“Aziatische lente” krijgt navolging
“We willen ziekenhuizen en scholen, geen stadions” roepen massa’s jongeren sinds zaterdag in de Marokkaanse steden. De repressie tegen vreedzame betogingen is zeer brutaal, wat de jongeren woedend maakt. Zij willen gewoon betere gezondheidszorg, beter onderwijs en een ernstige strijd tegen de corruptie. Aldus de eenvoudige ordewoorden van GENZ 212.
Matrak als antwoord
“Ordewoorden”, dat geeft wel de verkeerde indruk dat ze van een goed gestructureerde beweging komen, terwijl Gen7 212 geen klassieke structuren heeft. De manifestanten kregen steun van de twee linkse partijen en voorzichtig ook van de islamistische partij; Gen7 212 dankte daarvoor maar wees erop dat “de jongeren van vandaag zich niet bij partijen aansluiten”. De ‘beweging’ verscheen op de ‘sociale media’ als een spontane reactie op een schandaal in Agadir. Daar stierven deze zomer in één week acht vrouwen na bevalling met keizersnede.
Diezelfde week pochte de regering uitvoerig met de bouw in Benslimane van wat het grootste voetbalstadion van de wereld wordt. Kostprijs 5 miljard dirham, bijna een half miljard euro, terwijl er een schromelijk tekort is aan ziekenhuizen en artsen. Marokko organiseert in 2030 samen met Spanje en Portugal de wereldbeker voetbal. De monarchie wil daar gebruik van maken om het imago van Marokko wereldwijd op te vijzelen.
De repressie tegen de manifestaties van het weekend, met onder meer een video waarop te zien is hoe een man met zijn kindje aan de borst, in een politiewagen wordt gesmeten. In verscheidene steden, waaronder Casablanca, hield de politie gewelddadig jacht op manifestanten. De eis voor ziekenhuizen en onderwijs is blijkbaar subversief voor een monarchie die zich graag als modern en open voordoet.
Het is voor GenZ 212 duidelijk dat er bevel was gegeven het protest hardhandig in de kiem te smoren. Het roept herinneringen op aan de ‘hirak’, de protestbeweging van 2016 in de Rif, die ook zeer brutaal werd aangepakt. Leiders van dat protest zitten nog steeds gevangen. Er waren begin 2023 ook grote betogingen tegen de hoge levensduurte en corruptie, toen georganiseerd door de vakbond CDT. Massademonstraties in solidariteit met de Palestijnen zijn geduld, maar de goede relaties met Israël, ook militaire samenwerking, mogen niet in vraag worden gesteld.
Premier
Bij de generatie Z (15 tot 29-jarigen) worstelt intussen een flink deel van de acht miljoen jonge Marokkanen met de problemen van het dagelijks bestaan. Een kwart, dat zijn er twee miljoen, heeft geen werk, gaat niet naar school en heeft geen opleiding. Van de rooskleurige bulletins over de bloeiende Marokkaanse economie, merken ze niets. Generatie Z ziet wel hoe de kringen rond het koningshuis zich erg verrijken, met eerste minister Aziz Akhannouch op kop.
Deze zakenman komt uit de rijkste familie van het land, met grote belangen in de energiesector (benzinepompen o.m.) en in de groothandel en landbouw. Hij heeft allerlei monopolies voor zichzelf en zijn familie uitgebouwd, wat onder meer de prijzen van bepaalde voedingsproducten zwaar de hoogte injaagt. Veel Marokkanen wijten de levensduurte dan ook aan dat machtsmisbruik en corruptie. Akhannouch is ook eigenaar van verscheidene kranten. Andere media die kritiek brengen, krijgen geen officiële advertenties meer en journalisten worden aangeklaagd.
Madagaskar
Ook in Madagaskar blijven jongeren in Antananarivo en acht andere steden massaal op straat komen, al had president Andry Rajoelina maandagavond zijn regering de laan uitgestuurd. Ik heb de boodschap van de jeugd begrepen, zei de president. De betogende jeugd twijfelt daaraan en eist nu ook zijn ontslag.
Bij de onderdrukking van manifestaties van GenZ vielen volgens VN-bronnen 22 doden. Het VN-Commissariaat voor de Mensenrechten heeft het over onnodig geweld waarbij kogels werden gebruikt. Als protest tegen die repressie droegen de manifestanten dinsdag zwarte kleren.
De manifestaties begonnen vorige donderdag als protest tegen de groeiende tekorten in de elektriciteits- en watervoorziening. Het ging al snel tegen de privileges van regeerders en zakenlui in een land waar drie kwart van de bevolking onder de armoededrempel zit (aldus de Wereldbank). En nu ook tegen de repressie van de protesten.
Inspiratie uit Azië
Zowel in Madagaskar als Marokko zeggen jongeren geïnspireerd te zijn door de revoltes in Azië. Vooral dan Nepal, waar de protesten van GenZ leidden tot het aftreden van de regering en nieuwe verkiezingen. Zoals in Nepal en recent ook in Indonesië nemen manifestanten de piratenvlag uit de manga ‘One Piece’ over.
Dat geeft meteen de internationale dimensie van dat GenZ protest weer. De aanleidingen voor de protesten lopen uiteen, maar het gaat overal tegen de enorme graaizucht van machthebbers en zakenkringen en de daarmee gepaard gaande corruptie en groeiende ongelijkheid. Zowel op Sri Lanka als in Bangladesh en Nepal vielen regeringen, op Timor-Leste werden privileges ingetrokken. Nu is ook de regering in Madagaskar wandelen gestuurd. In Marokko is voorlopig nog niets bereikt.
