De Franse kiezers kunnen deze zondag, 23 maart, hun nieuwe gemeenteraden kiezen. Kunnen, want na de schandalenreeks van de voorbije weken zou het best kunnen dat veel Fransen, vooral ter linkerzijde, de stembus links laten liggen. Links is zwaar ontgoocheld in het beleid van president François Hollande. Maar de rechtse UMP heeft ook zwaar te lijden van de reeks schandalen rond ex-president Nicolas Sarkozy en voorzitter Jean-François Copé. Vooral het uiterst-rechtse Front National (FN) zal daar garen bij spinnen.
Voor de PS, die zes jaar geleden grote successen boekte, komt het erop aan de schade te beperken. Opvallend veel socialistische burgemeesters en kandidaat-burgemeesters voerden campagne alsof ze president en regering niet kenden. Volgens peilingen zullen de meeste kiezers, althans degenen die naar de stembus gaan, zich door lokale factoren laten leiden. Maar toch vreest de PS zwaar verlies.
Sarkogates
Normaal zou de rechtse UMP daar moeten van profiteren. Vooral nu ze op de meeste plaatsen allianties vormde met de nieuwe centrumcoalitie van UDI (vroegere UMP-ers) en Modem van ex-presidentskandidaat Bayrou. Edoch, de UMP is zwaar toegetakeld sinds het verlies van Sarkozy in de presidentsverkiezingen van 2012. De kopstukken rolden tot voor kort vechtend over de vloer; ze hebben zelfs niet tijdelijk de strijdbijl begraven voor de verkiezingscampagne. De felle verrechtsing die Sarkozy doorduwde om zo het FN de pas af te snijden, heeft vooral voor veel interne spanningen gezorgd.
Daar zijn de voorbije weken een reeks schandalen bovenop gekomen. Centrale figuur daarin is de “ideoloog” van Sarkozy, de uiterst-rechtse Patrick Buisson (foto links). Die blijkt nu jarenlang gesprekken van Sarkozy en zijn omgeving te hebben opgenomen zonder medeweten van Sarkozy. Buisson is ook de centrale figuur van het Franse “sondagegate” (zie Uitpers 11 oktober 2012, Sondagegate, UMP in uiterst-rechts vaarwater). Buisson deed talrijke peilingen uitvoeren die hij aan zijn eigen firma, tegen zeer hoge prijzen, deed toewijzen. Die peilingen werden gebruikt om Sarkozy ervan te overtuigen dat hij een nog uitgesprokener rechtser beleid moest voeren. De zaak is nog in onderzoek.
Vrienden
Intussen loopt ook een onderzoek tegen Copé omdat hij de organisatie van Sarkozy’s campagne in 2011-2012 toevertrouwde aan een firma van zijn vrienden die daarvoor zeer zwaar aanrekenden. De campagnerekening van Sarkozy werd door het Franse Rekenhof verworpen, waardoor de UMP 11 miljoen euro bij zijn leden moest bedelen.
En dan zijn er nog de onderzoeken naar de mogelijke financiering van Sarkozy’s campagne in 2007 door wijlen kolonel Kadhafi. Het is in het kader van dit onderzoek, dat Sarkozy en zijn naaste medewerkers Claude Guéant en Brice Hortefeux (ex-ministers van Binnenlandse Zaken) al maanden werden afgeluisterd. Daaruit blijkt o.m. dat Sarkozy zijn invloed bij de magistratuur aanwendde, misbruikte, om onderzoeken te beïnvloeden.
Er is bovendien het onderzoek naar de rol die Sarkozy zou hebben gespeeld in de zogenaamde “minnelijke schikking” waarbij zakenman Bernard Tapie, persoonlijke vriend van Sarkozy, ca 400 miljoen euro toegewezen kreeg om zijn geschil met Crédit Lyonnais te beslechten. Ook Christine Lagarde, huidige voorzitter van het IMF, is in die affaire genoemd. Er zijn alvast al bewijzen dat Sarkozy tussenkwam om Tapie dat geld te doen toespelen.
Stank
Al die affaires roepen bij veel Fransen, die wakker liggen van werkloosheid en afdankingen, walging op. Het Front National voert campagne tegen “het systeem UMPS”, waarbij dus UMP en PS over dezelfde kam worden geschoren. De populariteit van Hollande ligt op het historisch absolute dieptepunt van 17 % vertrouwen. Het FN is in bijna 600 steden van meer dan 10.000 inwoners aanwezig, wat ook al een historisch hoog cijfer is.
Opmerkelijk daarbij is dat de inplanting achteruit gegaan is in bijv. de rand rond Parijs, de vroegere “rode gordel”, en ook betrekkelijk zwakker is in de grote steden. Het FN staat traditioneel sterk in het zuidoosten, de streek waar na de onafhankelijkheid van Algerije de “pied noirs” – de Fransen die uit Algerije wegtrokken – neerstreken. Maar deze keer is het FN sterk aanwezig in het noorden en het noordoosten, vooral in gebieden met veel fabriekssluitingen en massale “afslankingen”. In sommige regio’s heeft het FN syndicalisten binnengedaan (die dan wel uit de vakbond zijn gezet). Hier mikken ze op het diepe ongenoegen van verpauperde Fransen, en van hen die schrik hebben om te verpauperen, die zich in de steek gelaten voelen door de UMPS.
Links?
Ontevreden kiezers hebben in veel gevallen een alternatief ter linkerzijde. Maar daar heerst vooral onduidelijkheid.
De kern van dat alternatief zou normaal het Front de Gauche (FG) zijn, gevormd rond de as communistische partij (PCF) en Parti de Gauche van Jean-Luc Mélenchon die bij de presidentsverkiezingen 11 % haalde. De PCF is veruit de belangrijkste deelnemer aan dat Linkse Front. Maar de PCF haalt haar sterkte grotendeels uit haar lokale mandatarissen, en die oefenen uit overlevingsdrang grote druk uit om in gemeenteraadsverkiezingen toch samen te werken met de PS.
Dat leidde op veel plaatsen tot een breuk binnen het Front. Zo in Parijs waar een nipte meerderheid van de PCF de nationale leider Pierre Laurent volgde om daar gezamenlijke lijsten in te dienen met de PS en de groenen (EELV). Mélenchon reageerde woedend en sprak van verraad. Want op die manier mist het Front de kans om zich af te zetten tegen het neoliberale beleid van de regering van PS en EELV.
De groenen van EELV (Europe Ecologoe-Les Verts) zijn een luik apart. Vroeger Europees boegbeeld Daniel Cohn-Bendit vindt EELV te links geworden, al slikken de groenen in de regering Ayrault de ene bittere pil na de andere (zie Uitpers ‘Franse groenen in nauwe schoenen’ van 28 september 2013). Op veel plaatsen gaan de groenen nu scheep met de PS (Parijs, Marseille…), op andere plaatsen dienen ze eigen lijsten in of vormen ze kartels met het front de Gauche of soms met de uiterst-linkse NPA (Nouveau Parti Anticapitaliste).
Deze NPA staat er na diverse interne crisissen zwakker voor dan zes jaar geleden. Ze zou het wel beter kunnen doen in de EU-verkiezingen van 25 mei waar ze beter haar bekendste figuur, Olivier Besancenot, kan uitspelen.
Zowel PS als UMP kijken met angstogen naar die EU-verkiezingen, want de kans is zeer reëel dat het FN daar als grootste partij uit komt. De onvrede over het beleid Hollande-Ayrault zal wellicht veel minder tot uiting komen in de gemeenteraadsverkiezingen, dan in die van 25 mei waar het wel veel meer zal gaan over de nationale politiek.
