Enkele westerse leiders spoedden zich woensdag naar Chisinau om er de Moldavische presidente Maia Sandu op de nationale feestdag van Moldova een hart onder de riem te steken. Sandu heeft het hard nodig, want over een maand, 28 september, zijn er parlementsverkiezingen en het ziet er voor haar partij PAS (Actie en Solidariteit) niet zo goed uit.
Russen op de loer
De Franse president Emmanuel Macron, de Duitse kanselier Friedrich Merz en de Poolse premier Donald Tusk laten hun dringende interne problemen even achter zich, want “Monster Rusland” (de term van Macron) ligt op de loer. Sandu wil haar land binnen de EU loodsen, wat Moskou niet zint. Waar de PAS vier jaar geleden nog 63 van de 101 zetels haalde, lijkt een volstrekte meerderheid nu onwaarschijnlijk en komt aansluiting bij de EU in het gedrang.
Peilingen geven de PAS nu rond een derde van de stemmen. Die peilingen gebeuren wel in Moldova zelf, maar ca een vijfde van het kiezerskorps zit in de diaspora. (Moldova heeft nu nog 2,4 miljoen inwoners. In 1989 had de Sovjetrepubliek Moldavië er 4,3 miljoen – iets meer dan een half miljoen wonen in Transnistrië, een afscheiding waar de Roemeenstaligen in de minderheid zijn en waar Russische militairen gelegerd zijn. Moldova zelf is overwegend Roemeens).
Sandu heeft het aan de kiezers uit de diaspora te danken dat ze in oktober vorig jaar haar referendum over toetreding tot de EU won, met 50,3 %! In Moldova zelf was er een beduidende meerderheid tegen toetreding.
Vandaar de onrust in Parijs, Berlijn en Warschau over die verkiezingen in september. Als Sandu’s PAS geen meerderheid haalt, dreigt er politieke chaos en alleen Moskou kan daar van profiteren, aldus de ter hulp snellende Macron, Merz en Tusk.
Alweer gas
De tanende populariteit van presidente Sandu wordt geweten aan Russische inmenging via TikTok en aan de valse beloften van de in Rusland wonende oligarch Ilan Sor, in Chisinau veroordeeld tot 15 jaar gevangenis voor diefstal van ca 1 miljard euro bij Moldavische banken. Vorige keer hebben Russisch-gezinden de stemmen van 130.000 kiezers gekocht, ze willen dat weer doen, aldus de regering van Moldova.
Dat is een gemakkelijke dooddoener, Russische inmenging; alsof Macron en co het zelf niet doen, in overmaat. Die (niet bewezen) Russische inmenging was eind vorig jaar het voorwendsel om de tweede ronde van de Roemeense presidentsverkiezingen af te gelasten.
Die impopulariteit van Sandu heeft veel te maken met levensduurte. Vooral energieprijzen rijzen de pan uit, want goedkoop Russisch gas wordt zoveel mogelijk geruild voor veel duurdere energie.
Daar speelt de oppositie fel op in. Die oppositie, dat is vooral het “Patriottisch Blok” waarin socialisten en communisten zitten. Een van hun campagnethema’s is ook een aanval op homorechten, een gemene noemer voor alle Moskougezinde partijen op de Balkan.
Oppositie, dat is ook het “Alternatief Blok” van Ion Ceban, burgemeester van Chisinau. Die stelt zich officieel pro-Europees op, maar mag Roemenië niet binnen omdat hij “een bedreiging vormt voor de nationale veiligheid”.
Oekraïne
Ook vanuit Kiev worden de verkiezingen van 28 september nauwgezet gevolgd. Indien Moskou er winst boekt, is dat vijandig gebied erbij aan de westelijke grens, in de buurt van de regio Odessa.
Er zijn al wel Russische troepen maar Chisinau geeft toe dat het niet veel om het lijf heeft. Tussen 1000 en 1500 manschappen, onder wie vooral lokale werknemers met een contract. Dorin Recean, premier van Moldova, zei in juni dat Moskou in die regio tot 10.000 manschappen wil plaatsen om de verkiezingen te beïnvloeden.
