Nu we met de eedaflegging van Donald Trump ontegensprekelijk in een tijd van slecht nieuws zijn beland, kan een klein stukje slecht nieuws uit de Europese Unie wellicht niet veel kwaad.
De Advocaat-Generaal bij het Europese Hof van Justitie heeft ingestemd met een eis van Denemarken om de in 1922 goedgekeurde richtlijn over Europese minimum lonen ongedaan te maken.
Minimum lonen staan nochtans vermeld in principe 6 van de in 2017 door alle instellingen goedgekeurde Pijler van Sociale Rechten. Voor Commissievoorzitter von der Leyen was het trouwens een kwestie van ‘waardigheid’, niet enkel voor de werknemers zelf, maar ook voor een snel economisch herstel na de COVID-crisis.
De richtlijn was een duidelijk breekpunt met de jarenlange liberalisering van alles en nog wat in de EU. Er werd opnieuw werk gemaakt van een ‘sociaal Europa’.
Edoch. De richtlijn mocht dan rekening houden met de grote verschillen tussen de Lidstaten en hen veel ruimte laten om de richtlijn te integreren in het nationaal recht, de EU heeft geen bevoegdheden om lonen te reguleren. Er werd herhaaldelijk op gewezen, vooral omdat de Scandinavische landen – waar de lonen het hoogst zijn -helemaal geen wettelijke minimum lonen hebben. Bij hen is alles een kwestie voor collectieve onderhandelingen tussen de sociale partners.
Het was dan ook Denemarken die de zaak aanhangig maakte bij het Hof van Justitie. De beslissing is nog niet definitief, het is een advies van de Advocaat-Generaal. Maar in een grote meerderheid van de gevallen volgt het Hof wel deze adviezen.
De richtlijn was zeer belangrijk, niet enkel wegens de minimum lonen zelf, maar ook omdat ze een sterke aanbeveling bevat voor collectieve onderhandelingen, iets waar veel werkgevers niet graag op ingaan.
In 2023 werd ook nog een aanbeveling goedgekeurd voor minimum inkomens. Een systeem van ‘leeflonen’, zeg maar. Alle Lidstaten hebben zo’n systeem maar nergens komen ze ergens in de buurt van de armoedegrens. Een aanbeveling is helemaal niet bindend, dus ook deze tekst zal weinig zoden aan de dijk zetten. Dit punt is al meer dan dertig jaar in bespreking.
Voor de nieuwe Europese Commissie kondigde von der Leyen nieuwe ‘armoedeprogramma’s’ aan. Men zal echter tevergeefs op zoek gaan in de Verdragen naar iets over ‘armoede’ …
