Iets anders kon niet echt worden verwacht, maar toch. Telkens opnieuw is er een beetje hoop dat men bij de Europese Unie toch inziet dat er ‘iets’ moet gebeuren. Nee dus.
Op 15 juli hebben de Ministers van Buitenlandse Zaken eens te meer beslist om vooral geen sancties op te leggen aan Israël.
Het had nochtans gekund.
Op 26 juni had de Europese Raad al een niet eens slechte tekst aangenomen waarin werd opgeroepen tot een onmiddellijk staakt-het-vuren, om de blokkade van Gaza volledig los te laten en humanitaire hulp toe te laten, om alle burgers en humanitaire werkers te beschermen. Er werd verder herinnerd aan een besluit van oktober 2024 waarin het geweld van de kolonisten op de Westelijke Jordaanoever werd veroordeeld. En tenslotte werd bevestigd dat de Europese Unie voluit blijft gaan voor een twee-staten oplossing. Geen veroordeling weliswaar van wat in Gaza gebeurt. Geen sancties.
Op 26 juni had Kaja Kallas, de Hoge vertegenwoordiger voor het buitenlands beleid de opdracht gekregen verder te zoeken naar mogelijke concrete acties.
Dat deed ze. Ze sloot een akkoord met Israël om de humanitaire hulp naar Gaza te verbeteren.
Ze kwam naar de vergadering van 15 juli met tien mogelijke maatregelen, waaronder de opschorting van het Associatieakkoord, maar ook de opschorting van het visavrij reizen, het blokkeren van import uit de nederzettingen, het opschorten van de politieke dialoog of het afsluiten van de toegang tot Europese programma’s.
Er kwam niets.
De reden is eenvoudig: zonder eenparigheid kan er niets gebeuren. Enkele landen, met Duitsland op kop, naast Italië, Hongarije en de Tsjechische Republiek willen niet horen van sancties tegen Israël.
Er zijn echter ook maatregelen die zonder eenparigheid kunnen genomen worden (met 55 % van de Lidstaten en 65 % van de bevolking). Denk aan het opschorten van de handelspreferenties, of van het Luchtvaartakkoord. Ook dat gebeurde niet.
Ook individuele Lidstaten kunnen maatregelen nemen. Spanje, Ierland en Slovenië deden dat al, Zweden vraagt sancties.
Los van het associatieakkoord kunnen er ook sancties genomen worden tegen individuen of entiteiten in Israël. Dat gebeurde al met vijf kolonisten in de West Bank.
Universiteiten zouden sancties kunnen nemen, maar ook dat gebeurt niet.
Er is slechts één besluit mogelijk, dit is een diplomatiek, politiek en moreel debacle, voor de Europese Unie én voor haar Lidstaten.
Er is inmiddels voldoende onderzoek dat aantoont dat Israël de mensenrechten veelvuldig schendt, in Gaza op de eerste plaats, waar zelfs bij voedselbedeling mensen willekeurig worden dood geschoten, maar ook op de Westelijke Jordaanoever waar Palestijnen hun grond, hun water en hun huizen verliezen.
Het internationale recht wordt met voeten getreden, door de bezetting en door de genocide. Ook dat werd uitvoerig en herhaaldelijk aangetoond.
Toch neemt de Europese Unie geen sancties. De woorden van het associatieakkoord blijven woorden, zonder gevolgen. De woorden van de verklaring van 26 juni zijn al even hol, ze leiden niet tot daden. Het is medeplichtigheid.
Dat de Europese Unie tenslotte totaal machteloos blijft bij gebrek aan eenparigheid, toont nog eens dat elk vetorecht in dergelijke zaken van leven en dood uit den boze moet zijn. Dit geldt ook voor de Veiligheidsraad in de VN. Dat een instelling met enig moreel gezag – wat de Europese Unie had – niet in staat is om in de ergste van alle erge conflicten – een genocide – de daders te veroordelen, valt op geen enkel manier te verantwoorden.
Het is ook een politiek debacle omdat Gaza aantoont dat mensenrechten en het internationale recht slechts van toepassing zijn voor wie ‘niet aan onze kant staat’. Er is geen enkel probleem met sancties tegen Rusland, nu wordt zelfs het dragen van een keffieh als ‘ideologie’ veroordeeld, zie het jongste incident in het Europees Parlement.
Mensenrechten kunnen niet selectief worden toegepast, wie dat doet zit per definitie grondig fout.
De Europese Unie meent zich te kunnen vrij pleiten met haar ‘humanitaire hulp’. Ze gaf sinds 7 oktober 2023 inderdaad al voor 1,35 miljard hulpgoederen. Het zijn snoepjes – véél snoepjes – voor wie aan de galg hangt. Die galg wordt niet veroordeeld. Bovendien wordt in het akkoord dat Kaja Kallas afsloot met Israël geen enkele garantie geboden, noch een agenda vast gelegd. Het was Hadja Lahbib, Belgisch lid van de Europese Commissie die stelde dat het akkoord geenszins volledig wordt toegepast.
Dit leidt tenslotte tot een moreel debacle. Er blijft niets over van het moreel gezag en de soft power van de Europese Unie. Overigens ook niet van alle regeringen, inclusief België, die sancties weigeren. Dat ze geen ‘verbetering van de humanitaire situatie’ zouden betekenen, dixit Bart De Wever, is eens te meer een verkeerd voorstellen van een probleem en het misleiden van de publieke opinie.
Israël verdient sancties, de Palestijnen verdienen humanitaire steun, vrijheid én een politieke oplossing.
De Europese Unie zal ‘nauwlettend toezien’ op de verdere gebeurtenissen in Gaza. Maar als je dat doet, kan je niet zonder verpinken toekijken op bebloede kinderlijkjes, op onmenselijk veel verdriet en op de ontmenselijking van een heel volk. Het zegt veel over de morele normen van alle beleidsmensen die het nog steeds durven hebben over ‘het recht om zich te verdedigen’ van Israël. Er kan voor hen geen enkel mededogen gelden. Hun ‘waarden’ en ‘normen’ zijn niets meer dan gebakken lucht.
Ondertussen werden in Bogotá, Colombia wel enkele concrete maatregelen goedgekeurd op de vergadering van de Groep van Den Haag. Wapenleveringen zullen verhinderd worden, overheidscontracten opnieuw bekeken en er wordt steun gegeven aan een universele juridische bevoegdheid. Deze punten zijn volledig in lijn met de uitspraken van het Internationaal Gerechtshof.
Dat landen van het Zuiden de morele vinger uitsteken naar het Westen, die zelfbenoemde ‘internationale gemeenschap’, is veelzeggend. ‘t kan verkeren.
