De kolonisering van Palestina door Israël duurt al 77 jaar. Ze gaat gepaard met verdrijving, etnische zuivering, discriminatie, onderdrukking, geweld en ware terreur. Dit alles met steun van de Verenigde Staten van Amerika, de Europese Unie en Arabische landen. Wie zich afvraagt wat Palestina is, hoe de Palestijnen leven, hoe Israël in en vooral tegen Palestina optreedt, hoe de internationale gemeenschap zich tegenover Israël en Palestina gedraagt, vindt de antwoorden in het uiterst goed gedocumenteerde boek van Martijn Lauwens: ‘De schande van Gaza’.
De kennismaking van de auteur met Palestina gebeurde wel op een originele manier. Hij leerde immers eerst Israël kennen. Dat gebeurde tijdens een reis die door Israëlische gidsen (propagandisten) werd begeleid en die uitsluitend de mooie kanten van Israël liet zien. We mogen niet vergeten dat tijdens de beginjaren van Israël dit land veel enthousiasme losmaakte in tal van landen. De Holocaust speelde daarbij een rol en natuurlijk ook de geestdrift waarmee een volk een nieuwe staat uitbouwde. Tal van Europese jongeren gingen in de Israëlische kibboets werken. In de studentenkamer van Martijn Lauwens, nu eindredacteur bij De Morgen, hing zelfs een Israëlische vlag aan de muur.
Die bewondering voor Israël nam echter een flinke duik toen Lauwens de overige door Israël bezette Palestijnse gebieden ging bezoeken. Overige, want ook wat wij Israël noemen is bezet Palestijns gebied, dat evenwel internationaal als staat Israël werd erkend in 1948. Martijn Lauwens botste meteen op de 712 kilometer lange Muur die de staat Israël van de overige Palestijnse gebieden scheidt. Die Muur is een aaneenschakeling van betonnen muren (tot acht meter hoog), hekken, prikkeldraad, grachten, sensoren, camera’s en militaire wachtposten. Die Muur loopt dwars door Palestijns gebied en verplicht Palestijnen allerlei procedures te doorlopen om hun landbouwgronden, werk, school en familie te bereiken. De Palestijnen werden tweederangsburgers in eigen land. Israël legde de Palestijnen een apartheidsregime op.
Daar moeten we ons niet over verbazen. In 1938, tien jaar voor het ontstaan van de staat Israël, zei David Ben-Gurion, de toekomstige eerste regeringsleider van Israël, het volgende: ‘Laten we onder ons de waarheid niet negeren. Politiek gezien zijn wij de agressors en zij verdedigen zich. Het land is van hen omdat zij het bewonen, terwijl wij hierheen willen komen om ons te vestigen, en in hun ogen willen wij hun land van hen afnemen.’ Diezelfde Ben-Gurion schreef in 1937 in een brief aan zijn zoon: ‘Wij moeten de Arabieren verdrijven en hun plaats innemen, en dit moeten we met geweld bewerkstelligen.’ En zo geschiedde.
Bezetting zonder grenzen
Als wij het nu over de bezette gebieden spreken, hebben we het over Gaza en de Westelijke Jordaanoever. Dat laatste gebied wordt bestuurd door de Palestijnse Autoriteit die haar geloofwaardigheid al lang heeft verloren door corruptie en nauwe samenwerking met Israël. In de loop der jaren werden allerlei akkoorden gesmeed die een betere samenwerking tussen Israël en de bezette Palestijnse gebieden moesten mogelijk maken. Ze bleven allemaal dode letter wegens Israëlisch verzet. Resoluties van de Veiligheidsraad en van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties die Israël ertoe aanzetten de in 1948 gevluchte Palestijnen naar hun land te laten terugkeren en te vergoeden en de bezetting van Palestijnse gebieden op te geven lapte Israël aan zijn laars. Terwijl de Palestijnen bereid zijn alleen Oost-Jeruzalem tot hun hoofdstad te maken, blijft Jeruzalem voor Israël een en ondeelbaar. De Palestijnse Bevrijdingsorganisatie van wijlen Yasser Arafat was daarentegen bereid de wapens neer te leggen en Israël te erkennen. Ook Hamas wou Israël binnen de internationaal erkende grenzen van 1967 erkennen. En een Twee Staten-oplossing kunnen we vergeten. Netanyahu blijft immers roepen dat die er nooit zal komen.
De Israëlische bezettingsdrift heeft geen grenzen. Op de Westelijke Jordaanoever nemen Israëlische kolonisten, die het vermoorden van Palestijnen niet schuwen, steeds meer Palestijnse huizen en gronden in beslag, terwijl Gaza volledig van de kaart werd geveegd door ononderbroken bombardementen en een ware volkerenmoord. Ja maar, zeggen velen, begon de oorlog tegen Gaza niet door de overval van de Palestijnse verzetsbeweging Hamas op een Israëlisch festival op 7 oktober 2023? Zelfs de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Antonio Guterres, een man die toch op zijn woorden moet passen, zei onmiddellijk na die overval dat die niet uit de lucht kwam gevallen. Er is immers de bijna tachtig jaar durende Israëlische bezetting van Palestina.
Gaza was onleefbaar
De auteur geeft toe dat 7 oktober 2023 geen bevrijding was, maar een slachtpartij die vooral burgers het leven kostte. Niet alleen verzet tegen de Israëlische bezetting, maar ook de vrees dat Saudi-Arabië na tal van andere Arabische landen Israël zou erkennen, speelde een rol. En vergeten we niet dat het Israëlische leger van begin tot eind september 2023 al 188 Palestijnen had gedood op de Westelijke Jordaanoever. De auteur herinnert ook aan de tienduizenden Palestijnen die sinds de oprichting van Israël door dat land werden gedood en verwond. Gaza werd terecht een openluchtgevangenis genoemd. Al in 2012 waarschuwde een verslag van de Verenigde Naties ervoor dat de Gazastrook onleefbaar zou worden door de Israëlische blokkade. Al is voor de auteur ook Hamas, dat een autoritair en gewelddadig regime installeerde, mee verantwoordelijk voor het tragische lot van de Gazastrook en haar bewoners.
Martijn Lauwens merkt bovendien op dat er zonder bezetting van Palestijns gebied geen sprake zou zijn geweest van verzet. Met andere woorden: Hamas, Hezbollah, de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie zouden niet hebben bestaan zonder bezetting, onderdrukking enz. Die bewegingen worden nu door de media terroristische organisaties genoemd, maar dat Israël een terroristische staat is wordt verzwegen. Voor het ontstaan van Israël pleegden toekomstige Israëlische leiders terreuraanslagen tegen Britse bezittingen in Palestina, dat toen een Brits mandaatgebied was. Wanneer pro-Palestijnse betogers voor de Palestijnen een land tussen de Jordaan en de Zee eisen wordt moord en brand geschreeuwd. Maar de Israëlische eerste minister Benjamin Netanyahu eist voor Israël precies hetzelfde. Die eis staat trouwens in het handvest van Likud, de partij van Netanyahu. Maar daar kraait geen haan over.
God beveelt volkerenmoord
En is de volkerenmoord op en de vernieling van Gaza alleen maar veroorzaakt door de overval van Hamas? Geenszins. De auteur citeert de talloze Israëlische oproepen tot oorlogsmisdaden, etnische zuivering en genocide. Daarbij wordt naar ‘Amalek’ verwezen, een oudtestamentisch volk dat de eerste vijand van de oude Israëlieten wordt genoemd. In het boek Samuel (hoofdstuk 15, verzen 2 en 3) lezen welk bevel God, Jahweh, koning Saül gaf: ‘Ik wil wreken wat Amalek tegen Israël heeft misdreven, door Israël de weg te versperren toen het optrok uit Egypte. Daarom moet je Amalek gaan verslaan en alles wat hem toebehoort met de banvloek treffen; zonder genade moet ge mannen en vrouwen, kinderen en zuigelingen, runderen en schapen, ezels en kamelen doden.’
Voor het huidige Israël werd Amalek het Palestijnse volk. Meerdere Israëlische ministers verwezen na 7 oktober 2023 naar Amalek. Zo zei premier Netanyahu op 28 oktober 2023: ‘Jullie moeten je herinneren wat Amalek jullie heeft aangedaan, zegt onze Bijbel. En wij herinneren ons dat ook.’ De auteur merkt op dat de prioriteit van Israël in de huidige oorlog niet de vernietiging van Hamas en het vrij krijgen van de gijzelaars zijn, maar wel een zo groot mogelijke verwoesting aanrichten die alles en iedereen in Gaza treft. Zouden Joodse rabbijnen niet voor een beetje menselijkheid pleiten? Ziehier wat rabbijn Eliyahu Mali op 8 maart 2024 verklaarde: ‘De saboteurs van vandaag zijn de kinderen van vorige oorlogen die we in leven hebben gehouden. Vandaag is hij een baby, morgen is hij een strijder. Daar bestaat geen twijfel over.‘ Gelukkig zijn er ook Israëlische organisaties die zich tegen onderdrukking en genocide verzetten. Maar het is vechten tegen de bierkaai.
Onverminderde Westerse steun
Uiteraard heeft de auteur het ook over de politieke, economische en militaire steun die Israël sinds jaar en dag van het Westen krijgt. Die steun blijft ook tijdens de huidige genocide bestaan. De Verenigde Staten van Amerika zijn altijd een onvoorwaardelijke bondgenoot van Israël geweest. De Europese Unie sloot een associatieverdrag met Israël dat nog altijd van kracht is. Dat land werkt op tal van gebieden met de EU mee, ook met de universiteiten. Uitgezonderd het intrekken van het inreisverbod voor enkele ‘extreme kolonisten’, het bevriezen van hun activa en het ‘straffen’ van enkele organisaties ging de EU niet.
Terwijl de EU tal van sanctiepakketten goedkeurde tegen Rusland vanwege de oorlog tegen Oekraïne, volgde nog geen enkel sanctiepakket tegen Israël. Dat land blijft gewoonweg bij de Europese club. De Hoge Vertegenwoordiger of Buitenlandminister van de EU, Kaja Kallas, liet er in 2025 geen twijfel over bestaan: ‘Het is niet onze bedoeling om Israël te sanctioneren.’ Kritiek op Israël wordt in de EU en de VS onmiddellijk als antisemitisme bestempeld. Betogingen voor Palestina en tegen de genocide werden verboden. In Antwerpen mogen geen pro-Palestijnse betogingen naast het stadhuis plaatsvinden. De betogers worden naar de Schelde verwezen en door de politie als misdadigers behandeld.
Martijn Lauwens is niet erg optimistisch over de toekomst. Een Twee Staten-oplossing is dood en begraven. Kunnen Joden en Palestijnen dan niet in één democratische staat samenleven? Voor Lauwens is dat een utopie. Hij meent dat alles zal blijven zoals het is: blijvende onderdrukking en daadwerkelijke annexatie voor alle Palestijnse gebieden en hun inwoners. Toch lanceert hij een oproep om het huidige genocidale apartheidsregime te sanctioneren en te dwingen in te binden.
Martijn Lauwens
De Schande van Gaza
Een genocide voor het oog van de wereld
Uitgeverij EPO – 2025
391 blz. – 27,50 euro
