Naar verluidt zouden Finland en Zweden overwegen het lidmaatschap van de NAVO aan te vragen als antwoord op de militaire agressiviteit van Rusland. Dit is eigenlijk een puur politieke beslissing die niet is ingegeven door veiligheidsnoden, maar alles van doen heeft met een nieuwe verankering van militair Verenigde Staten in Europa. De Europese Unie stond erbij en keek ernaar.
Met het Verdrag van Lissabon dat van kracht is sinds 2009 is er in de EU een plicht tot bijstandverlening. Artikel 42.7 zegt immer het volgende. “Indien een lidstaat op zijn grondgebied gewapenderhand wordt aangevallen, rust op de overige lidstaten de plicht deze lidstaat met alle middelen waarover zij beschikken hulp en bijstand te verlenen overeenkomstig artikel 51 van het Handvest van de Verenigde Naties. Dit laat het specifieke karakter van het veiligheids- en defensiebeleid van bepaalde lidstaten onverlet. De verbintenissen en de samenwerking op dit gebied blijven in overeenstemming met de in het kader van de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie aangegane verbintenissen, die voor de lidstaten die er lid van zijn, de grondslag en het instrument van hun collectieve defensie blijft.”
Of Finland en Zweden lid zijn van de NAVO of niet, is dus van geen belang. Helsinki en
Stockholm hebben door de EU-regels reeds alle veiligheidsgaranties en solidariteit van de andere EU-lidstaten in geval van militaire aanval tegen hun grondgebied. Mocht het Finse of Zweedse parlement deze stap zetten, moet dat als een enorm succes van de Amerikaanse diplomatie worden beschouwd.
Het gaat er Washington om de afstandelijkheid tussen de Amerikaanse en de Europese polen van het trans-Atlantisme die vooral onder president Trump duidelijk was geworden, terug te dringen naar een nieuw niveau van Amerikaans leiderschap.
Ook als de Oekraïense president Zelensky een bezoek van de West-Duitse president, Steinmeier, weigert (12 april 2022), is dat niets anders dan de verderzetting van de Amerikaanse druk om Duitsland te duwen naar een totale breuk met Rusland en vooral naar een stopzetting van de Russische gasleveringen. Oekraïne, op zoek naar steun en toekomstig lidmaatschap van de EU, weigert de president van een leidende EU-lidstaat te ontvangen, – faut le faire, zeggen ze in Brussel. Dergelijke houding is alleen te begrijpen als Zelenksy zich gesteund weet door een machtige bondgenoot. Dit is een schoolvoorbeeld van Amerikaanse beïnvloeding. Frankrijk kreeg eerder al een kaakslag toen Australië een duikbotencontract opzij schoof voor een nauwe coalitie met de VS en Groot-Brittannië.
Of hoe Europa verschrompelt tot politieke dwerg. De Europese buitenlandse politiek zal Amerikaans zijn of niet zijn, lijkt wel de evolutie onder VS president Biden.
