auteur: Antoine Uytterhaeghe.
Australië, Het United Kingdom en de USA (Aukus) verrasten menigeen met hun militair partnerschap van 15 september 2021. (zie ook artikel van FDP in Uitpers) Wat in onze grote media vooral onderstreept werd, was de kaakslag die Frankrijk moest incasseren, nu zijn deal met Australië rond 12 duikboten, ter waarde van 56 miljard euro, in de prullenmand werd gegooid. De kern van de zaak betreft eigenlijk de versnelde voortzetting van de VS strategie ten aanzien van China, enkele weken na de chaotische terugtrekking uit Afghanistan.
Dit AUKUS akkoord betekent dat het vertrek uit Kaboel op geen enkele manier een terugtrekking betekent van de VS uit de Euraziatische zone. Er werd een nieuwe weg uitgedacht, met name het garanderen van de militaire controle over de ‘Indo-Pacific’ met de bedoeling China niet langer in te dammen, of terug te dringen, maar werk te maken van een aanvalspolitiek die de voorwaarden moet scheppen voor regimeverandering in Peking.
De ‘Strategic Competition Act’ die in juni 2021 door de Senaat van de VS werd aangenomen, is erop gericht om alle strategische, economische en diplomatieke middelen te mobiliseren tegen China. De algemene lijn van deze wet baadt in een sfeer waarbij China als een tegenstander wordt afgeschilderd met wie niet onderhandeld kan worden. Of, hoe een nieuwe koude oorlog wordt gecreëerd.
De maritieme kwesties in de Zuid-Chinese Zee dreigen misschien op die manier beslissend te worden voor de wereldvrede. Er zijn heel wat controverses zoals die van de Parcel en de Spratley eilanden. In dit verband is het goed om voor ogen te houden dat de VS het VN Zeerechtsverdrag niet heeft geratificeerd. Hier wordt onder meer gesproken over ‘exclusieve economische zones’ tot 200 zeemijl buiten de territoriale wateren. Dit Verdrag voorziet ook in een bilaterale en vreedzame oplossing van conflicten in overeenstemming met het internationaal recht. De VS volgt een koers die hieraan is tegengesteld: Washington is er op uit om spanningen te handhaven, provocaties te vermenigvuldigen en bepaalde regeringen uit de regio te instrumentaliseren.
Deze strategie houdt heel wat risico’s in voor de wereldvrede. Staat het in de sterren geschreven dat er een nieuwe kernwapenwedloop wordt voorbereid?
Een wellicht nog groter gevaar komt van het conflict tussen de Volksrepubliek China en Taiwan. De Amerikaanse president Joe Biden heeft duidelijk gemaakt dat hij het eiland Taiwan militair wil verdedigen tegen China bij een eventuele aanval vanwege Beijing. De nieuwe Amerikaanse ambassadeur in Peking, adviseerde de Amerikaanse Senaatscommissie voor buitenlandse zaken om alvast meer wapens te leveren aan de Taiwanese regering.
Ondanks Bidens latere relativering heeft Washington in dit dossier de koers van 1979 verlaten. Taiwans lidmaatschap als deel van China was duidelijk geaccepteerd door de VS sedert er bilaterale betrekkingen met Peking werden aangegaan onder de toenmalige VS-president James Carter. Een eerdere Amerikaans-Taiwanees “defensieovereenkomst” liep af in 1980 en werd niet verlengd. De ‘Taiwanese Relation Act’, waarin de VS (eenzijdig) hun verplichtingen tegenover Taiwan aanpasten aan de voorwaarden van het zogenaamd één-China-beleid, voorziet niet in militaire steun buiten wapenleveringen. De huidige nieuwe lijn kan als volgt worden samengevat: Taiwan, een soort Amerikaanse kolonie sinds 1949, zal in de toekomst door Washington de facto als eigen grondgebied worden behandeld.
Daarmee hebben de Verenigde Staten de weg vrijgemaakt voor een automatisme dat in het slechtste geval zou kunnen eindigen in een oorlogsconfrontatie met China. In de Chinese Volksrepubliek bepaalt de wet dat de poging tot een onafhankelijkheidsverklaring door Taiwan niet wordt getolereerd. Indien die zou gebeuren dan zal Peking in actie komen. Dit zou dan op zijn beurt tot Amerikaanse interventie leiden, aldus VS president Joe Biden. Omdat de regering in Taipei onder Amerikaanse invloed ligt, kan Washington het conflict naar believen doen escaleren naar oplopende spanning en mogelijks een wereldoorlog.
De woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken benadrukte dat Beijing geen compromissen zal sluiten als het gaat om fundamentele belangen, soevereiniteit en territoriale integriteit. “Taiwan is een interne aangelegenheid en onlosmakelijk een onderdeel van het Chinese grondgebied”, werd benadrukt. Het één-China-beleid van de EU bevestigt dat deze benadering aanvaard wordt. Vandaag zijn er echter stemmen in het Europees Parlement die Taiwan zien als een sleutelpartner en democratische bondgenoot voor de EU. Ze willen de toekomstige samenwerking me Taiwan stoelen op een bilateraal investeringsakkoord, en wensen dat de EU actiever optreedt om de spanningen met China aan te pakken en de Taiwanese democratie te beschermen.
Zal de EU het conflictuele geopolitieke spel van de VS actief meespelen of volgt Brussel een eigen beleid dat het risico naar oorlogsescalatie fundamenteel weet af te zwakken?
