Buitenwereld bekommert zich weinig om repressie
In Turkije worden democratische rechten en vrijheden aan de lopende band geschonden. President Recep Tayyip Erdogan wordt evenwel door de buitenwereld ongemoeid gelaten. Hij wil zijn VS-collega Donald Trump zelfs naar de kroon steken als vredesbrenger. Tussen Armenië en Azerbeidzjan. Tussen Oekraïne en Rusland. Tussen zichzelf en de Koerden. Wie draagt hem voor als kandidaat Nobelprijs Vrede? Alleszins niet de Turkse opposanten van wie hij er dagelijks een pak laat opsluiten. De Turkse gevangenissen zitten, met meer dan 400.000 gedetineerden, overvol.
Vredesduif
Het is met Erdogans zegen dat Russische en Oekraïense onderhandelaars elkaar in Istanbul ontmoeten. Zonder veel resultaat, maar de Turkse president steekt toch die enkele pluimen op zijn hoed. Hij ontving in Ankara premier Nikol Pasjinjan van Armenië, iets wat tot voor kort ondenkbaar leek. Vooral nadat Turkije zeer veel steun gaf aan de Azerbeidzjaanse oorlog van bijna twee jaar geleden tegen Armenië. Nu speelt Erdogan bemiddelaar tussen vriend Azerbeidzjan en Armenië, waar men de Turkse genocide op Armeniërs van 1915 wel niet vergeten is. Maar nood breekt wet.
Ook in eigen land meet hij zich het imago van vredesstichter aan. De Turkse leider Abdullah Ocalan, sinds 1999 in Turkse gevangenschap, heeft zijn PKK opgeroepen de wapens neer te leggen en vreedzaam binnen het Turkse kader op te komen voor de meer dan 15 miljoen Koerden (op een bevolking van 88 miljoen).
Erdogan wekt de indruk daarop in te aan, maar de PKK moet eerst ontbonden zijn en volledig ontwapenen…De risico’s zijn wel groot. Duizenden Koerden die vreedzaam, via de gewone politieke weg zoals verkiezingen, voor hun rechten opkwamen, zitten vaak voor zeer lange tijd, in de gevangenis na op schijnprocessen te zijn veroordeeld.
Achterdocht is meer dan gewettigd. Erdogan aast op een nieuwe ambtstermijn als president. Dan moet hij wel de grondwet doen aanpassen en daar heeft hij in het parlement de nodige steun niet voor. Dan maar de stemmen van de DEM, de overwegend Koerdische partij, afkopen met een portie amnestie in ruil?
Zoals de mogelijke vrijlating van Selabattin Demirtas, de partijleider die in 2014 presidentskandidaat was en sinds 2016 opgesloten zit. Vorig jaar kreeg hij nog een extra straf van 28,5 jaar gevangenis voor rellen in 2014 in de Syrische grensstad Kobani. In 2020 oordeelde het Europese Hof voor de Rechten van de Mens dat Turkije Demirtas onmiddellijk moet vrijlaten. Die uitspraak heeft Turkije naast zich neergelegd.
Silivri
Demirtas is een van de vele duizenden die om politieke redenen gevangen zitten. Formeel zijn ze veroordeeld op grond van wetten op corruptie, smaad, terrorisme. De justitie volgt zeer gedwee de wensen van de president om politieke tegenstanders, journalisten, advocaten, activisten voor mensenrechten voor lange tijd achter de tralies te zetten.
Onder de 410.135 gevangenen zitten dan ook heel wat mensen die gewoon veroordeeld zijn als tegenstander van Erdogan. Na een oneerlijk proces, na willekeurige arrestatie, zonder enig respect voor wat een rechtstaat is, aldus Amnesty International. Dat politici verkiezingen wonnen, spaart hen niet. De bekendste is burgemeester van Istanbul Ekrem Imamöglu die voor een dozijn aanklachten terechtstaat: corruptie, smaad enz.
Imamöglu is een van de 23.000 bewoners van de gigantische gevangenis Silivri; daar zitten ook rond de honderd van zijn medewerkers. Volgens Amnesty de grootste gevangenis ter wereld voor journalisten, want die zitten er met pakken. Journalisten en advocaten zijn de jongste tijd ongemeen populair als gevangenisbewoners. Al werden tegelijk ook enkele van Imamöglu’s collega’s, de oud-burgemeesters van Izmir en de burgemeesters van Adana en Antalya eveneens opgesloten.
De repressie is zo perfide dat men politieke tegenstanders samen zet, wat tot extra spanningen leidt. Linkse en liberale politici moeten de ruimte delen met islamistische fundamentalisten, wat spanningen geeft. Zeker in een gevangenis die voorzien was voor 11.000 gedetineerden en nu meer dan het dubbel heeft.
Sinds Erdogan in 2002 aan de macht kwam, zijn er massaal gevangenissen gebouwd. Toen, 2002, waren er in Turkije 55.000 gedetineerden. Nu heeft Turkije 480 gevangenen per 100.000 inwoners, waarmee het in de buurt komt van recordhouder VS (541).
Stille wereld
Massale repressie, dagelijkse schending van democratische rechten en vrijheden (verbod voor de pride parade onlangs), het deert Erdogans prestige in de wereld niet. Als zelfs al de Armeense erfvijand op bezoek komt.
Voor intern gebruik heeft Erdogan bovendien een nieuwe zeer onpopulaire vijand bedacht: Israël. Want Israël wil volgens hem oorlog met Turkije, om te beginnen in Syrië waar het inderdaad de Turkse invloed ook met militaire macht wil terugdringen. In peilingen haalt Israël met voorsprong de kop als buitenlandse vijand (43 %, vóór de VS 30 % en achteraan Rusland met 2 %).
Israël als rookgordijn. Er waren tijden van innige samenwerking; het is met Israëlische hulp dat Turkije Ocalan in Kenya kon oppakken. Turkije en Israël werkten en werken in Azerbeidzjan hand in hand, ze leverden in 2023 de wapens, technologie en zelfs manschappen in de oorlog tegen Armenië. Eind vorig jaar verbrak Turkije wel de diplomatieke banden als gebaar tegen de Israëlische oorlogsmisdaden in Gaza. Dat is vooral om zich binnen de moslimwereld te doen gelden, terwijl de rest van die moslimwereld weinig van zich laat horen.
De rest van de wereld laat zich zelden uit over Erdogans repressie. De EU herinnerde er onlangs beleefdheidshalve aan dat Turkije aspirant-lid blijft en zich moet houden aan de toetredingsvoorwaarden, waaronder democratie, rechtstaat, mensenrechten, rechten van minderheden. Van sancties is zeker geen sprake. Duitsland lag even dwars voor de levering van gevechtsvliegtuigen, maar zette eerder deze maand toch het licht op groen.
Erdogan kan gerust zijn in de buitenwereld, hij moet zich meer zorgen maken over de Turken zelf die vorig jaar bij de gemeenteraadsverkiezingen voor de oppositie kozen.
Zie ook: https://www.uitpers.be/erdogan-wint-van-poetin-in-transkaukasie/.
Zie ook: https://www.info-turk.be/
