meer dan de helft van hun inkomen uit aan wonen. Ongezien! De oorzaken zijn bekend: hoge hypotheekrentes, laag aanbod van woningen, hoge marges voor de makelaars. Het vormt de hoofdmoot van de onrust van de Amerikaanse kiezer over de inflatie, die Joe Biden zijn presidentschap kan kosten.
In zijn State of the Union kon Biden de wooncrisis niet negeren. In zijn begroting wil hij 250 miljard dollar vrijmaken om 2 miljoen huizen te bouwen of te verbeteren, en huurders met een laag inkomen te ondersteunen. Dat voorstel komt natuurlijk niet door het Congres, maar Biden kan ermee op verkiezingstournee.
Eigen woning
Alexandria Ocasio-Cortez (AOC) en Bernie Sanders hebben eigen ideeën. Zij lanceerden een Green New Deal for Public Housing. In de woorden van AOC: “Openbare huisvesting zou de gouden standaard moeten worden voor betaalbaar, milieuvriendelijk en veilig leven in gemeenschappen”.
Het is niet zo vanzelfsprekend van openbare huisvesting de speerpunt te maken tegen de wooncrisis. Het Witte Huis hield zich ondervraagd over dit voorstel op de vlakte. Zoals Vlamingen worden ook Amerikanen geboren met een baksteen in hun maag. Een eigen woning hoort erbij. De slechte reputatie van openbare huisvesting speelt hierin een rol. Het achterstallig onderhoud in de publieke woonsector in de VS wordt geschat op 70 miljard dollar. De 1,7 miljoen Amerikanen die er wonen staan dikwijls onderaan op de maatschappelijke ladder. Er is zelfs een wet die het de federale overheid de facto onmogelijk maakt te investeren in nieuwe openbare woonruimte (het Faircloth Amendment uit 1998). Het hoeft dan ook niet te verbazen dat het openbare woonbestand tussen 2009 en 2022 met een vierde achteruit ging.
Dat houdt AOC en Sanders niet tegen. Zij willen het komend decennium 126 tot 234 miljard dollar investeren in de publieke woonruimte. Daarmee moeten alle bestaande woningen er milieuvriendelijk worden gemaakt: niet alleen de CO2-uitstoot moet omlaag, maar ook andere gezondheidsrisico’s worden aangepakt, zoals lood in leidingen. Stenen woestijnen moeten verdwijnen ten voordele van groene oases. Veel werk aan de winkel dus, dat wordt opgepakt door fatsoenlijk betaalde leden van de vakbond.
De initiatiefnemers verwijzen naar voorbeelden in Wenen en Singapore. Zij denken ook dat de publieke sector zo nieuwe technieken kan ontwikkelen, die door hun massale inzet goedkoper worden, wat gans de woningsector ten goede komt.
Het wetsvoorstel maakt nu geen kans in het congres. Maar het wordt ondersteund door een brede coalitie van verkozenen, activisten voor eerlijk wonen, milieugroepen en vakbonden. Het verschuift het politieke debat naar links, en bouwt aan de progressieve coalitie die de VS nodig hebben, wie de verkiezingen ook wint.
