Sedert meer dan twintig jaar komen de leiders van de grootste industrielanden jaarlijks samen. Inderdaad in Rambouillet 1975 kwamen de regeringsleiders of staatshoofden van Frankrijk, Duitsland, Italië, Japan,Groot-Brittannië en de Verenigde Staten van Amerika voor het eerst samen. In 1976 kwam Canada erbij, en Rusland werd in 1998 opgenomen tijdens de top in Birmingham. Intussen schuift ook de voorzitter van de Europese Commissie mee aan tafel, hoewel hij niet deelneemt aan de politieke discussies van de G8.
De G8 heeft theoretisch geen beslissingsmacht, maar de jaarlijkse top is toch wel uitgegroeid tot bijzonder veel meer dan een louter discussieforum onder de economisch belangrijkste landen. Keer na keer wordt in het slotdocument de lof gezongen van de neoliberale globalisering en wordt er even ijverig gepleit opdat alle staten de nodige veranderingen zouden doorvoeren om die globalisering verder mogelijk te maken: commerciële en financiële liberalisering, flexibiliteit van de arbeidsmarkt, deflationistisch macro-economisch beleid zoals een nuldeficit voor overheidsbudgetten of de hoogte van de rentevoet. Geregeld wordt een en ander achter een rookgordijn geborgen van grote thema’s zoals de strijd tegen de armoede, initiatieven van schuldverlichting, of steun voor het aanpakken van infectieziekten zoals Aids of malaria. Hier past de gouden regel van de voorzichtigheid want er heerst makkelijk een klimaat van “luister naar mijn woorden maar kijk niet naar mijn daden”. Immers beloofde fondsen worden zelden volgestort.
Waar de G8 als geheel niet de geïnstitutionaliseerde macht bezit om zaken te doen naleven, hebben de deelnemers wel echt bepalende invloed in de internationale instellingen zoals de VN Veiligheidsraad, de Wereldbank, het Internationaal Muntfonds (IMF) en de Wereld Handelsorganisatie (WTO). Inderdaad de G8 telt vier van de vijf permanente leden van de Veiligheidsraad, in het kader van IMF en Wereldbank zijn de G8-landen goed voor 44% van de stemmen. In de WTO zien we geregeld een samengaan van de VS, Japan, Canada en de EU.
Rusland neemt in 2006 het voorzitterschap waar. Na het uiteenvallen van de Sovjetunie werd Rusland voor bepaalde besprekingen uitgenodigd. Dat werd gesystematiseerd vanaf Birmingham, hoewel Moskou uitgesloten bleef van de discussies over economie en financiën. In Canada, 2001, werd Rusland opgenomen als volwaardig lid. Waarnemers beschouwden dit als een beloning voor de inspanningen van Moskou om zich om te vormen tot een vrijemarkteconomie. Hoewel anderen ook verwijzen naar de nucleaire supermacht die Rusland toch nog altijd is. Het hoofdthema van de G8 top in Sint Petersburg half juli 2006 is naar verluidt energie. We kunnen rustig aannemen dat dit vraagstuk voor elke deelnemer van uitermate groot belang is, en niet alleen op de agenda staat omdat gastheer Rusland een betekenisvolle speler is op dit terrein.
Hoewel deze topontmoetingen een grote politieke invloed hebben op het wereldgebeuren, zijn de gesprekken en discussies geheim. Het informele karakter van de eerste ontmoetingen ligt echter wel al ver achter ons, want de delegaties worden steeds maar omvangrijker. Ministers met allerlei verschillende verantwoordelijkheden bereiden in de loop van het jaar de top voor : economie, handel, buitenlandse betrekkingen, milieu, arbeid, etc.. De waaier aan interessepunten is steeds maar breder geworden, en overstijgt de oorspronkelijke focus op economie. Zo zijn er allerlei specifieke werkgroepen met experten opgericht. Je kan dus spreken over een verbeterde institutionalisering met deelspecialisaties in van boven opgelegde structuren en werkgroepen, waarbij de samenwerking en de naleving van de afspraken verhogen.
Maar ook over deze afspraken is er geen transparantie. Met andere woorden, de buitenwereld komt maar te weten wat de wereldleiders ons willen vertellen. Het ondemocratisch karakter van deze G8 wordt nog duidelijker als we weten dat hier slechts 10% van de wereldbevolking ‘vertegenwoordigd’ is.
Besluit
De G8 is een snel evoluerende en steeds invloedrijker wordende instelling met een heuse impact op internationale samenwerking en coördinatie. Het is werkelijk het forum waar de kapitalistische, neoliberale globalisering wordt uitgetekend, en waar eigenlijk de beleidsbeslissingen worden genomen voor de wereldpolitiek en globale economie. De G8 vormt een centrum voor globaal bestuur in de post-koude-oorlogstijd. Het is een soort wereldregering in de schaduw, in handen van enkele staten die 60% van de wereldrijkdom vertegenwoordigen, maar slechts 10% van de wereldbevolking.
(Uitpers, nr. 77, 7de jg., juli-augustus 2006)
