Het was op 17 november 1983, exact veertig jaar geleden, dat in Chiapas, Mexico, het EZLN werd gesticht. Dit ‘Ejército Zapatista de Liberación Natcional’ bestond uit enkele guerrillastrijders uit het Noorden van Mexico en een aantal inheemse boeren.
De rest van de wereld maakte tien jaar later kennis met hen, op 1 januari 1994, de dag dat het Noordamerikaans Vrijhandelsverdrag van kracht werd en Mexico deel zou worden van de ‘Eerste Wereld’. Het ‘leger’ bezette de hoofdstad van deelstaat Chiapas, San Cristobal de las Casas, en veroverde, letterlijk, de wereld. Niet met wapens maar met woorden. De poëtische communiqués die in de eerste periode werden uitgegeven, ondertekend door Subcomandante Marcos, bewezen dat het EZLN de eerste postmoderne guerrilla was. Zij waren niet uit op het nemen van de macht, maar op een andere manier om met macht om te gaan. Een andere manier om aan politiek te doen. Hun symbool waren hun bivakmutsen, wie er achter zat was van geen belang.
Hun marxistisch-leninistisch gedachtengoed waren ze in 1994 al kwijt gespeeld omdat ze er bij de inheemse bevolking weinig konden mee kopen. Ze wilden de wereld veranderen, zeer zeker, maar vooral bouwen aan een wereld waarin vele andere werelden pasten. Ze waren rebellen, meer dan revolutionairen.
Ze bedachten nieuwe structuren. Ze begonnen met ‘aguascalientes’, ruimtes voor dialoog met de burgers. Dan kwamen de autonome gemeenschappen, raden voor goed bestuur en ‘caracoles’ waar je kon instappen en uitstappen voor overleg.
Nu, veertig jaar later, blijft van de poëzie en de levendige dromen die de linkerzijde wereldwijd nieuwe hoop gaven, nog weinig over.
In voorbereiding op de dertigste verjaardag van hun ‘coming out’, van 30 december tot 2 januari 2024, wordt aan nieuwe structuren gewerkt. Tot dan zullen geregeld nieuwsberichten worden verspreid. We weten nu al dat de autonome gemeenschappen verdwijnen, Subcomandante Galeano gestorven is, na een niesbui, en dat Marcos ‘rebellenkapitein’ is geworden. De autonome gemeenschappen verdwijnen, net als de Raden voor Goed Bestuur. Er komen tientallen, zoniet honderden ‘Lokale autonome besturen’, verenigd in een Collectief. De ‘Caracoles’ blijven bestaan, maar zijn voorlopig wel dicht voor buitenstaanders.
Wie het wíl weten, weet dat het niet goed gaat met de zapatisten. Daar zijn verschillende redenen voor die we tegen die dertigste verjaardag op 1 januari 2024, verder uit de doeken willen doen. Veel inheemsen hebben de organisatie verlaten, meestal uit bittere noodzaak, dit is, armoede.
Vandaag zegt de rebellenkapitein dat iedereen welkom is op de viering, U bent allen hartelijk uitgenodigd, maar, zo wordt er aan toegevoegd, we raden U vooral níet aan om te komen. Het is veel te gevaarlijk met de alomtegenwoordige gedesorganiseerde en chaotische criminaliteit.
Het geeft te denken. Het was enkele jaren geleden al bijna niet meer mogelijk nog binnen te komen in de zapatistische gemeenschappen. Liesbeth Huismans schreef er een heldere en nuchtere analyse over: Uitpers27 jaar Zapatisme: Een wereld waarin vele werelden passen anno 2021. En wat nu ?
We houden onze lezers op de hoogte.
