De nieuwe afhankelijkheid
De gasprijs schiet fors de hoogte in. Want het is bar koud in de VS. Waar is de tijd dat het stenen vroor in Rusland en West-Europa toch goedkoop en zonder onderbreking gas had. Maar we waren daarmee “te afhankelijk” van Rusland. En nu? Nu stellen onze geniale leiders vast dat we risico’s lopen, want te afhankelijk van gas uit de VS.
De EU-Commissaris voor Energie, de Deen Dan Jorgensen, zei woensdag dat de crisis met de VS rond Groenland een schok heeft veroorzaakt. We moeten onze gasbronnen diversifiëren, zei hij. Waarbij hij Canada, Qatar en Algerije opsomde.
LNG
Het licht begint dus te dagen in deze donkere tijden. We hangen voor zeer veel dingen – digitale wereld, kredietkaarten… energie – veel te veel af van de VS. Diezelfde VS die West-Europa onder druk hebben gezet, zware sancties inbegrepen, om te stoppen met de aankoop van Russisch gas. Dat gas was nochtans niet alleen goedkoop, het werd ook vlot geleverd, contracten werden nageleefd.
Eind 2021, drie maanden vóór de Russische invasie in Oekraïne, werd de kraan van een splinternieuwe gaspijpleiding, Nord Stream 2, met een juridische vondst niet geopend. Het was de zoveelste vernedering voor Moskou. Washington en de schaliegas-boeren waren erg tevreden, de buit was binnen.
Dat Russisch gas is voor een groot deel vervangen door vloeibaar gas, LNG, uit de VS. Vorig jaar kwam 60 % van het LNG in de EU uit de VS, een kwart van alle gasinvoer. Een gemeenschappelijk rapport van drie instellingen – Clingendael in Nederland, het Ecologic Institute in Berlijn en het Noorse Institute of International Affairs – wijst op de gevaarlijke afhankelijkheid die daardoor is ontstaan. Het houdt grote risico’s in inzake prijs en inzake zekerheid van bevoorrading, aldus dat rapport.
Rekening houdend met de akkoorden die de EU vorig jaar met de VS sloot om over een periode van drie jaar voor 750 miljard dollar energie te kopen, zou het VS-aandeel tegen 2030 oplopen tot 80 % van het vloeibaar gas, tot 40 % van alle gasinvoer. Dat is hetzelfde percentage als in 2021 voor Russisch gas.
Onzekerheid
Dat Russisch gas kwam toe via pijpleidingen en was geregeld via duidelijke contracten. Met de VS ligt dat anders. De leveringen gebeuren per boot, en men zag al in 2022 hoe boten onderweg een andere bestemming kozen op koers naar een klant die meer betaalde. De leveranciers zijn los van elkaar staande gasboeren niet gebonden door grote akkoorden. Ze staan in theorie los van de overheid, al kan de president de nationale veiligheid inroepen om de uitvoer aan banden te leggen.
We kunnen natuurlijk ook LNG kopen bij andere verkopers. Dat kan in Azerbeidzjan waar president Ilham Alijev ook niet vies is van chantage. Of in Qatar dat nu al dreigt zijn leveringen te stoppen als de EU haarvoorwaarden inzake naleving van sociale en mensenrechten, niet schrapt.
De leiders van de EU hebben dus onder druk van een concurrent een goedkope betrouwbare gasvoorziening opgegeven en gekozen voor een duur en vervuilend gas (schalie-ontginning is erg milieubelastend). Ze hebben zich bovendien onderworpen aan een imperiale en wispelturige macht. Geniaal beleid.
