“Hoewel op dit ogenblik steeds meer instanties geneigd zijn om een participatieve besluitvorming te verdedigen blijkt uit de praktijk van het Oosterweeldossier dat de basis voor zo’n besluitvorming, met name het wettelijke “Openbaarheid van Bestuur” nog steeds moet afgedwongen worden door wakkere burgers die zich niet in slaap willen laten wiegen door geslepen politici en gehaaide ambtenaren. De strijd gaat voort, vóór en achter de schermen.” Dat stond in Uitpers van mei 2010 in een vorige bijdrage over het Antwerps mobiliteitsdossier. Dat bleek nogmaals in de afgelopen maand.
Tegenaanval actiegroepen
Vrijwel iedereen bleek het er over eens dat er lessen moesten worden getrokken uit de maatschappelijk verkeerde aanpak van een megaproject als dat van de Antwerpse mobiliteit en alles wat daar mee te maken heeft. Niet alleen actiegroepen, vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven, politicologen en sociologen deden daarover uitspraken. Ook uit de politieke wereld werden deze geluiden bevestigd. Ik herinner hier aan de uitspraak van Vlaams parlementslid Sas Van Rouveroij van Open VLD (zie Knack van 7 april 2010): “Ik ben ervan overtuigd dat veel problemen vermeden kunnen worden door de burgers van bij het prille begin bij een project te betrekken. Het is belangrijk dat ze mogen meedenken over mogelijke oplossingen op het moment dat ook de politici nog niet precies weten waar ze willen eindigen.”
In het begin van 2010 adviseerden zowel de commissie-Berx als de commissie-Sauwens aan de Vlaamse regering dat bij politieke besluitvorming over grote bouwprojecten vergelijkingen tussen diverse oplossingsmodellen best in het openbaar gebeuren, niet in zogenaamde achterkamers. Op die manier wordt het publieke debat gevoed en kan eerst naar een maatschappelijk draagvlak gezocht worden voor een politieke beslissing wordt genomen.
Zou de Vlaamse regering met dit advies rekening houden als het over dat verdoemde Antwerpse verkeersdossier ging? De actiegroepen waren er niet gerust in. Zeker niet na het met veel bombarie aangekondigde dubbelbesluit waarbij de Vlaamse regering de kool en de geit wilde sparen: schijnbaar werden er elementen uit het meccanoplan van de groep 2020 opgenomen (stukken van de zogenaamde bretellen rond Antwerpen om het doorgaand verkeer af te leiden) en zou de Lange Wapper ondergronds verdwijnen indien er aan een aantal voorwaarden voldaan werd. Dat was het ‘ei van Colombus’ dat door Kris Peeters op tafel werd gelegd. Nadien ontstond er weer een gevaarlijke radiostilte en dat had niet alleen met het paard van de minister-president te maken. Dat is immers ook al eerder gebeurd in dit dossier. Na de nee-stem van de Antwerpenaar einde 2009 werden DAM-werkgroepen opgericht om de duurzame Antwerpse mobiliteit verder te bestuderen. De meeste van deze ministeriële ‘werkgroepen’ blonken echter uit in non-activiteit. Het leek wel de grote verdwijntruc uit de openbaarheid.
Peter Verhaeghe en Manu Claeys van stRaten-generaal en Wim van Hees en Guido Verbeke van Ademloos (foto: www.dewereldmorgen.be):
Wim Van Hees richt zich op een persconferentie van 11 mei die Ademloos en StRaten-generaal samen hielden in een scherpe open brief tot de minister-president: “Zeven DAM-werkgroepen als rookgordijn voor “de operatie Kris Peeters”. Deze werkgroepen stonden allemaal onder de persoonlijke leiding van uw kabinetchef Raf Suys. Alle touwtjes kwamen maar bij twee personen samen: Kris Peeters & Co. Deze werkgroepen kwamen in november één keer samen en daarna nauwelijks tot maart 2010. Ze waren alleen een schouwtoneel, de werkelijke actie was elders. In de verslagen van de werkgroepen drie en vijf lezen we vier maal dat uw kabinetschef zelf alle oefeningen om “buiten het oude BAM- tracé” te denken absoluut ongewenst vond om de relatie met Noriant niet op het spel te zetten. Erger nog: hij blokkeerde ze gewoon.” En Van Hees voegt er aan toe: “Het is ondenkbaar dat de belangen van de relatie met de aannemersgroep prevaleren boven de belangen van 500.000 Antwerpenaren. Het is evenzeer ondenkbaar dat de BAM-managementstructuur die verantwoordelijk is voor het ontstaan van deze aanslepende impasse herbevestigd wordt.”
Gekonkel openbaar gemaakt
En wat gebeurde er na het dubbelbesluit? Dat wilden de actiegroepen weten en daarom begon Ademloos met een opgemerkte campagne waarin zij ‘Openbaarheid van bestuur: nu’ eiste. Door de druk van de actiegroepen verschenen ineens de verslagen van de zeven DAM-werkgroepen op
www.vlaanderen.be/dam. De wakkere burger moest andermaal het voortouw nemen om te krijgen waarop hij of zij recht heeft. Wat StRaten-generaal en Ademloos lazen in al die rapporten was niet zo fraai en daarover brachten zij verslag uit op de persconferentie van 11 mei. Ook sommige kranten gingen op speurtocht. De dag daarvoor maakte Het Laatste Nieuws bekend dat Vlaams minister-president Kris Peeters op 22 februari 2010 bij de Beheersmaatschappij Antwerpen Mobiel (BAM) een anonieme evaluatienota bestelde over het alternatieve meccanotracé van Forum 2020, zonder zijn regeringspartners daarover in te lichten.De anders eerder gemodereerde Manu Clays haalde scherp uit naar de regering en vooral minister-president Kris Peeters: ” De evaluatienota werd daags daarop geschreven door BAM-ingenieur Patrick Debaere, projectverantwoordelijke voor het realiseren van de Lange Wapper. De nota stond vol gissingen en interpretaties over het meccanoplan, want Forum 2020 moest op dat moment het volledige plan nog voorstellen op een persconferentie. Je kan beslissen zonder gegevens. Het is zelfs mogelijk een juiste beslissing te nemen zonder kennis. Maar op basis van foute gegevens beslissen over een miljardenproject voor de komende 100 jaar, terwijl je weet dat die gegevens fout zijn, is onverdedigbaar. Toch is dit wat de Vlaamse regering doet. Zo staat onder meer in de nota dat de A102 geen zin heeft als je bestuurders niet dwingt die weg te volgen. Maar in het meccanoplan worden de verkeersstromen wel in de gewenste richting gestuurd. Helemaal tragisch wordt het dan als Peeters diezelfde A102 zonder verkeerssturing als een oplossing naar voren schuift. Twee dagen later, op woensdag 24 februari, legde de minister-president de haastig bij mekaar geschreven nota voor aan het ministeriële kernkabinet. Op basis van deze nota werd het meccanoplan verticaal geklasseerd door de regering.” Wim Van Hees van Ademloos voegt er nog enkele saillante details aan toe. Hij richt zich tot de minister-president. “Op hetzelfde moment werd de nota namelijk met uw akkoord door BAM gelekt naar De Standaard. Bart Brinckman werd gesignaleerd aan de ingang van BAM. Terwijl de persconferentie van Forum 2020 bezig was, 1 kilometer verder, waarop De Standaard ontbrak. Op 25 februari 2010 gaf schepen Van Peel, op uw bestelling, een persconferentie met bakken kritiek, onmiskenbaar gebaseerd op de “nota Debaere”. Enige bedoeling? Het torpederen van het meccanoplan van Forum 2020. Zijn commentaar stond boordevol kemels, recht uit de nota Debaere.”
Noch wijs, noch deugdelijk
Manu Claeys besluit: “Het gebrek aan politieke ernst waarmee dit voor Antwerpen zo belangrijke dossier wordt beheerd, is schrijnend.” Als auteur van het meccanoplan hekelde stRaten-generaal, na kennisname van de anonieme nota, het tendentieuze en slordige karakter ervan (persconferentie 28 april). “De politieke bestelling van de anonieme wegschrijfnota bij de BAM is geen accident de parcours. Na de volksraadpleging van 18 oktober 2009 – waarbij het BAM-tracé werd weggestemd – heeft minister-president Kris Peeters nooit enige opening willen laten voor het zoeken en vinden van een alternatief voor het BAM-tracé.”
De twee actiegroepen eisen de schorsing van het dubbelbesluit van de Vlaamse regering over het Lange Wapperdossier en bovendien eisen zij dat er een onafhankelijk onderzoek komt naar het meccanoplan. Wim Van Hees: “Wij maken ernstig voorbehoud voor de manier waarop overheidsinstellingen werden en worden ingezet. De perceptie van integriteit van het overheidsapparaat, geschraagd door neutrale overheidsambtenaren wordt hierdoor bedreigd. Dit is het werkelijke kapitaal van de N.V. Vlaanderen. De uitgesproken hoop van een belangrijk deel van de Antwerpse bevolking was dat de Oosterweeltanker tot stil stand zou komen na de volksraadpleging en dat de wijsheid aan boord zou komen. Helaas is er aan de bemanning niets veranderd en zit het schip op de oude koers. Dit is noch wijs noch deugdelijk.”
(Uitpers nr. 121, 11de jg., juni 2010)
(bronnen:
www.dewereldmorgen.be, Gazet van Antwerpen, Het laatste nieuws, websites van Ademloos en StRaten-generaal)
